Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Bursztyn, zwany złotem Północy, to kopalna żywica drzew sprzed milionów lat. Ceniono go od pradziejów, nadawano mu dziesiątki nazw i przypisywano właściwości lecznicze, a największe złoża leżą nad Bałtykiem. W tym quizie sprawdzisz, co wiesz o pochodzeniu bursztynu, jego właściwościach i odmianach, a także o losach Bursztynowej Komnaty, najsłynniejszego zaginionego skarbu Europy. Znajdziesz tu pytania dla każdego: od podstaw po szczegóły dla znawców minerałów i historii.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czym jest bursztyn?
kopalną żywicą drzew
Żywicę wydzielały głównie drzewa iglaste, a rzadziej liściaste drzewa z rzędu bobowców i rodziny dwuskrzydłowatych.
Q 02Jak starożytni Grecy nazywali bursztyn, dając początek słowu „elektryczność”?
elektron
Grecka nazwa oznaczała „świecący i błyszczący”; Rzymianie zapożyczyli ją w formie electrum.
Q 03Jak nazywa się szczątki zwierząt lub roślin zatopione w bryłce bursztynu?
inkluzje
Oprócz owadów trafiają się w nich pajęczaki, drobne płazy i gady, a także minerały, takie jak piryt czy kwarc.
Q 04Z jakiego języka pochodzi polskie słowo „bursztyn”?
niemieckiego
Pierwowzór, słowo Bernstein, znaczy dosłownie „kamień, który się pali”.
Q 05Dlaczego bursztyn szybko ulega zarysowaniom i matowieniu?
niewielka twardość
Wystarczy kontakt z ziarenkami piasku zawartymi w kurzu i powietrzu, by powierzchnia straciła połysk.
Q 06Który władca otrzymał Bursztynową Komnatę w podarunku podczas wizyty w Prusach w 1716 roku?
Piotr I Wielki
Dar od Fryderyka Wilhelma miał być dowodem przyjaźni i potwierdzeniem zawartego sojuszu.
Q 07Jak inaczej nazywa się bursztyn bałtycki, najbardziej ceniony w jubilerstwie?
sukcynit
Do wykazów mineralogicznych włączył go po raz pierwszy Breithaupt w XIX wieku.
Q 08W którym roku Niemcy zrabowali Bursztynową Komnatę?
1941
Latem następnego roku dzieło przewieziono w kilkudziesięciu skrzyniach do zamku w Królewcu.
Q 09Jak nazywają się największe na świecie międzynarodowe targi bursztynu, odbywające się w Gdańsku?
Amberif
Bursztyn od wieków jest przedmiotem handlu, a jego najcenniejsza odmiana pochodzi znad Bałtyku.
Q 10Jaki odsetek światowych zasobów bursztynu przypada na złoża w obwodzie królewieckim?
90%
To największe znane złoża bursztynu na świecie, wydobywane przemysłowo od XIX wieku.
Q 11Który władca zamówił u gdańskich mistrzów bursztynowy wystrój znany jako Bursztynowa Komnata?
Fryderyk I
Wystrój powstał w XVIII wieku, a po zaginięciu stał się symbolem utraconego skarbu.
Q 12Jaką twardość w skali Mohsa ma bursztyn?
2,0 – 2,5
Bursztyn ma tłusty połysk, białą rysę i nie wykazuje łupliwości.
Q 13Od czego zależy przejrzystość bryłki bursztynu?
ilości pęcherzyków powietrza
Najczęściej spotyka się bursztyn żółty, a odmiany bezbarwne, czerwone i zielonkawe są znacznie rzadsze.
Q 21Ile waży największa znaleziona bryła bursztynu bałtyckiego?
9,75 kg
Bursztyn tworzy nieregularne bryłki, a największe okazy ważą zwykle kilka kilogramów.
Q 22Która władczyni Rosji przeniosła w 1755 roku Bursztynową Komnatę do Carskiego Sioła?
Elżbieta
Wcześniej, od 1743 roku, gabinet rozbudowywano, dodając kandelabry, lustra i meble.
Q 23Co oznacza łacińskie „succus”, od którego wywodzi się geologiczna nazwa bursztynu?
sok
Łacińska forma succinum jest do dziś używana w farmacji.
Q 24Jakiego pierwiastka bursztyn zawiera średnio około 1%?
Q 14Kogo, oprócz urzędników i służb specjalnych, zatrudniano do poszukiwań Bursztynowej Komnaty?
radiestetów i jasnowidzów
Skarbu szukały tysiące amatorów oraz ministerstwa kultury Polski, obu państw niemieckich i ZSRR.
Q 15Z zapachem jakiej substancji kojarzył się Arabom zapach pocieranego bursztynu?
ambra
Od arabskiej nazwy anbar pochodzi angielskie słowo amber.
Q 16Z jakiego języka pochodzi słowiańska nazwa bursztynu „jantar”?
litewskiego
Pierwowzorem są słowa gintaras lub gentaras.
Q 17W przybliżeniu ile odmian bursztynu jest znanych?
60
Najstarsze odmiany pochodzą z utworów dewońskich, a najmłodsze żywice kopalne z Ameryki Południowej czy Australii zasadniczo nie są zaliczane do bursztynów.
Q 18Na wraku jakiego statku zatopionego na Bałtyku w 1945 roku poszukiwano skrzyń z Bursztynową Komnatą?
„Wilhelm Gustloff”
Według innej pogłoski skarb przewożono samolotem, który spadł do jeziora koło Rogowa.
Q 19W którym roku ukończono kopię Bursztynowej Komnaty w pałacu Katarzyny w Carskim Siole?
2003
Rekonstrukcję prowadzono na podstawie zachowanych fotografii i dokumentacji, a dawną technikę łączenia bursztynu odtworzono metodą prób i błędów.
Q 20Ze skamieniałego moczu jakiego zwierzęcia, według rzymskiej legendy, powstał bursztyn?
rysia
Stąd rzymska nazwa lyncurium; drugą nazwą, electrum, Rzymianie posługiwali się za Grekami.
siarki
Węgiel stanowi od 67 do 81% masy bursztynu, a resztę tlen i wodór.
Q 25Jakie germańskie słowo wywodzi się od bałtyjskiej nazwy bursztynu „glaesum”?
szkło
Nazwę używaną przez Estów, ludy bałtyjskie, przekazał rzymski historyk Tacyt.
Q 26W okolicy jakiej miejscowości nad Bałtykiem leżą największe na świecie pokłady bursztynu?
Jantarny
Pokłady te wydobywa się przemysłowo w kopalniach odkrywkowych od XIX wieku.
Q 27Jaką funkcję pełnił Erich Koch, który zapewne zlecił demontaż i ukrycie Bursztynowej Komnaty?
gauleiter Prus Wschodnich
Po wojnie Koch trafił do polskiego więzienia, a mimo wyroku śmierci uniknął egzekucji.
Q 28Ile kosztowała kopia Bursztynowej Komnaty?
11,35 mln dolarów
W uroczystym otwarciu podczas trzechsetlecia Petersburga uczestniczyli Władimir Putin, Gerhard Schröder i George Bush.
Q 29Sprzed ilu milionów lat pochodzą najstarsze ziarna bursztynu, znalezione w chińskiej formacji Hujiersite?
385
Ziarna o średnicy zaledwie 0,1–0,5 mm powstały prawdopodobnie z żywicy pranagozalążkowych lub drzewiastych widłaków.
Q 30W którym polskim więzieniu zmarł w 1986 roku Erich Koch?
Barczewo
Prawdopodobnie to nadzieja na wydobycie od niego informacji o Komnacie uchroniła go przed wykonaniem kary śmierci.