Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
IJsbergen zijn drijvende ijsmassa's die van gletsjers en ijskappen afbreken en met de zeestromen duizenden kilometers kunnen afleggen. Het grootste deel blijft onder water verborgen. Deze quiz gaat over hun ontstaan, samenstelling en afmetingen, over de vormen die ze aannemen, de route die ze over zee volgen en het gevaar dat ze voor de scheepvaart vormen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk schip voer op 14 april 1912 tegen een ijsberg?
Titanic
Zo'n aanvaring kan tot een ramp leiden; daarom worden de bewegingen van ijsbergen gevolgd.
Q 02Welke uitdrukking verwijst naar het kleine zichtbare deel van iets veel groters?
Het topje van de ijsberg
Het gezegde dankt zijn beeld aan drijvend ijs, waarvan het grootste deel onder water schuilgaat.
Q 03Wat gebeurt er wanneer een gletsjer de zee bereikt?
Er breken grote brokken ijs af
Het losgeraakte ijs drijft weg en wordt door de zeestroom naar warmere streken gevoerd.
Q 04Waarom bevatten ijsbergen geen zout?
Ze bestaan uit bevroren zoetwater
Het zeewater waarin ze drijven is wel zout; een ijsberg bestaat dus niet uit bevroren zeewater.
Q 05Welk deel van een ijsberg blijft onder water aan het zicht onttrokken?
Brede basis
Boven de waterlijn zijn alleen de smalle, uitstekende delen te zien.
Q 06Van welke ijsmassa is een ijsberg afkomstig, als het geen gletsjer is?
IJskap
Het is een drijvende ijsmassa, die door de zeestroom naar warmere streken wordt meegevoerd.
Q 07In welke warme zeestroom komen ijsbergen ten zuiden van Newfoundland terecht?
Golfstroom
Het water is daar 18 tot 20 graden Celsius, waarna het ijs over het algemeen binnen een week wegsmelt.
Q 08Binnen welke denkbeeldige lijnen reiken veel gletsjers tot aan de zee?
Poolcirkels
Het poolklimaat zorgt daar voor een groot aantal gletsjers, die heel langzaam naar beneden opschuiven.
Q 09Welk weerverschijnsel ontstaat vaak in gebieden met smeltend ijs?
Mist
Voor schepen maakt dit de vaart tussen het drijvende ijs nog gevaarlijker.
Q 10Waarom zijn vooral de kleinere brokken van een uiteengevallen ijsberg gevaarlijk?
Radar ziet ze niet
Bij Newfoundland vormt het drijvende ijs daardoor een gevaar voor de scheepvaart.
Q 11Hoeveel procent van het drijvende ijs van het Rossijsplateau ligt onder water?
90%
Het plateau is in totaal enkele honderden meters dik.
Q 12Welk gevaar ontstaat doordat het grootste deel van een ijsberg onder water ligt?
Men schat de omvang verkeerd in
Het gaat om minstens vier vijfde van de ijsmassa; daardoor wordt een ijsberg soms ook veel te laat opgemerkt.
Q 13Waardoor kunnen smeltende ijsbergen een sissend geluid maken?
Opgesloten lucht komt vrij
Het gas zit onder druk in de ijsmassa en ontsnapt pas wanneer het ijs eromheen wegsmelt.
Q 21Welke eigenschap van een ijsberg is door ingesloten luchtzakken niet overal gelijk?
Dichtheid
De plaatselijke waarde kan afwijken van het gemiddelde van de hele ijsberg.
Q 22Hoeveel kilometer legt een ijsberg door wind en zeestromen maximaal per dag af?
100 km
De ondergrens ligt bij ongeveer 20 kilometer per dag.
Q 23Bij welke eilanden werd in 1926 nog een ijsberg gesignaleerd?
Bermuda
Deze eilanden liggen op 32° noorderbreedte, veel zuidelijker dan Newfoundland op 47°.
Q 24Welke ijsbergvorm bestaat uit twee delen die alleen onder water verbonden zijn?
Q 14Welke koude zeestroom voert ijsbergen zuidwaarts tot bij Newfoundland?
Labradorstroom
Een kleine 400 ijsbergen per jaar leggen deze route naar het zuiden af.
Q 15Tot welke hoogte reiken de meeste ijsbergen?
50 m
Enkele uitschieters steken zelfs meer dan 100 meter boven het water uit.
Q 16In welke periode trekken ijsbergen voor de kust van Newfoundland jaarlijks toeristen?
Lente tot vroege zomer
Het gaat elk jaar om honderden ijsbergen, die er een belangrijke toeristische trekpleister vormen.
Q 17Meer dan hoeveel kilometer kan een ijsberg afleggen voordat hij helemaal gesmolten is?
3000 km
Die afstand komt overeen met zo'n 1600 zeemijlen; zeestromen voeren het ijs naar warmere streken.
Q 18Welke ijsbergvorm heeft één steile wand en aan de andere kant een glooiende helling?
Wig
Het is een van de hoofdvormen die bij ijsbergen worden onderscheiden, net als de koepel.
Q 19Hoelang staat het ijs van een blauwe ijsberg onder extra grote druk in de gletsjer?
Honderden jaren
Door die druk wordt het ijs nog verder samengeperst dan de rest van de gletsjer.
Q 20Met de oppervlakte van welk land is het Rossijsplateau ongeveer te vergelijken?
Spanje
Het plateau meet circa 487.000 km² en geldt daarmee als het grootste ter wereld.
Droogdok
Er bestaat ook een variant waarbij de delen zowel boven als onder het wateroppervlak aan elkaar vastzitten.
Q 25Hoeveel ijsbergen worden er per jaar ongeveer gevormd op het noordelijk halfrond?
12.000
Daarvan ontstaan er 8000 langs de Groenlandse westkust.
Q 26Welke ijsbergvorm heeft twee delen die boven én onder water met elkaar verbonden zijn?
Brug
Deze vorm geldt als een variant van de ijsberg waarvan de twee delen uitsluitend onder de waterlijn vastzitten.
Q 27Welke ijsbergvorm heeft één of meer uitsteeksels?
Pinakel
In de indeling van ijsbergen staat deze vorm naast onder meer de koepel, een ijsberg met een koepelvorm.
Q 28Hoeveel weegt een kubieke meter ijs ongeveer?
917 kg
Zeewater is ongeveer 10% zwaarder, waardoor een ijsberg blijft drijven en maar voor een klein deel boven het water uitsteekt.
Q 29In welk jaar ontdekte James Clark Ross het naar hem genoemde Rossijsplateau?
1841
Hij zag het op 28 januari en noemde het aanvankelijk de Victoria barrier, naar de Britse koningin.
Q 30Hoe groot was de oppervlakte van de ijsberg die in 2010 bij Groenland ontstond?
260 km²
Niet alleen de hoogte, ook de horizontale afmetingen van een ijsberg kunnen aanzienlijk zijn.