Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Timor Wschodni to niewielkie państwo wyspiarskie w Archipelagu Malajskim, które po stuleciach rządów kolonialnych i latach okupacji zdobyło niepodległość dopiero na początku XXI wieku. Quiz sprawdza wiedzę o jego historii, geografii, gospodarce i ludziach: od pierwszych europejskich żeglarzy i handlu cennym drewnem, przez referendum niepodległościowe, po góry, morza i dzisiejsze wyzwania kraju. Pytania mają różny poziom trudności, a do każdego dołączona jest krótka ciekawostka.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Które miasto jest stolicą i głównym portem Timoru Wschodniego?
Dili
To także największe miasto kraju i siedziba Narodowego Uniwersytetu Timoru Wschodniego, głównej uczelni państwa.
Q 02Którego dnia 2002 roku Timor Wschodni uzyskał niepodległość?
20 maja
Stał się tym samym pierwszym suwerennym państwem powstałym w XXI w.; wcześniej przez trzy lata pozostawał pod administracją Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Q 03Które państwo okupowało wyspę Timor od lutego 1942 do 1945 roku?
Japonia
Mieszkańcy Timoru Wschodniego walczyli wtedy po stronie australijskiej w wojnie partyzanckiej przeciwko okupantowi.
Q 04Który naród zajął w 1614 roku zachodnią część wyspy Timor?
Holendrzy
Ich kolonia nosiła nazwę Holenderskie Indie Wschodnie, a spór o przebieg granicy z Timorem Portugalskim ciągnął się przez stulecia.
Q 05Członkiem której organizacji Timor Wschodni został 26 października 2025 r.?
ASEAN
Znacznie wcześniej, bo już w roku uzyskania niepodległości, kraj przystąpił do Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Q 06Który kraj Azji Południowo-Wschodniej, obok Timoru Wschodniego, jest w większości katolicki?
Filipiny
W spisie powszechnym z 2010 roku katolicyzm deklarowało aż 96,9% mieszkańców Timoru Wschodniego, a protestantyzm 2,2%.
Q 07Jakie drewno było głównym towarem eksportowym kolonialnego Timoru Portugalskiego?
sandałowe
Od połowy XIX w. dołączyła do niego kawa, a polityka kolonialna polegała na eksploatacji zasobów przy niewielkiej liczbie inwestycji.
Q 08Co oznacza malajskie słowo „timur”, z którym wiąże się nazwa wyspy Timor?
wschód
To samo znaczenie ma portugalski człon „Leste” w oficjalnej nazwie kraju, więc nazwa państwa jest w istocie podwojeniem.
Q 09W którym roku Portugalczycy jako pierwsi Europejczycy dotarli na wyspę Timor?
1515
Pięć lat później zostali też pierwszymi Europejczykami, którzy się na tej wyspie osiedlili.
Q 10Rewolucja jakich kwiatów poprzedziła odejście Portugalczyków z Timoru Wschodniego w 1975 r.?
goździków
Gdy Lizbona dała koloniom prawo do samostanowienia, w Timorze Portugalskim starły się dwie główne frakcje o odmiennych wizjach przyszłości kraju.
Q 11Jak nazywa się eksklawa Timoru Wschodniego o powierzchni 814 km², leżąca dalej na zachód?
Oecusse
Eksklawa jest zarazem jednym z dystryktów kraju, a do terytorium państwa należy też niewielka wyspa Jaco.
Q 12W którym roku biskup Carlos Belo został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla?
1996
Wyróżnienie otrzymał wspólnie z innym liderem timorskiego ruchu niepodległościowego, gdy sytuacja okupowanego kraju zaczynała się zmieniać.
Q 13Który prezydent Timoru Wschodniego został postrzelony podczas zamachu stanu 11 lutego 2008 r.?
José Ramos-Horta
Zamach się nie powiódł, a głowa państwa odniosła rany pleców i klatki piersiowej.
Q 21Ile wynosi całkowita lądowa powierzchnia Timoru Wschodniego?
15 007 km²
Na ten obszar składają się głównie wschodnia część wyspy Timor, eksklawa położona bardziej na zachód oraz dwie niewielkie wyspy.
Q 22Na którą wyspę wycofała się podczas wojny domowej portugalska administracja Timoru?
Atauro
Gubernator czekał tam na instrukcje z Lizbony, gdzie jednak nie interesowano się już dawną kolonią.
Q 23W którym miesiącu 2002 roku Timor Wschodni został członkiem ONZ?
wrzesień
Od dnia uzyskania niepodległości przez trzy lata w kraju stacjonowały też siły UNMISET, które miały zapewnić bezpieczeństwo nowo powstałemu państwu.
Q 14W którym roku Timor Wschodni oficjalnie włączono do Indonezji jako prowincję?
1976
Prowadzona przez Dżakartę polityka wynaradawiania oznaczała m.in. przymusowe sterylizacje i odbieranie dzieci rdzennych Timorczyków.
Q 15Jaki odsetek mieszkańców poparł niepodległość Timoru Wschodniego w referendum z 1999 r.?
78,5%
Referendum odbyło się 30 sierpnia na mocy porozumienia indonezyjsko-portugalskiego podpisanego 5 maja tego samego roku.
Q 16Które miesiące obejmuje pora sucha w Timorze Wschodnim?
maj–listopad
Średnie temperatury wynoszą wtedy 20–33 °C, a pod koniec października wilgotność rośnie za sprawą chmur monsunowych.
Q 17Którego dnia 1975 roku FRETILIN samozwańczo ogłosił niepodległość Timoru Wschodniego?
28 listopada
Deklaracji nie uznało żadne państwo, nawet Portugalia, choć jej autorzy liczyli na wsparcie międzynarodowe.
Q 18Jaką skróconą nazwę Timoru Wschodniego ISO uznaje za oficjalną w każdym języku?
Timor-Leste
Zasadę tę przyjęły m.in. Organizacja Narodów Zjednoczonych i Unia Europejska, a norma przewiduje dla kraju skróty TLS i TL.
Q 19Który prezydent USA odwiedził Dżakartę kilkanaście godzin przed inwazją Indonezji na Timor?
Gerald Ford
Inwazja ruszyła 7 grudnia 1975; stolica Timoru padła tego samego dnia, a pozostałe miasta do końca roku.
Q 20Jakie morze leży na północ od wyspy Timor, obok cieśnin Ombai i Wetar?
Banda
Południowe wybrzeże oblewają z kolei wody Morza Timor, które oddziela wyspę od Australii.
Q 24W którym roku powstał fundusz gromadzący zyski Timoru Wschodniego z ropy i gazu?
2005
Wartość funduszu przekroczyła 8,7 miliarda dolarów, a ropa naftowa i gaz ziemny pochodzą z podmorskich złóż.
Q 25Gdzie w 1975 r. Indonezyjczycy rozstrzelali pięciu australijskich dziennikarzy?
Balibo
Dziennikarze mieli nie ujawnić poczynań indonezyjskiej armii, która już jesienią, przed inwazją, zapuszczała się na stronę timorską.
Q 26Która instytucja uznała Timor Wschodni za kraj najbardziej zależny od wydobycia ropy na świecie?
Międzynarodowy Fundusz Walutowy
Zyski z ropy i gazu pokrywają prawie wszystkie wydatki władz, a gospodarka zależy też, w mniejszym stopniu, od pomocy z zagranicy.
Q 27Kto został premierem rządu Timoru Wschodniego powołanego 20 września 2001 r.?
Mari al-Katiri
Premier był zarazem ministrem gospodarki i rozwoju oraz sekretarzem generalnym FRETILIN.
Q 28Ile kilometrów długości liczy Laclo Północne, najdłuższa rzeka Timoru Wschodniego?
80
Kraj ma klimat gorący i wilgotny, a porze deszczowej towarzyszą ulewne deszcze i powodzie.
Q 29Ilu członków liczyło Zgromadzenie Konstytucyjne Timoru Wschodniego wybrane w sierpniu 2001 r.?
88
Zgromadzenie miało przygotować przyszły ustrój państwa; wybory do niego wygrał FRETILIN, zdobywając 55 miejsc.
Q 30Kto był rywalem Xanany Gusmão w wyborach prezydenckich w kwietniu 2002 r.?
Francisco Xavier do Amaral
Kandydat ten, prezydent z 1975 roku, wystartował według własnych słów jedynie po to, by dać ludziom możliwość wyboru.