Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Żółwie chodzą po Ziemi od ponad 200 milionów lat i jako jedyne kręgowce noszą szkielet na zewnątrz. Są wśród nich gatunki morskie i pustynne, roślinożerne i drapieżne, a największy z nich, żółw skórzasty, nurkuje głębiej niż większość ssaków morskich. Quiz sprawdza, ile wiesz o ich budowie, pochodzeniu, rozmnażaniu i ochronie – w tym o jedynym rodzimym żółwiu Polski i o rekordzistach wagi i głębokości. Zagraj od razu albo wydrukuj pytania na lekcję przyrody lub rodzinny wieczór.
Wszystkie 29 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na którym kontynencie nie występują żółwie?
Antarktyda
Gatunki żyjące w klimacie umiarkowanym przetrwają mroźne zimy i upalne lata dzięki hibernacji lub śnie letniemu, czyli estywacji.
Q 02Który żółw jako jedyny występuje w Polsce w granicach swojego naturalnego zasięgu?
żółw błotny
Pozostałe spotykane w Polsce gatunki zostały introdukowane; ten rodzimy jest objęty ścisłą ochroną i programem Natura 2000, a dawniej uchodził za przysmak postny.
Q 03Dlaczego żółwie strefy umiarkowanej mają zwykle ciemny karapaks?
bo lepiej pochłania ciepło
Żółwie tropikalne mają przeważnie jasny karapaks, który odbija promienie słoneczne.
Q 04Jak nazywa się dolna, brzuszna część pancerza żółwia?
plastron
Tę część pancerza tworzą zmodyfikowany obojczyk i żebra brzuszne; u niektórych gatunków jest zawieszona na zawiasach i domyka się ciasno do reszty.
Q 05Jak nazywa się stan, w którym żółw ma jedno ciało, ale więcej niż jedną głowę?
policefalia
U żółwi spotykano nawet osobniki trzygłowe, u których trzecia głowa miała jedynie formę szczątkową.
Q 06Co żółwie mają w rogowym dziobie zamiast zębów?
ostre rogowe listwy
U gatunków roślinożernych ich zewnętrzne krawędzie są ząbkowane, co ułatwia odgryzanie twardych, zdrewniałych części roślin.
Q 07Jak nazywa się dział zoologii zajmujący się żółwiami?
chelonologia
Nazwa systematyczna całego rzędu żółwi pozostaje nieustalona, bo dawne określenia Testudines, Testudinata i Chelonia budzą spory nomenklaturowe.
Q 08Na co pozwala żółwiom wodnym dobrze unaczyniona kloaka i gardło?
pobieranie tlenu z wody
Gruczoły kloakalne pełnią z kolei rolę gruczołów wonnych, a pęcherz moczowy znajduje się pod stekiem.
Q 09W jakim przedziale temperatur mieści się optimum termiczne żółwi?
25–35 °C
Żółwie są zmiennocieplne i mają niską przemianę materii, więc same wytwarzają bardzo mało ciepła.
Q 10Kiedy obchodzony jest Światowy Dzień Żółwia?
23 maja
Żółwiom od dawna przypisywano ludzkie cechy, takie jak miłość czy mądrość, a ich długowieczność budziła podziw.
Q 11Jaki status nadaje żółwiowi skórzastemu Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody od 2013 roku?
narażony (VU)
W latach 1982–1996 IUCN uznawała ten gatunek za zagrożony, a w 2000 roku podniosła jego status do krytycznie zagrożonego wyginięciem.
Q 12Które mięśnie przejęły u żółwi zmienianie objętości klatki piersiowej podczas oddychania?
mięśnie brzuszne
Ruchy żeber są u żółwi niemożliwe, ponieważ żebra zostały przekształcone w kostne płyty grzbietowej części pancerza.
Q 13Z przekształcenia jakich kości powstał karapaks, czyli grzbietowa część pancerza żółwia?
żeber i wyrostków kręgów
Q 21Które kości żółwia, jako jedynego zwierzęcia na Ziemi, leżą wewnątrz jego żeber?
biodro i łopatki
Dzięki takiej budowie żółwie, z wyjątkiem morskich, mogą wciągać głowę, kończyny i ogon do wnętrza pancerza.
Q 22Jak nazywa się spojenie łączące po bokach ciała karapaks z brzuszną częścią pancerza żółwia?
most
To spojenie może być miękkie lub sztywne, a u części gatunków zamiast twardego pancerza występuje gładka, miękka skóra.
Q 23W którym kraju odnaleziono szczątki triasowego żółwia Proganochelys quenstedti?
w Niemczech
Ten metrowy żółw sprzed 204–206 mln lat miał jeszcze drobne zęby na podniebieniu i nie mógł chować głowy, bo kark chroniły mu kostne kolce.
Żółwie są jedynymi kręgowcami z zewnętrznym szkieletem; kostne płyty pancerza pokrywają z wierzchu rogowe tarczki.
Q 14Czym Odontochelys semitestacea wyróżnia się spośród wszystkich znanych nauce żółwi?
był tylko częściowo opancerzony
Niekompletny był jego karapaks, za to brzuszna część pancerza była w pełni rozwinięta – dowód, że uformowała się jako pierwsza.
Q 15Na ile rodzin dzieli się rząd żółwi?
14
Rodziny te rozdzielone są między dwa podrzędy: żółwie bokoszyjne oraz liczniejsze w rodziny żółwie skrytoszyjne.
Q 16Gdzie znajdują się gruczoły solne żółwi?
w jamie nosowej
Żółwie nie mają otworów usznych, błon bębenkowych ani ucha środkowego, mają za to rozdzielone i ruchome powieki.
Q 17Ile lat temu, według datowania molekularnego, pojawiły się żółwie?
255 mln
Był to przełom paleozoiku i mezozoiku; niemal wszystkie analizy molekularne wskazują, że żółwie to diapsydy, które utraciły otwory skroniowe.
Q 18U którego gatunku żółwi wykryto w 2015 roku zjawisko biofluorescencji?
żółw szylkretowy
Oświetlony niebieskim światłem pancerz świeci na zielono i czerwono; ten sam gatunek zabijano dla szylkretu na grzebienie, spinki i biżuterię.
Q 19Gdzie w 2008 roku znaleziono szczątki żółwia Odontochelys semitestacea?
w Chinach
Mierzący ok. 40 cm osobnik wydłużył znaną historię żółwi na Ziemi o kilkanaście milionów lat.
Q 20Do jakiego rodzaju należą największe znalezione szczątki żółwia, o szkielecie długości ok. 4,5 m?
Archelon
Rozpiętość jego płetwiastych przednich kończyn wynosiła ok. 5,25 m, a masę ciała szacuje się na ponad 2200 kg.
Q 24Gdzie odkopano skamieniałości plioceńskiego żółwia Stupendemys geographicus?
w Wenezueli
Zamieszkiwał południowoamerykańskie rzeki 3 miliony lat temu, mógł mierzyć do 3 m długości i ważyć 2 tony.
Q 25Rybacy z jakiego miasta schwytali w 1966 roku na Bałtyku żółwia skórzastego?
Rostocku
Osobnik mierzył 215 cm i ważył 450 kg; trafił do miejscowego ogrodu zoologicznego, gdzie jednak wkrótce zdechł.
Q 26Jakie roślinożerne gady ze środkowego permu uchodzą za domniemanych przodków żółwi?
parejazaury
Paleontolodzy nie odnaleźli form pośrednich łączących żółwie z prymitywnymi gadami z karbonu.
Q 27W muzeum którego miasta pokazano w 2012 roku żółwie stepowe zrośnięte pancerzami?
Kijowa
Zwierzę miało dwie głowy, sześć nóg, dwa serca i dwa płuca, ale tylko jeden ogon i jeden żołądek.
Q 28W którym francuskim mieście w 2014 roku w Marineland urodził się albinos żółwia karetta?
Antibes
Albinizm u żółwi objawia się całkowicie lub częściowo białym ciałem; w 2018 roku opisano albinosa Emydura subglobosa z sercem poza pancerzem.
Q 29Który kręg żółwi, inaczej niż u innych owodniowców, ma trzon ograniczający obroty czaszki?
atlas
U gadów, ptaków i ssaków ten kręg jest pierścieniowaty, a jego trzon przyrasta do obrotnika, tworząc oś obrotu czaszki.