Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Epoka kamienia to najwcześniejsza i najdłuższa z epok prehistorycznych. Zaczyna się wraz z pierwszymi kamiennymi narzędziami, a kończy, gdy ludzie opanowali masowy wyrób przedmiotów z metalu. Quiz prowadzi przez paleolit, mezolit i neolit: ewolucję człowieka w Afryce, zlodowacenia, pięściaki i zgrzebła, początki rolnictwa oraz megality. Nie brakuje pytań o ziemie polskie, od Bronocic po kopalnię krzemienia w Górach Świętokrzyskich.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywa się epoka kamienia łupanego, najstarszy podokres epoki kamienia?
paleolit
Podziału na trzy podokresy dokonano jeszcze w XIX wieku; najmłodszy z nich to epoka kamienia gładzonego.
Q 02Które zwierzę udomowiono już w paleolicie, przed kozami i owcami?
pies
Hodowla ograniczała się początkowo do kóz i owiec; bydło i świnie udomowiono około 7000 lat p.n.e.
Q 03Co oznacza greckie słowo „líthos”, od którego pochodzi nazwa neolitu?
kamień
Pierwszy człon nazwy, „néos”, znaczy „nowy”; to ostatni okres epoki kamienia, poprzedzający epokę brązu.
Q 04Na jakim obszarze najwcześniej, na początku IX tysiąclecia p.n.e., rozpoczął się neolit?
Żyzny Półksiężyc
Chodzi o tereny Izraela, Syrii i Palestyny; około 8 tys. lat p.n.e. zmiany objęły też Turcję, Irak i Iran.
Q 05Połączenie przez którą cieśninę ułatwiło pierwszym ludziom wędrówkę między kontynentami?
Beringa
W chłodnych okresach znaczne ilości wody były uwięzione w lądolodzie, co otwierało drogę na niedostępne wcześniej tereny.
Q 06Który uczony wskazał Afrykę jako potencjalną prakolebkę ludzkości?
Karol Darwin
Tezę tę udało się udowodnić dopiero w drugiej połowie XX wieku.
Q 07Jaka cecha odróżniała australopiteków od innych naczelnych?
dwunożny chód
Do jej wykształcenia doprowadziło życie na otwartej przestrzeni, w warunkach innych niż te, w których pozostały małpy człekokształtne.
Q 08Gdzie w Górach Świętokrzyskich działała neolityczna kopalnia krzemienia?
Krzemionki
Początek wydobycia przypada na czas kultury pucharów lejkowatych, czyli na lata 3500–1900 p.n.e.
Q 09Jak nazywają się grobowce będące polskim przejawem neolitycznej idei megalitycznej?
kujawskie
Z tą samą ideą wiążą się monumentalne budowle wznoszone w tym okresie w wielu częściach Europy.
Q 10Jaki typ gospodarki kontynuowały kultury mezolitu?
łowiecko-zbieracką
Kultury te miały tylko sporadyczny kontakt z ludami o gospodarce wytwórczej, a w niektórych rejonach świata taki tryb życia trwa po dziś dzień.
Q 11Jakiej narodowości był archeolog Christian Jürgensen Thomsen, twórca systemu trzech epok?
duńskiej
Ten antykwariusz pogrupował dostępne mu zabytki według materiału, z którego je wykonano, i dokonał tego w pierwszej połowie XIX wieku.
Q 12Które istoty były bezpośrednimi przodkami rodzaju Homo?
australopiteki
Wskazują na to odnalezione szczątki kostne; istoty te pojawiły się we wschodniej Afryce w związku ze zmianami geologicznymi.
Q 13W której miejscowości odkryto naczynie z najstarszym na świecie wyobrażeniem wozu na kołach?
Bronocice
Gliniane naczynie z wyrytym pojazdem datuje się na lata 3491–3060 p.n.e.
Q 21Jak nazywa się najstarszy i najprymitywniejszy typ narzędzia kamiennego?
chopper
Najwcześniejsze kamienne narzędzia używane przez człowieka pochodzą z Afryki.
Q 22Które dwa gatunki z rodzaju Homo wykształciły się w Afryce ok. 2 mln lat temu?
habilis i erectus
Ostatni afrykański przełom, pojawienie się gatunku Homo sapiens, nastąpił dopiero jakieś 100 tys. lat temu.
Q 23Jak nazywa się kamienne narzędzie do usuwania ze skór resztek tłuszczu i mięsa?
zgrzebło
Wiedzy o zwierzętach i roślinach tamtych czasów dostarczają paleontologia i paleobotanika.
Q 14Który typ budowli megalitycznej reprezentuje Stonehenge?
kromlech
Menhiry znane są m.in. z Carnac, a dolmeny z Holandii i z Borkowa na Pomorzu.
Q 15W którym kraju ceramiki używano już w mezolicie, we wczesnych fazach kultury Jōmon?
Japonia
W neolicie ceramika się upowszechniła: powstawały naczynia, misy, garnki i figurki.
Q 16Jaka formacja geologiczna oddzieliła lasy równikowe od wschodnioafrykańskiej sawanny?
wielki rów tektoniczny
Zmiany geologiczne stworzyły odmienne warunki bytowania dla małp człekokształtnych i dla istot żyjących odtąd na otwartej przestrzeni.
Q 17Czym jest samopsza, uprawiana już w neolicie?
archaiczną pszenicą
Uprawiano też m.in. proso, jęczmień, groch i żyto, a rolnictwo opierało się na gospodarce żarowo-kopieniaczej.
Q 18Który region osiągnął wysoki stopień rozwoju bez znajomości brązu i żelaza?
Ameryka Środkowa
Dla takich obszarów pradzieje dzieli się czasem według sposobu gospodarowania: na okres gospodarki przyswajalnej i okres gospodarki wytwórczej.
Q 19Nawet o ile metrów obniżał się poziom mórz i oceanów w okresach zlodowaceń?
120
Zmieniała się wtedy linia brzegowa, a niektóre wyspy, na przykład Brytyjskie i indonezyjskie, łączyły się ze stałym lądem.
Q 20Jak inaczej nazywa się eneolit, czyli okres pojawienia się miedzi?
chalkolit
Ten końcowy etap neolitu datuje się na czas od 7,5 tys. do 5,4 tys. lat temu.
Q 24Około ilu milionów lat temu hominidy oddzieliły się od małp człekokształtnych?
6–7
Była to pierwsza z wielkich faz ewolucji człowieka, które rozegrały się na kontynencie afrykańskim.
Q 25Czyje nazwisko noszą cykle zmian nachylenia osi Ziemi, wiązane z wahaniami klimatu?
Milankovicia
Wahania te uchodzą za główny powód przemian środowiska człowieka pierwotnego, choć istnieją też inne hipotezy.
Q 26Kto w 1865 roku wprowadził termin „neolit”?
John Lubbock
Termin oznaczał nową technikę wytwarzania narzędzi kamiennych, czyli gładzenie, które wyparło starsze łupanie.
Q 27W którym roku Thomsen wydał „Przewodnik po starożytnościach nordyckich”?
1836
W tej pracy narzędzia kamienne, brązowe i żelazne zostały przypisane trzem kolejnym epokom przedhistorycznego rozwoju ludzkości.
Q 28Dla której kultury charakterystyczny jest pięściak typu mikockiego o wydłużonym ostrzu?
aszelskiej
Narzędzie to pochodzi z paleolitu dolnego, czyli z czasów od wczesnych hominidów do Homo erectus.
Q 29Protopięściak to najbardziej rozwinięta forma jakiego narzędzia?
otoczakowego
Pięściaki, znane m.in. z odmiany mikockiej o silnie wydłużonym ostrzu, należą do typowych narzędzi paleolitu dolnego.
Q 30Które kamienne narzędzie paleolitu dolnego nazywa się też toporem pięściowym?
rozłupiec
Pochodzi z najstarszej części paleolitu, która trwała do 300/250 tys. lat temu.