Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Lang voordat mensen konden schrijven, schilderden ze al dieren, handen en tekens op de wanden van grotten. Sommige van die afbeeldingen zijn tienduizenden jaren oud en toch nog verrassend fris van kleur. Deze quizvragen gaan over de oudste vondsten in Indonesië, over beroemde grotten als Lascaux, Altamira en Pech Merle, over de technieken van de schilders en over de theorieën die hun werk proberen te verklaren.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Uit welk tijdperk stammen de kunstwerken die we grotschilderingen noemen?
Prehistorie
Ook de benaming rotstekening wordt in het bijzonder voor zulke vroege kunstwerken gebruikt.
Q 02Op welke delen van een grot zijn grotschilderingen aangebracht?
Wanden en plafonds
Een grotschildering geldt als een bijzondere vorm van rotstekening.
Q 03Welke uitvinding kwam pas na de eerste tekeningen en schilderingen van de mens?
Schrift
De alleroudste afbeeldingen op rotswanden zijn daardoor ouder dan elke geschreven tekst.
Q 04Bij welk soort magische rituelen hoorde het afbeelden van prooidieren volgens een theorie?
Jachtrituelen
Over de betekenis van de schilderingen voor hun oorspronkelijke makers bestaan veel verschillende theorieën.
Q 05Welk dier is in de grot van Altamira in helder rood, bruin en zwart geschilderd?
Bizon
De kleuren waren waarschijnlijk maar weinig vervaagd, mede dankzij de duisternis en de gelijkmatige temperatuur in de grot.
Q 06In welke Franse streek liggen Lascaux en veel andere grotten met oude muurschilderingen?
Dordogne
De muurschilderingen daar tonen onder meer paarden en herten in zwart, geel en rood.
Q 07Waardoor moest de grot van Lascaux in 1963 voor het grote publiek sluiten?
Groene algen en schimmels
De aantasting was te wijten aan de onophoudelijke toeloop; sindsdien is de grot niet meer voor publiek toegankelijk.
Q 08In welk jaar werden de rotswandschilderingen van Lascaux ontdekt?
1940
De ontdekkers zagen op de wanden afbeeldingen in rode, gele, bruine en zwarte kleuren.
Q 09Wat is op prehistorische grotschilderingen maar zelden en dan heel schematisch getekend?
De mens
Dieren zijn juist vaak zeer levensecht, in karakteristieke houdingen en soms zelfs in kleur afgebeeld.
Q 10Welke emotie zou volgens sommigen de reden zijn geweest om dieren op rotswanden af te beelden?
Angst
Om dat gevoel te bezweren zou men de beste tekenaar van de stam hebben gevraagd het dier met houtskool of kleurstoffen te tekenen.
Q 11Met welk beroemd bouwwerk wordt de grot van Lascaux binnen de paleolithische kunst vergeleken?
Sixtijnse Kapel
In 1979 kwam de grot op de werelderfgoedlijst van de UNESCO, samen met andere beschilderde grotten in dezelfde vallei.
Q 12Welke vroege mens gaf in Europa als eerste jachtdieren weer met graveringen in grotwanden?
Cro-magnonmens
Inmiddels zijn vele honderden van zulke graveringen in rotswanden bekend, de meeste in grotten.
Q 13Aan welke mensensoort werden in 2018 zo'n 65.000 jaar oude Spaanse schilderingen toegeschreven?
Neanderthaler
Tot die melding leek het erop dat schilderingen op rotswanden alleen door onze eigen soort waren gemaakt.
Q 21Welke afbeelding is de bekendste in de grot van Pech Merle?
Gestippeld paard
In dezelfde grot is ook een negatieve handafdruk met dertien stippen te zien.
Q 22Hoe heette de hond die meeging met de jonge ontdekkers van de grot van Lascaux?
Robot
Marcel Ravidat hoefde die dag niet te werken in een garage in Montignac en trok met drie vrienden naar een bos.
Q 23Wat is Lascaux III?
Reizende tentoonstelling
Lascaux II is juist een vaste replica, op 200 meter van de oorspronkelijke grot.
Wie was Léon Laval, die de ontdekkers van Lascaux na drie dagen inlichtten?
Q 14Op welk Indonesisch eiland liggen de grotten bij Maros met de oudste bekende dierentekeningen?
Sulawesi
In dezelfde grotten zijn ook talrijke handstencils aangetroffen.
Q 15Met welke lichtbron zagen de ontdekkers van Lascaux de afbeeldingen voor het eerst?
Olielamp
De ruimte waarin de vrienden stonden, was 20 bij 8 meter groot en 7 meter hoog.
Q 16Waarin werd pigment soms verzameld om het op een vochtige rotswand te blazen?
Rieten pijpjes
Daarnaast werd verf ook gewoon met de vingers of met eenvoudige kwasten aangebracht.
Q 17In de vallei van welke rivier liggen de grotten van Lascaux?
Vézère
De grotten liggen op het grondgebied van de gemeente Montignac, in de regio Nouvelle-Aquitaine.
Q 18Wat neemt in een drukbezochte grot toe, naast de vochtigheid en de temperatuur?
Koolzuurgehalte
Een aantal schilderingen is daardoor zo bedreigd dat ze inmiddels niet meer te bezichtigen zijn.
Q 19Hoeveel jaar bestaat de moderne mens ongeveer al?
300.000
Toch is er geen teken- of schilderkunst eenduidig bekend die ouder is dan zeventigduizend jaar.
Q 20Welke omgewaaide boom legde het gat bloot dat naar de grot van Lascaux leidde?
Dennenboom
Het gat was overgroeid door braamstruiken; toen de jongens het groter maakten, vonden ze een verticale schacht.
Hun voormalige onderwijzer
Eerst waren de jongens zelf nog teruggekomen met sterkere lampen, waarbij ze een tweede schacht vonden.
Q 25Op hoeveel jaar v.Chr. dateren deskundigen de oudste rotsschilderingen van Lascaux?
15.000
De jongste schilderingen in dezelfde grot worden op 10.000 v.Chr. gedateerd.
Q 26Hoeveel kleine mensen staan op de Indonesische tekening met vier dwergbuffels en twee varkens?
Acht
Sommige van de mensjes dragen speren of touwen; de dwergbuffels op de tekening zijn anoa's.
Q 27In welke grotten werden in 2012 schilderingen op minstens 42.000 jaar oud gedateerd?
Nerja
Met die datering werden ze de oudst bekende kunstwerken van de mensheid genoemd.
Q 28Welke Franse prehistoricus stelde dat de afgebeelde dieren een seksuele betekenis hebben?
André Leroi-Gourhan
Zijn hypothese wordt gesteund door de manier waarop groepen mannelijke en vrouwelijke dieren op de rotswand zijn geplaatst.
Q 29Welke onderzoeker publiceerde nog in het jaar van de ontdekking een verslag over Lascaux?
Henri Breuil
Het nieuws verspreidde zich snel en de grot werd toegerust om bezoekers te kunnen ontvangen.
Q 30Hoeveel jaar geleden werd de oudste handstencil in de grotten bij Maros minstens aangebracht?
39.900
Handstencils zijn in deze Indonesische grotten in groten getale gevonden, naast tekeningen van dieren.