Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Tybet to kraina historyczna w Azji, obejmująca najbardziej rozległy płaskowyż świata. Jej dzieje to opowieść o królach z Jarlungu, szkołach buddyjskich i dalajlamach. Quiz sprawdza wiedzę o geografii Wyżyny Tybetańskiej, dawnych władcach, mongolskich i mandżurskich wpływach oraz o wydarzeniach XX wieku. Pytania mają różny poziom: od łatwych po takie, na które odpowie tylko prawdziwy znawca regionu.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01W którym indyjskim mieście ma siedzibę tybetański rząd na uchodźstwie?
Dharamsala
Rząd emigracyjny stara się budować wspólną tożsamość Tybetańczyków, dotąd bardzo zróżnicowanych kulturowo, religijnie, etnicznie i językowo.
Q 02Przez które góry Brahmaputra przebija się najgłębszym przełomem rzecznym świata?
Himalaje
W tej części wyżyny górne odcinki Jangcy, Saluinu i Mekongu płyną wąwozami głębokimi na 2000 m i więcej.
Q 03Który austriacki himalaista napisał książkę „Siedem lat w Tybecie”?
Heinrich Harrer
Autor był internowany przez Brytyjczyków w Indiach, skąd zbiegł do Tybetu i został tam nauczycielem młodego Dalajlamy.
Q 04Na jakiej średniej wysokości nad poziomem morza położony jest Tybet?
4000–5000 m
Otaczające krainę systemy górskie są jeszcze wyższe, a niemal cały kraj przecinają dodatkowe łańcuchy osiągające 6000 m i więcej.
Q 05Który reżyser nakręcił w 1997 roku film „Kundun” o młodości Dalajlamy?
Martin Scorsese
Obraz pokazuje dzieciństwo i lata nauki duchowego przywódcy aż po dramatyczne wydarzenia związane z zajęciem Tybetu przez Chiny.
Q 06Przywódcy której szkoły buddyzmu tybetańskiego są znani pod tytułem dalajlamy?
gelug
Tytuł nadał w XVI wieku mongolski chan duchownemu Sonamowi Gjaco, który nawracał jego poddanych na buddyzm.
Q 07Jak nazywano rosyjsko-brytyjską rywalizację o wpływy w Azji, która objęła też Tybet?
Wielka Gra
Tybet stał się jednym z jej obiektów na przełomie XIX i XX wieku, gdy Londyn obawiał się jego sojuszu z Rosją.
Q 08Z którego kraju przybyli Gurkhowie, którzy najechali Tybet w latach 1788–1792?
Nepal
Najeźdźców udało się ostatecznie odeprzeć jedynie dzięki pomocy chińskiej.
Q 09Jaką powierzchnię miał dawny Tybet złożony z trzech prowincji?
2,5 mln km²
Od południa i zachodu krainę ograniczają między innymi Karakorum i masyw Pamiru, od północy Kunlun, Ałtyn-tag oraz Qilian Shan.
Q 10Który król miał założyć Lhasę i patronować stworzeniu tybetańskiego pisma?
Songcen Gampo
Tradycja buddyjska zalicza go do trzech wielkich „królów religii”; miał też sprowadzić pierwszych buddyjskich mnichów z Indii.
Q 11Na jakiej wysokości nad poziomem morza leży Lhasa?
3600 m
Średnia temperatura w styczniu wynosi tam 0 °C, a w lipcu kilkanaście stopni; w dolinach bywa cieplej.
Q 12Jak brzmi dzisiejsza nazwa mongolskiej Urgi, do której uciekł XIII Dalajlama?
Ułan Bator
W odpowiedzi na tę ucieczkę cesarz odwołał Dalajlamę z urzędu.
Q 13Która formacja ogłosiła w sierpniu 1966 roku zniesienie świąt religijnych w Tybecie?
Czerwona Gwardia
Celem było też zniszczenie zewnętrznych przejawów buddyzmu, takich jak stupy, flagi modlitewne czy kadzidła.
Q 21Jakie zabytki uchodzą za najważniejsze pomniki prehistorii Tybetu?
megality
Kraina była zamieszkana przez człowieka już w paleolicie.
Q 22Od którego indyjskiego miasta wzięło nazwę porozumienie z 1914 roku o autonomii Tybetu?
Simla
Tekst ustaliły trzy strony, ale ostatecznie podpisały go tylko Tybet i Wielka Brytania.
Q 23Którą stolicę chińskiego cesarstwa zdobyli Tybetańczycy w 763 roku?
Chang’an
Tybetańczycy wykorzystali osłabienie Chin rebelią An Lushana; był to szczyt potęgi ich państwa za panowania Trisong Decena.
Q 24W którym roku do Tybetu dotarły oddziały Mongołów wysłane przez Godana?
Q 14Z której krainy sprowadzono do Lhasy nowego dalajlamę Tenzina Gjaco?
Amdo
Rok po jego przybyciu regent niespodziewanie podał się do dymisji, prawdopodobnie dlatego, że nie przestrzegał ślubów czystości.
Q 15Jak nazywano cesarskich rezydentów w Lhasie, których urząd ustanowiono w 1728 roku?
ambanowie
Urząd ustanowił cesarz Yongzheng; za rządów arystokraty Polhane rezydenci pełnili jedynie rolę obserwatorów.
Q 16Jakim terminem buddyzm tybetański określa „przejawione ciało” buddy lub bodhisattwy?
tulku
Koncepcja nabrała znaczenia w czasach panowania mongolskiego; takie ciało przyjmuje postać jakiegoś dziecka.
Q 17Ile wynosi rozciągłość równoleżnikowa Tybetu?
2500 km
Na tym obszarze biorą początek wielkie rzeki Azji, między innymi Jangcy, Indus, Mekong i Irawadi.
Q 18Kto dowodził brytyjskim oddziałem, który 3 sierpnia 1904 roku wkroczył do Lhasy?
Francis Younghusband
Liczący 3 tysiące żołnierzy oddział wysłano z obawy przed sojuszem Tybetu z Rosją; pokonał on źle uzbrojone wojska tybetańskie.
Q 19Jak nazywa się tybetański zbiór autorytatywnych wypowiedzi Buddy?
Kandżur
Kanon ten ma charakter otwarty: istnieją różniące się edycje, które zawierają inny zestaw inaczej uporządkowanych tekstów.
Q 20W którym roku ustanowiono Tybetański Region Autonomiczny?
1965
Dziesięć lat wcześniej powstał komitet przygotowawczy, któremu przewodniczył Dalajlama, choć jego politykę wyznaczali Chińczycy.
1240
Godan był synem Ugedeja; Mongołowie chcieli ustanowić w Tybecie wasalnego władcę, który rządziłby w ich imieniu.
Q 25Śmierć którego dostojnika poprzedziła antychińskie demonstracje w Lhasie w 1989 roku?
Panczenlama
Po trzydniowych walkach ulicznych Chińczycy ogłosili stan wyjątkowy, zawieszony dopiero pod koniec kwietnia 1990 roku.
Q 26W którym roku Tenzin Gjaco został intronizowany jako XIV Dalajlama?
1940
Uroczystość odbyła się 22 lutego; pełną władzę polityczną otrzymał dziesięć lat później, po wkroczeniu wojsk chińskich.
Q 27Gdzie w 779 roku miał powstać pierwszy buddyjski klasztor w Tybecie?
Samje
Założyć go mieli wspólnie dwaj mnisi z Indii: Śantarakszita i półlegendarny Padmasambhava.
Q 28Który bengalski mnich dokończył dzieła nawrócenia zachodniego Tybetu na buddyzm?
Atiśa
Wcześniej w tym regionie działał wykształcony w Indiach tłumacz z sanskrytu Rinczen Sangpo.
Q 29Który mongolski władca zaprosił w 1578 roku Sonama Gjaco do nawracania swych poddanych?
Altan-chan
Sonam Gjaco był piątym następcą Congkhapy; po jego śmierci nową inkarnację odnaleziono w prawnuku tego samego władcy.
Q 30Który lud zaatakował Tybet w 1717 roku i zabił Lhazang-chana?
Dżungarowie
Tybetańczycy powitali ich jak wyzwolicieli, ale nastawienie szybko się zmieniło pod wpływem okrucieństw i grabieży.