Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Vesuvius bij Napels is een van de gevaarlijkste vulkanen ter wereld: in de gevarenzone wonen zo'n 600.000 mensen. In het jaar 79 bedolf de vulkaan Pompeï en Herculaneum onder as en puimsteen, een ramp die we kennen uit de brieven van Plinius de Jongere. Deze quiz gaat over de geologie van de stratovulkaan, de Romeinse mythologie rond de berg en het verloop van de uitbarsting van 79. Ook de latere uitbarstingen, de nieuwe datering van de ramp en de Giro-finishes op de vulkaan komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In de vlakte van welke Italiaanse streek ligt de Vesuvius?
Campanië
De vulkaan heeft een doorsnede van acht kilometer.
Q 02In welk jaar barstte de Vesuvius voor het laatst uit?
1944
Sinds de ramp van 79 is de vulkaan vele malen uitgebarsten.
Q 03Aan welke historicus schreef Plinius de Jongere zijn twee brieven over de uitbarsting van 79?
Tacitus
Die twee brieven zijn het enige overgebleven ooggetuigenverslag van de ramp.
Q 04Wat betekent het Oskische woord ‘fesf’, waarvan de naam Vesuvius afstamt?
Rook
De vulkaan ligt aan de westkust van Italië, ten zuidoosten van Napels.
Q 05Hoe lang duurde de uitbarsting van de Vesuvius in 79 in totaal?
Twee dagen
Al in de ochtend van de eerste dag was de berg gaan roken.
Q 06Hoe worden omvangrijke uitbarstingen met een hoge eruptiekolom en gloedwolken genoemd?
Plinische erupties
De naam verwijst naar de oudere en de jongere Plinius, de oom die omkwam en de neef die het verslag schreef.
Q 07Met welke mythologische held brachten de Romeinen de Vesuvius in verband?
Hercules
Het is onduidelijk of de nabijgelegen stad Herculaneum naar deze figuur is vernoemd.
Q 08In welke windrichting vanaf Napels ligt de Vesuvius?
Zuidoosten
De Vesuvius is een actieve vulkaan aan de westkust van Italië.
Q 09Uit welke afwisselende lagen bestaat een stratovulkaan zoals de Vesuvius?
As en lava
Die lagen worden gevormd in de twee stadia van een uitbarsting van dit type vulkaan.
Q 10In de caldera van welke oudere vulkaan ligt de Vesuvius?
Monte Somma
Een vulkaan die in een caldera ligt, wordt ook wel een sommavulkaan genoemd.
Q 11Welk giftig gas verspreidde zich bij de uitbarsting van 79 door Pompeï?
Koolstofmonoxide
Pompeï, Stabiae en Oplontis werden volledig bedolven onder as en puimsteen.
Q 12Op het strand van welke plaats stierf Plinius de Oudere aan de giftige gassen van de Vesuvius?
Stabiae
Hij was eropuit getrokken om mensen te redden, maar kon nergens aan land gaan.
Q 13Welke keizer liet de beloofde hulp aan Pompeï en Herculaneum na de ramp van 79 uitblijven?
Titus
De steden raakten daardoor in de vergetelheid en werden pas in de 18e eeuw herontdekt.
Op welke datum vond de uitbarsting van 79 volgens sommige onderzoekers tegenwoordig plaats?
Q 21Hoeveel jaar geleden werd de caldera gevormd waarin de Vesuvius ligt?
18.300 jaar
De caldera ontstond bij de ineenstorting van een eerdere, oorspronkelijk veel hogere structuur.
Q 22Tot welke hoogte werd de wolk van stenen, as en gas bij de uitbarsting van 79 geworpen?
30 km
De omgeving werd bedolven onder enorme hoeveelheden pyroclastisch materiaal.
Q 23Aan welk element zijn de gesteenten van de Vesuvius over het algemeen rijk?
Kalium
Lagen van lava, as, scoria en puimsteen vormen de vulkanische krater.
Q 24Vanaf welke dag in 79 namen de aardschokken rond de Vesuvius in hevigheid en aantal toe?
24 oktober
Aanleiding was een houtskooltekst met een datum die pas na de zomer viel.
Q 15Waartoe is de huidige activiteit van de Vesuvius beperkt?
Zwavelige stoom uit kleine openingen
De openingen zitten aan de onderkant en in de wanden van de krater; de vulkaan geldt nog altijd als actief.
Q 16In welke functie was Plinius de Oudere gelegerd toen de Vesuvius uitbarstte?
Marinecommandant
Hij zeilde uit om bewoners te redden en ter plaatse onderzoek te doen.
Q 17Hoe hoog is de hoofdkrater van de Vesuvius?
1.281 meter
De oudere Monte Somma is 1132 meter hoog en wordt door een vallei van de hoofdkrater gescheiden.
Q 18Hoeveel mensen wonen ongeveer in de eigenlijke gevarenzone van de Vesuvius?
600.000
Dat is meer dan bij enige andere vulkaan ter wereld.
Q 19In welk jaar trof een zware aardbeving de omgeving van de Vesuvius, 17 jaar voor de ramp van 79?
62
Veel van de schade in Pompeï was in 79 nog niet hersteld.
Q 20Hoe snel bereikte de pyroclastische golf van de Vesuvius de stad Herculaneum?
4 minuten
Herculaneum ligt op zeven kilometer van de krater.
20 oktober
De inwoners van de regio waren gewend geraakt aan aardbevingen en sloegen er weinig acht op.
Q 25Welke term gebruikten de Romeinen voor de goddelijke eigenschappen van de Vesuvius?
Genius
De vulkaan verschijnt ook in de decoratieve fresco's die in de ruïnes van Pompeï zijn ontdekt.
Q 26Welk uitvloeiingsgesteente ontstond bij de explosievere uitbarstingen van de Vesuvius?
Fonoliet
De Vesuvius ligt op de Adriatische plaat, op de grens tussen de Afrikaanse en de Euraziatische plaat.
Q 27Welke achterkleindochter van Herodes de Grote kwam om bij de uitbarsting van 79?
Drusilla
Ook haar zoon Marcus Antonius Agrippa behoort tot de historische slachtoffers van de ramp.
Q 28Welke IJslandse vulkanoloog stelde in 1982 vast dat de uitbarsting van 79 twee fases had?
Haraldur Sigurdsson
Hij werkte samen met Stanford Cashdollar en de Engelsman Robert Stephen John Sparks.
Q 29Welke Spanjaard won 31 jaar na de eerste Giro-finish op de Vesuvius een etappe op de vulkaan?
Eduardo Chozas
De Giro d'Italia deed de vulkaan in totaal drie keer aan, voor het laatst op 29 mei 2009.
Q 30Wie kwam in 1959 in de roze trui als eerste boven op de Vesuvius?
Charly Gaul
Het was de eerste keer dat de Giro d'Italia de vulkaan aandeed.