Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het Heilige Roomse Rijk was ruim acht eeuwen lang het politieke verband van Centraal-Europa: geen staat in moderne zin, maar een lappendeken van hertogdommen, bisdommen en rijkssteden onder een gekozen koning en keizer. Deze quiz gaat over de naam en de oorsprong van het rijk, de dynastieën van Ottonen tot Habsburgers, de Rijksdag en de keurvorsten. Ook de godsdiensttwisten, de Dertigjarige Oorlog en de ontbinding in 1806 komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wiens keizerskroning in 800 voerde de keizerstitel in het westen van Europa opnieuw in?
Karel de Grote
Hij noemde zichzelf meestal koning van de Franken; zijn rijk omvatte het huidige Frankrijk, Duitsland en Noord-Italië.
Q 02In welke oorlog bereikte de strijd tussen keizer en protestantse keurvorsten haar hoogtepunt?
Dertigjarige Oorlog
Na de Vrede van Westfalen in 1648 was het keizerschap grotendeels symbolisch geworden.
Q 03Als welk 'Rijk' beschouwden de nazi's het Heilige Roomse Rijk?
Eerste Rijk
Het Duitse Keizerrijk van 1871 tot 1918 gold in die telling als het Tweede Rijk.
Q 04Door hoeveel keurvorsten werd de koning in het kieskoninkrijk gekozen?
7
De keurvorsten lieten het koningschap bij voorkeur regelmatig van dynastie wisselen.
Q 05In welke stad werd Otto, de zoon van Hendrik de Vogelaar, in 936 tot koning verkozen?
Aken
Hendrik had zijn zoon zelf als opvolger aangesteld; diens latere keizerskroning geldt als het officiële begin van het rijk.
Q 06In welk jaar vond de Tocht naar Canossa plaats?
1077
De ban werd daarna ongedaan gemaakt, maar de Duitse koning was vernederd en het theocratische karakter van het rijk aangetast.
Q 07Waartoe besloot de Rijksdag van Augsburg op 25 september 1555?
Godsdienstvrede
Keizer Karel V gooide na decennia van oorlog en verwarring de handdoek in de ring.
Q 08Naar welke stad was de pausstoel verhuisd in de periode 1245-1312 zonder benoemde keizer?
Avignon
Ook de strijd tussen de Ghibellijnen en de Welfen droeg bij aan die keizerloze periode.
Q 09Welk document uit 1356 regelde de koningsverkiezing zonder pauselijke goedkeuring?
Gouden Bul
De Verklaring van Rhense had in 1338 al de vraag opgeworpen welke rol de paus bij de verkiezing speelde.
Q 10In welk jaar liet Otto I de Grote zich door de paus tot keizer kronen?
962
De verbinding tussen het Duitse koningschap en de keizerstitel vormde sindsdien de basis van het rijk.
Q 11Bij het verdrag van welke plaats werd het Frankische Rijk in 843 definitief gesplitst?
Verdun
Het rijk werd in drie stukken verdeeld: een Westelijk, een Midden- en een Oostelijk Rijk.
Q 12In welke stad kwam de Rijksdag in 1495 voor het eerst bijeen?
Worms
Daar werd de Rijkshervorming goedgekeurd, waarmee het bestuur van het rijk opnieuw werd georganiseerd.
Q 13Welke paus deed koning Hendrik IV tijdens de Investituurstrijd in de ban?
Gregorius VII
Het rijk stortte tijdens die strijd bijna ineen; de kerkvorsten werden een onafhankelijke factor in de rijkspolitiek.
Q 21In hoeveel kreitsen werd het rijk in 1512 bestuurlijk verdeeld?
10
In datzelfde jaar kreeg het rijk officieel de naam Heiliges Römisches Reich deutscher Nation.
Q 22Vanaf welk jaar gebruikte keizer Frederik I Barbarossa de naam Sacrum Imperium?
1157
Daarmee stelde hij dat het keizerschap direct van God kwam en de pauselijke kroning slechts ceremonieel was.
Q 23Wie werd in 1024 tot koning verkozen als eerste heerser uit de Salische dynastie?
Koenraad II
De aanleiding was de dood van keizer Hendrik II, de laatste van de Saksische Ottonen, die zonder opvolgers stierf.
Wie kozen de leiders van Allemannië, Beieren, Frankië en Saksen in 911 tot koning?
Q 14Welke zoon van Lodewijk de Vrome kreeg in 843 het Middenrijk en de keizerstitel?
Lotharius
Na zijn dood in 855 werd het Middenrijk verder opgedeeld onder zijn drie zonen.
Q 15Van welke Zwabische dynastie was Koenraad III in 1138 de eerste verkozen keizer?
Hohenstaufen
De laatste keizer uit dit geslacht, Frederik II, raakte in conflict met twee pausen en werd in 1245 afgezet.
Q 16Welke Habsburger werd in 1273 de eerste van een reeks koningen uit wisselende dynastieën?
Rudolf I
Net als zijn opvolgers streefde hij vooral naar uitbreiding van zijn eigen Hausmacht.
Q 17Met welke Byzantijnse prinses werd in 972 het tweekeizerprobleem via een huwelijk opgelost?
Theophanu
Het probleem van twee keizers bestond sinds 800; de afspraken staan in de Huwelijksoorkonde van de keizerin.
Q 18Wat verbood Frederik Barbarossa de plaatselijke hertogen ter versteviging van de eenheid?
Onderlinge vetes uitvechten
Keizer en hertogen stichtten juist nieuwe steden, zoals Freiburg en München, om de bevolkingsexplosie op te vangen.
Q 19Welke rivier gold ongeveer zeshonderd jaar als westgrens van het Heilige Roomse Rijk?
Schelde
Dat veranderde in 1559, toen Engeland Calais definitief aan Frankrijk afstond.
Q 20In welke periode werd 'van de Duitse Natie' aan de rijkstitel toegevoegd?
Late 15e eeuw
De toevoeging werd nooit consequent gebruikt; 'Heilige Roomse Rijk' bleef de gebruikelijkste naam.
Koenraad I van Franken
Zijn opvolger was van Saksische oorsprong, waarna de Saksen het bewind over de Oostelijke Franken overnamen.
Q 25Welke paus zette Frederik II in 1245 tijdens het Eerste Concilie van Lyon af?
Innocentius IV
Eerder was Frederik al geëxcommuniceerd omdat hij niet op kruistocht wilde gaan.
Q 26Welke keizer veranderde in 982 de keizerstitel in Romanorum Imperator?
Otto II
De oorspronkelijke Latijnse keizerstitel van Karel de Grote en Otto I was nog Imperator Augustus.
Q 27Welk traditioneel bestuursorgaan van het rijk raakte onder keizer Frederik III in verval?
Hoftag
Frederik III verbleef voornamelijk binnen zijn eigen kroondomeinen, waardoor het rijksbestuur steeds moeilijker functioneerde.
Q 28Welke Hollander werd na de afzetting van Frederik II met steun van de paus tot koning gekroond?
Willem II van Holland
Vóór hem was met pauselijke steun eerst Hendrik Raspe tot koning gekroond.
Q 29Welke Habsburger werd in 1438 tot koning gekozen?
Albrecht II
Sindsdien wist het huis Habsburg het keizerschap vrijwel erfelijk in handen te houden.
Q 30Welke regeling van 1548 breidde de Bourgondische Kreits uit tot de Zeventien Provinciën?
Transactie van Augsburg
De Nederlanden kwamen daardoor vrijwel los van het rijk en betaalden voortaan alleen een jaarlijkse bijdrage aan de keizer.