Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Motyle dzienne rozpoznasz po kolorowych skrzydłach, buławkowato zakończonych czułkach i locie od wschodu do zachodu słońca. W Europie Środkowej żyje ich około 270 gatunków. Gwiazdą tego quizu jest monarcha – Danaus plexippus – motyl, którego północnoamerykańskie populacje co jesień pokonują tysiące kilometrów, by przezimować w górskich lasach Meksyku. Sprawdzisz, jak się orientuje w terenie, dlaczego jego gąsienice są trujące i kto odkrył jego zimowiska. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla entomologów.
Wszystkie 26 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Populacje z którego kontynentu odbywają słynne masowe migracje monarchów?
Ameryki Północnej
W wielu krajach, m.in. na Hawajach, w Indonezji, Australii i Europie, żyją liczne populacje tego motyla, które jednak nie migrują.
Q 02Kiedy latają motyle dzienne?
Od wschodu do zachodu słońca
Skrzydła motyli dziennych mają na ogół dużą powierzchnię w stosunku do rozmiarów ciała, a ich lot jest specyficznie chwiejny.
Q 03Dokąd monarchy rozpoczynają wędrówkę po wiosennym przebudzeniu i kopulacji na zimowiskach?
Na północ
Niektóre skupiska zimujących motyli zajmują kilka hektarów lasu, a pod ich ciężarem z czasem obumierają całe drzewa.
Q 04Jak zakończone są czułki motyli dziennych?
Buławkowato
Stąd druga nazwa tej grupy – buławkorożne; cechują je też kolorowe skrzydła o dużej powierzchni i smukła budowa ciała.
Q 05Na jaką barwę zmienia kolor meksykański las obsiadły przez zimujące monarchy?
Pomarańczową
Zimujące w Meksyku motyle obsiadają różne gatunki drzew w lasach mieszanych; w Kalifornii ich skupiska leżą nie dalej niż kilometr od morza.
Q 06O jakiej porze dnia motyle dzienne wylegają się z poczwarki?
Rankiem
Motyle dzienne wyróżnia przede wszystkim pora aktywności – latają od wschodu do zachodu słońca.
Q 07Przed czym chronią motyle dzienne zaokrąglone skrzydła umożliwiające błyskawiczne zwroty?
Przed atakami ptaków
Choć motyle dzienne łatwo rozpoznać, w systematyce stanowią grupę sztuczną, a nie naturalny takson.
Q 08Co dzieje się z gałęziami drzew pod ciężarem zimujących monarchów?
Łamią się
Motyle wybierają na zimowiska lasy rosnące na wysokości 3000 metrów nad poziomem morza.
Q 09Co grozi zanikiem mimo kosztownych programów ratowania Danaus plexippus?
Unikalne zjawisko migracji
Wyrąb meksykańskich lasów-rezerwatów zahamowano, przekonując mieszkańców, że motyle jako atrakcja turystyczna przynoszą więcej korzyści niż drewno.
Q 10Dlaczego gąsienice monarchy są trujące dla drapieżników?
Odkładają trucizny pobrane z pokarmem
Trucizny te znajdują się w niektórych roślinach trojeściowatych, którymi żywią się larwy.
Q 11Jak brzmi polska nazwa motyla Danaus plexippus, zwanego też monarchą?
Monarszka księżna
Inne nazwy tego wędrownego motyla to danaid wędrowny i monarch; osiąga do 3 cm długości ciała.
Q 12Jak nazywają się dwie fazy zalotów monarchów?
Powietrzna i naziemna
W pierwszej z nich samiec ściga samicę, co często kończy się zaciągnięciem jej na ziemię, gdzie dochodzi do kopulacji.
Q 13Co wykorzystują monarchy do utrzymania kierunku lotu w dni pochmurne?
Zmysł magnetyczny
Przy spadającej dostępności pokarmu u tych motyli zauważono z kolei podwyższony poziom agresji gąsienic.
Q 21Jak długo żyje zimujące pokolenie monarchów?
7–8 miesięcy
Motyle z pozostałych pokoleń żyją zaledwie 3–4 tygodnie.
Q 22Z którego uniwersytetu pochodzili zoologowie, którzy odkryli migrację monarchów do Meksyku?
Uniwersytetu w Toronto
Fred i Norah Urquhartowie w latach 40. i 50. XX wieku hodowali w domu tysiące motyli i opracowali metodę ich znakowania.
Q 23W jakim kierunku wędrują jesienią migrujące monarchy, jak potwierdzono dzięki znakowaniu?
Z północnego wschodu na południowy zachód
Dowodem były liczne przesyłki z oznakowanymi owadami, nadsyłane przez ochotników do Uniwersytetu w Toronto.
Q 14Na roślinach z jakiego rodzaju samice monarchy składają jaja przede wszystkim?
Asclepias
Liście tych trojeściowatych są pokarmem larw; trojeść to najsilniejszy atraktant monarchów.
Q 15Co uznano za główną przyczynę spadku liczebności migrujących monarchów?
Upowszechnienie intensywnego rolnictwa i herbicydów
Herbicydy wykluczają rozwój trojeści – najsilniejszego atraktanta tych motyli; wyrąb lasów w Meksyku wymienia się dopiero jako drugą przyczynę.
Q 16Jaką odległość mogą pokonywać jesienią monarchy lecące na południe?
Nawet ok. 3000 km
Etykietka z Minnesoty znaleziona na meksykańskiej „Górze Motyli” ostatecznie potwierdziła, że jeden owad może przemierzyć taką trasę.
Q 17Ile linień muszą przejść larwy monarchy, zanim staną się poczwarkami?
5
Z jaj złożonych na liściach wykluwają się gąsienice, które po przepoczwarzeniu przechodzą w dojrzałą, dorosłą formę motyla.
Q 18Jakie uprawy objęto ochroną herbicydami po wprowadzeniu odpornych odmian pod koniec XX wieku?
Kukurydzy i soi
Wprowadzenie tych odmian pociągnęło za sobą równoczesne zmniejszenie się liczebności trojeści i monarchów.
Q 19Po jaki kraj na południu sięga amerykański zasięg występowania monarchy?
Argentynę
Zasięg tego motyla zaczyna się w Kanadzie, a obejmuje także Hawaje, Indonezję, Australię i Europę.
Q 20Jak mierzy się liczebność populacji migrujących monarchów?
Powierzchnią zajmowaną przez meksykańskie kolonie
W niecałe 10 lat wskaźnik ten zmniejszył się około dziesięciokrotnie: do 2,19 ha w 2004 i 1,92 ha w 2015 roku.
Q 24Jak prekolumbijscy Aztekowie nazywali motyle, uważane przez nich za powracające dusze zmarłych?
„Odwiecznymi tancerzami słońca”
Pierwsze zimowisko monarchów odkryto na pokrytej lasem sosnowo-jodłowym górze Kordyliery Wulkanicznej, na dawnym terytorium Azteków.
Q 25Ilu ochotników początkowo zajmowało się chwytaniem i znakowaniem monarchów?
12
W latach 60. i 70. do Międzynarodowego Stowarzyszenia ds. Migracji zgłaszały się już co roku setki i tysiące członków.
Q 26Z którego stanu USA pochodziła etykietka monarchy znalezionego na meksykańskiej „Górze Motyli”?
Minnesoty
W następnych latach odkryto 13 kolejnych zimowisk na pięciu innych górach Kordyliery.