Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Pireneje to potężny łańcuch górski na styku Francji i Hiszpanii, rozciągnięty między oceanem a Morzem Śródziemnym. Kryją trzytysięczniki, polodowcowe cyrki i jedno z najmniejszych państw Europy. W quizie sprawdzisz, co wiesz o szczytach, podziale i budowie geologicznej tych gór, o mitach związanych z ich nazwą oraz o pokoju pirenejskim, który w XVII wieku przesunął granicę.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na pograniczu których dwóch państw leżą Pireneje?
Francji i Hiszpanii
Łańcuch ciągnie się od oceanu na zachodzie po Morze Śródziemne na wschodzie, a jego grzbiet na większości długości wyznacza granicę państwową.
Q 02Które księstwo leży w całości w Pirenejach?
Andora
Ten niewielki kraj zajmuje środkową część łańcucha, a główny grzbiet gór przebiega także przez jego terytorium.
Q 03Nad którą zatoką Pireneje łączą się na zachodzie z Górami Baskijskimi?
Biskajską
Im dalej na zachód, tym niższe są Pireneje: średnia wysokość pasma stopniowo maleje w tym kierunku.
Q 04Jak nazywa się najwyższy szczyt Pirenejów?
Aneto
Najwyższe szczyty pasma zbudowane są z granitów, a rekordzista wznosi się w hiszpańskiej prowincji Huesca.
Q 05W czasie której orogenezy powstały Pireneje?
alpejskiej
Góry budują skały krystaliczne i osadowe, a ich najwyższe partie wyrzeźbione są w granitach.
Q 06Jak inaczej nazywa się Pireneje Zachodnie?
Atlantyckie
Łańcuch dzieli się zazwyczaj na trzy części; dwie pozostałe to Centralna i Wschodnia.
Q 07Z którego języka, według teorii konkurencyjnej wobec greckiej, pochodzi nazwa Pirenejów?
baskijskiego
W tym języku góry noszą dziś nazwę Pirinioak.
Q 08Jaką długość osiągają Pireneje?
450 km
Góry ciągną się równoleżnikowo od Atlantyku na zachodzie po Morze Śródziemne na wschodzie.
Q 09Które góry stanowią naturalne przedłużenie Pirenejów od zachodu?
Kantabryjskie
Same Pireneje zalicza się do Alpidów Zachodnich, czyli młodych gór fałdowych południowej Europy.
Q 10W którym roku Hiszpania i Francja zawarły pokój pirenejski?
1659
Układ podpisano 7 listopada; zakończył on dwudziestoczteroletnie walki związane z wojną trzydziestoletnią.
Q 11Jak nazywa się polodowcowy cyrk, z którego słynie centralna, wapienna część Pirenejów?
Gavarnie
W tej samej części gór leży krasowa dolina Ordesy, a najwyższy tutejszy szczyt, Monte Perdido, ma 3355 m n.p.m.
Q 12Jaką wysokość ma najwyższy szczyt Pirenejów Centralnych i zarazem całego pasma?
3404 m
Dla porównania najwyższe wzniesienia części zachodniej i wschodniej nie sięgają nawet 3200 m.
Q 13Według jednej z teorii nazwa Pirenejów pochodzi od „llene os”, czyli gór czego?
Księżyca
To wyjaśnienie konkuruje z bardziej znanym, mitologicznym, które wiąże nazwę łańcucha z imieniem córki Atlasa.
Q 21Od której przełęczy na wschód rozciągają się Pireneje Środkowe?
Somport
Ta część łańcucha skupia najwyższe szczyty całego pasma, w tym trzy przekraczające 3350 m n.p.m.
Q 22Który departament, obok Pyrénées-Atlantiques, obejmuje Park Narodowy Pirenejów?
Hautes-Pyrénées
Francuska część gór rozciąga się łącznie na sześć departamentów, od Morza Śródziemnego po ocean.
Q 23W której części Pirenejów występuje starszy kompleks skalny, złożony ze skał paleozoicznych?
osiowej
Skały te sfałdowała orogeneza waryscyjska, na długo przed powstaniem dzisiejszego łańcucha.
Q 14Która dolina należy do Hiszpanii, choć leży po północnej stronie Pirenejów?
Val d’Aran
To wyjątek od reguły, zgodnie z którą granicę państwową wyznacza w tych górach główny grzbiet.
Q 15Narodzin jakiego stworzenia obawiała się mityczna Pirene, uciekając w góry?
węża
Ucieczka skończyła się tragicznie: w górach bohaterka mitu padła ofiarą dzikich zwierząt.
Q 16Która miejscowość w Pirenejach jest hiszpańską eksklawą?
Llívia
Wraz z Cerdanyą zalicza się ją do drobnych anomalii, w których granica nie pokrywa się z ukształtowaniem gór.
Q 17Które góry, obok Alp, przewyższają Pireneje wysokością w Europie liczonej bez Kaukazu?
Betyckie
Najwyższy punkt Pirenejów przekracza 3400 m n.p.m. i leży po hiszpańskiej stronie pasma.
Q 18W którym masywie wznosi się najwyższy szczyt Pirenejów?
Maladeta
Szczyt ten ma też francuską nazwę Pic de Néthou.
Q 19W której epoce trzeciorzędu głównie powstawały Pireneje?
eocen
Proces ten był częścią wielkiego wypiętrzenia, które objęło obszar od Europy po Himalaje.
Q 20Która hiszpańska prowincja obejmuje najdalej na zachód wysuniętą część Pirenejów?
Gipuzkoa
Po hiszpańskiej stronie góry obejmują siedem prowincji; na przeciwnym, wschodnim krańcu tej listy znajduje się Girona.
Q 24O około ile stopni obróciła się Meseta Iberyjska podczas fałdowania Pirenejów?
35°
Obrót nastąpił przeciwnie do ruchu wskazówek zegara; w tym samym czasie Półwysep Iberyjski zbliżył się do Afryki.
Q 25Jak nazywa się najwyższy szczyt wschodniej części Pirenejów?
Pica d'Estats
Mierzy 3140 m, czyli o ponad 250 m mniej niż najwyższy wierzchołek całego łańcucha.
Q 26W którym okresie powstały czerwone zlepieńce leżące w Pirenejach na utworach waryscyjskich?
perm
Pod nimi miejscami występują osady węglonośne górnego karbonu.
Q 27Który z pireneistów, żyjący w latach 1844–1924, był geografem?
Franz Schrader
Wśród zasłużonych badaczy tych gór byli też naturalista, botanik oraz hrabia.
Q 28Jak nazywa się część Pirenejów Wschodnich, w której wysokość pasma nagle spada?
Albères
Wcześniej średnia wysokość tej części gór utrzymuje się na jednolitym poziomie, z wyjątkiem przełomu na krańcu Pyrénées Ariégeoises.
Q 29Który szczyt jest najwyższym wzniesieniem Pirenejów Zachodnich?
Bisaurín
Wierzchołek ma 2670 m, wyraźnie mniej niż rekordziści części centralnej i wschodniej.
Q 30W której fazie tektonicznej nastąpiły pierwsze ruchy górotwórcze na obszarze Pirenejów?
starokimeryjskiej
Ruchy te trwały jeszcze pod koniec kredy, a największe nasilenie osiągnęły dużo później, w paleogenie.