Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Borneo to największa wyspa Azji i trzecia na świecie, podzielona między Malezję, Indonezję i maleńkie Brunei. Porastają ją jedne z najstarszych lasów równikowych, w których co roku naukowcy opisują dziesiątki nowych gatunków. Quiz sprawdza znajomość geografii wyspy, jej burzliwej historii kolonialnej i losów sułtanatu Brunei – od legendarnego okrzyku założyciela po niepodległość w 1984 roku. Pytania układają się od łatwych po eksperckie, a każda odpowiedź ma krótkie wyjaśnienie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Które miejsce zajmuje Borneo wśród największych wysp świata?
Trzecie
Większe od Borneo są tylko Grenlandia i Nowa Gwinea. W samej Azji Borneo nie ma sobie równych pod względem powierzchni.
Q 02Jaką część powierzchni Borneo pokrywają obecnie lasy?
Połowę
Prognoza na 2020 rok mówiła o spadku lesistości wyspy do zaledwie 32,6%.
Q 03Jak nazywa się nowa stolica Indonezji, która ma w całości powstać na Borneo?
Nusantara
Decyzję o przeniesieniu stolicy z Jawy na Borneo podjęto w 2019 roku; miasto buduje się od zera.
Q 04Słoń karłowaty żyjący na Borneo jest podgatunkiem którego słonia?
Indyjskiego
Obok słonia karłowatego symbolem fauny wyspy jest orangutan; oba gatunki są zagrożone wyginięciem.
Q 05Które dwa stany Malezji leżą na Borneo?
Sarawak i Sabah
Malezyjska część obejmuje północ wyspy, a między obu stanami wciśnięte jest niewielkie terytorium Brunei.
Q 06Której pory roku nie ma w klimacie Brunei?
Suchej
Opady sięgają od około 2500 mm rocznie na wybrzeżu do 7500 mm w głębi lądu, a temperatura utrzymuje się w granicach 23–32 °C.
Q 07Jak nazywa się górski rejon Borneo, w którym dokonano większości odkryć nowych gatunków?
Serce Borneo
Ten obszar porasta las, którego powierzchnia kurczy się w zastraszającym tempie wskutek wyrębu i plantacji.
Q 08Które mocarstwo kolonialne władało częścią Borneo należącą dziś do Indonezji?
Holandia
Granica między dawnymi koloniami stała się dzisiejszą granicą państwową między Indonezją a Malezją.
Q 09W którym roku lasy stanowiły jeszcze około 90% powierzchni Borneo?
1950
W 2005 roku lesistość wyspy spadła do 50,4%, a więc w pół wieku ubyło prawie 40 punktów procentowych.
Q 10Jaka część powierzchni Brunei to lasy równikowe?
Trzy czwarte
Wybrzeże sułtanatu porastają zarośla mangrowe, a w lasach żyje wiele gatunków małp i ptaków.
Q 11Na której wysepce Brytyjczycy założyli bazę po częściowym zajęciu Borneo w 1847 roku?
Labuan
Dawna brytyjska część wyspy należy dziś do Malezji, a dawna holenderska – do Indonezji.
Q 12W którym miesiącu 1942 roku Japończycy zajęli Borneo?
Marzec
Japońska okupacja wyspy trwała do końca II wojny światowej w 1945 roku.
Q 13Jaki odsetek Borneo zajmowała puszcza równikowa jeszcze 25 lat temu?
75%
W 1985 roku lasy pokrywały 73,7% wyspy, w 2000 roku już tylko 57,5%, a w 2010 roku 44,4%.
Q 14Jaką powierzchnię ma wyspa Borneo?
Q 21W których latach na Borneo trwały walki wywołane konfrontacją indonezyjsko-malezyjską?
1963–1966
W tym samym czasie na wyspie działała lewicowa partyzantka wspierana przez rząd w Dżakarcie.
Q 22W którym roku na Borneo osiedlili się Portugalczycy?
1521
Portugalczyków wyparli z wyspy Holendrzy, którzy na stałe związali jej południe ze swoim imperium kolonialnym.
Q 23Od jakiego okrzyku ma według legendy pochodzić nazwa Brunei?
„Baru nah”
Okrzyk oznacza po polsku „to jest to” lub „tam” i miał go wydać przyszły pierwszy sułtan po odkryciu tych ziem.
Która grupa etniczna jest najliczniejsza w stanie Sabah?
743 330 km²
To ponad dwa razy więcej niż powierzchnia Polski, która wynosi 312 685 km².
Q 15W którym roku Indonezja, Brunei i Malezja uzgodniły ochronę centralnego obszaru Borneo?
2007
Na chronionym terenie zakazano wyrębu i zrezygnowano z zakładania kolejnych plantacji.
Q 16Jaką powierzchnię ma górski obszar w centrum Borneo porośnięty puszczą?
220 tys. km²
Od 1996 roku naukowcy opisali na Borneo setki nowych gatunków, a większość tych odkryć pochodzi właśnie z tego rejonu.
Q 17Jaką powierzchnię ma Brunei?
5 765 km²
Sułtanat należy do najmniejszych państw świata i składa się z dwóch osobnych części otoczonych malezyjskim Sarawakiem.
Q 18Ilu mieszkańców liczy w przybliżeniu wyspa Borneo?
15,7 mln
Największym miastem wyspy jest Kuching w Sarawaku, które w 2008 roku miało ponad 765 tys. mieszkańców.
Q 19W którym wieku teren Borneo zajmowały liczne małe państwa muzułmańskie?
XIII
Rozdrobnienie polityczne wyspy ułatwiło później Europejczykom zakładanie tu własnych placówek.
Q 20Jaki lud stworzył państwo istniejące na Borneo od I wieku n.e.?
Indusi
Wpływy z subkontynentu dotarły na wyspę na długo przed islamem, który zdominował ją dopiero w średniowieczu.
Kadazan
Ta grupa stanowi około jednej czwartej ludności Sabahu, najdalej na północ wysuniętego stanu Malezji.
Q 25Jakie buddyjskie państwo powstało w Archipelagu Malajskim w VII–X wieku?
Śriwidźaja
Wcześniej, od VI do IX wieku, w regionie działało wiele ośrodków handlowych pozostających pod wpływem hinduizmu i buddyzmu.
Q 26Gdzie stacjonowali Brytyjczycy wezwani przez sułtana Brunei do stłumienia puczu z 1962 roku?
Singapur
Po stłumieniu powstania rozwiązano lewicową Partię Ludową, powiązaną z rebeliantami.
Q 27Ile nowych gatunków fauny i flory odkryto na Borneo od 1996 roku według WWF?
361
W samym 2006 roku naukowcy opisali na wyspie 30 nowych gatunków ryb, 2 gatunki żab i 16 gatunków imbiru.
Q 28Ile kilometrów liczy granica lądowa Brunei z Malezją?
266 km
Linia brzegowa sułtanatu nad Morzem Południowochińskim jest krótsza i mierzy 161 km.
Q 29W pobliżu której miejscowości odkryto najstarsze ślady osadnictwa na Borneo?
Niah
Znaleziska z Sarawaku pochodzą sprzed 38 tys. lat p.n.e., a kultury prehistoryczne Archipelagu Malajskiego datuje się na 8000 lat p.n.e.
Q 30Jak nazywa się najwyższe wzniesienie Brunei?
Pagonprick
Szczyt sięga 1850 m n.p.m., choć kraj leży głównie na płaskiej nizinie o średniej wysokości 478 m.