Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Heiligen zijn overleden personen die volgens de kerk bijzonder rechtschapen en gelovig hebben geleefd. Van de vroege martelaren tot de moderne heiligverklaringen door de paus: de verering van heiligen kent een lange en soms politieke geschiedenis. Deze quiz gaat over de heiligverklaring in de Rooms-Katholieke Kerk, de rol van heiligen bij orthodoxen en protestanten, en over heiligen in andere godsdiensten zoals de islam en het jodendom. Ook Allerheiligen komt aan bod: de oorsprong van het feest, de datum, de Nederlandse bisschoppen en de grootste allerheiligenmarkt van het land.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk feest wordt aan de vooravond van Allerheiligen gevierd?
Halloween
Oorspronkelijk was het een herdenking van de doden.
Q 02Hoe heet de stralenkrans boven het hoofd van een heilige op beelden en schilderijen?
Aureool
Zo'n krans geeft de heiligheid van de afgebeelde persoon aan; beelden van heiligen worden bij feesten ook druk verhandeld.
Q 03Hoe heten de afbeeldingen van heiligen die in oosters-orthodoxe kerken zo belangrijk zijn?
Iconen
Ze spelen zowel in de liturgie als in de inrichting van de kerkgebouwen een grote rol.
Q 04Welke andere term wordt gebruikt voor een heiligverklaring?
Canonisatie
Zo'n verklaring kan alleen na iemands dood, omdat een levend mens nog in zonde kan vervallen.
Q 05Wie kan tegenwoordig als enige een heiligverklaring uitspreken?
De paus
Tot de middeleeuwen kon een willekeurige bisschop dat nog doen.
Q 06Waartoe leidden de conflicten over relieken en heiligenbeelden met de katholieke kerk?
Beeldenstormen
Katholieken waren ervan overtuigd dat wie beelden vernielde meteen de toorn Gods over zich zou afroepen.
Q 07Welke twee hervormers verwierpen de gedachte dat gestorven christenen vereerd moesten worden?
Luther en Calvijn
Volgens hen staat die verering haaks op de opvatting dat God volmaakt en in zijn liefde steeds tot het hoogste neigend is.
Q 08Hoeveel erkende wonderen moet iemand postuum hebben verricht om heilig verklaard te worden?
Twee
De kerk moet elk wonder als zodanig erkennen; wonderen gelden als kenmerkend voor heiligen.
Q 09Van welke beroepsgroep is Sint-Barbara de patrones?
Mijnwerkers
Op de dag van een belangrijke heilige, een hoogtijdag, was men vroeger vaak vrij.
Q 10Welke tsaar werd samen met zijn gezin door de oosters-orthodoxe kerk heilig verklaard?
Nicolaas II
Ook in de oosters-orthodoxe kerken heeft de verering van heiligen soms een politieke achtergrond.
Q 11Welke groep werd in de eerste eeuwen van onze jaartelling als enige als heilig vereerd?
Martelaren
In de vroege middeleeuwen kregen ook kerkvaders, woestijnvaders en vooraanstaande bisschoppen de titel heilige.
Q 12Waartoe kan één erkend wonder leiden binnen de Rooms-Katholieke Kerk?
Zaligverklaring
Die stap is vaak een opstap naar een latere, volledige heiligverklaring.
Q 13Rond welk heidens dodenfeest ging men tijdens de kerstening van Europa Allerheiligen vieren?
Samhain
Dit feest werd gehouden ter nagedachtenis van de doden, lang voordat de kerk er een eigen viering naast zette.
Q 21Van wie is het schilderij ‘Aanbidding van de Drie-eenheid door de Civitas Dei’?
Albrecht Dürer
Het werk hangt in het Kunsthistorisches Museum in Wenen.
Q 22In welk boek staan alle heiligen en zaligen van de Kerk met een korte levensbeschrijving?
Martyrologium Romanum
Het boek bevat ook gebeden die op de feestdag van de heilige in de mis gebruikt kunnen worden.
Q 23Bij welke voornaam, die van een aartsengel, laat men het gebruikelijk bij die ene naam?
Michaël
Het is een oud gebruik om een kind soms meer dan tien heiligennamen als voornamen mee te geven.
Q 14Hoe oefent een heilige volgens de rooms-katholieke leer invloed uit op het leven op aarde?
Voorspraak bij God
Rechtstreeks ingrijpen zou de soevereiniteit van de ene God aantasten, zo luidt de leer.
Q 15Hoe heet de bekende middeleeuwse verzameling beschrijvingen van heiligenlevens?
Legenda Aurea
In de middeleeuwen werden ook legendarische figuren heilig doordat de volksdevotie hen vereerde; veel plaatsnamen herinneren daar nog aan.
Q 16In welke Oost-Groningse plaats vindt de grootste allerheiligenmarkt van Nederland plaats?
Winschoten
De markt trekt jaarlijks tachtig- tot honderdduizend bezoekers.
Q 17Hoeveel soorten heiligenvieringen onderscheidt de Rooms-Katholieke Kerk?
Vier
Een hoogfeest staat bovenaan; daarna volgen feest, verplichte gedachtenis en vrije gedachtenis.
Q 18In welke stad wordt Karel de Grote als heilige vereerd?
Aken
Tegenpaus Paschalis III verklaarde hem in 1165 heilig, maar buiten die ene stad bleef de verering uit.
Q 19In welke periode kwam er een centraal heiligverklaringsproces in de kerk?
Late middeleeuwen
Tot dan toe speelden plaatselijke devoties een grote rol, omdat de liturgie nog niet centraal geregeld was.
Q 20Hoeveel jaar moet na een overlijden normaal minimaal verstrijken voor een heiligverklaring?
12 jaar
Een overledene kan in uitzonderlijke gevallen ook zonder die wachttijd en zonder verder onderzoek heilig worden verklaard.
Q 24Hoe heet een heiligverklaring zonder wachtperiode en zonder verder onderzoek?
Acclamatie
Normaal gesproken moet er na het overlijden eerst een wachtperiode verstrijken en volgt er een onderzoek.
Q 25Wanneer viert de Oosters-Orthodoxe Kerk Allerheiligen?
Eerste zondag na Pinksteren
Rooms-katholieken en anglicanen vieren het feest jaarlijks op een vaste dag in het najaar.
Q 26In welk jaar stierf Liduina van Schiedam, van wie de verering direct na haar dood begon?
1433
Haar verering werd pas in de 19e eeuw kerkelijk bevestigd, ruim vier eeuwen na haar overlijden.
Q 27Hoeveel jaar na de dood kan de Koptisch-Orthodoxe Kerk iemand pas heilig verklaren?
50 jaar
Het besluit valt in Alexandrië, de zetel van de Koptisch-Orthodoxe Kerk, na goedkeuring van een Heilige Synode.
Q 28In welk jaar verplaatsten de Nederlandse bisschoppen Allerheiligen naar een zondag?
1967
Paus Paulus VI verleende ontheffing om Allerheiligen als zondag te beschouwen; de vrije dag op de dag zelf verdween daarmee.
Q 29Welke paus riep in 837 de katholieke gedenkdag van Allerheiligen uit?
Gregorius IV
Het feest werd vermoedelijk bewust rond een ouder heidens dodenfeest gelegd dat tijdens de kerstening van Europa nog gevierd werd.
Q 30Hoe heet de bevestiging achteraf van een spontaan gegroeide heiligencultus?
Confirmatio Cultis
Zo'n bevestiging is ook vandaag nog mogelijk, maar alleen op het hoogste kerkelijke niveau.