Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het Laatste Avondmaal is de maaltijd die Jezus volgens het Nieuwe Testament met zijn apostelen hield op de avond voor zijn kruisiging. Alle evangeliën vertellen erover, elk met eigen accenten. Deze quiz gaat over het Bijbelverhaal en de christelijke traditie, maar ook over de beroemde muurschildering van Leonardo da Vinci: de compositie, de apostelen, de kwetsbare techniek en de vele restauraties.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wiens verloochening voorzegde Jezus aan het einde van het Laatste Avondmaal?
Petrus
Hoe verschillend de evangeliën de maaltijd ook vertellen, ze sluiten hun verslag allemaal met deze voorspelling af.
Q 02Op welke dag vond het Laatste Avondmaal volgens de katholieke traditie plaats?
Witte Donderdag
De zaal van de maaltijd zou op de berg Zion bij Jeruzalem hebben gelegen; kruisvaarders bouwden op die plek een kapel.
Q 03In welke stad schilderde Leonardo da Vinci het Laatste Avondmaal?
Milaan
De muurschildering siert de refter van het dominicaner klooster Santa Maria delle Grazie en heet in het Italiaans L'Ultima Cena.
Q 04Ter gelegenheid van welk joods feest hield Jezus het Laatste Avondmaal?
Pesach
De maaltijd met de apostelen vond plaats op de avond voordat Jezus aan het kruis stierf, rond het jaar 30.
Q 05Over welke weekdag van Jezus' kruisiging zijn Marcus en Johannes het eens?
Vrijdag
Ze spreken elkaar wel tegen over de vraag of het die dag al het joodse paasfeest was of nog de voorbereidingsdag ervan.
Q 06Na welk moment begint in het jodendom de volgende dag?
Zonsondergang
Daardoor valt de maaltijd van donderdagavond bij Matteüs, Marcus en Lucas al op de feestdag zelf.
Q 07Wie stelt Johannes op Leonardo's Laatste Avondmaal volgens sommige bronnen eigenlijk voor?
Maria Magdalena
Dat strookt niet met Leonardo's eigen aantekeningen en evenmin met de iconografische traditie van het avondmaal.
Q 08Welk moment van de maaltijd toont het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci?
De aankondiging van het verraad
De voorstelling is gebaseerd op Johannes 13:21-26 en geldt wereldwijd als iconografisch model voor dit thema.
Q 09Welk ritueel beschrijft het Johannesevangelie bij de laatste maaltijd van Jezus?
Voetwassing
Bij Johannes is het een 'gewone' maaltijd, zonder de voorbereiding van het paasmaal waarover de andere evangeliën vertellen.
Q 10Wat houdt Judas stevig vast op het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci?
Zak met zilverstukken
Het is zijn loon voor het uitleveren van Jezus. Leonardo zette hem bovendien teruggetrokken in de schaduw.
Q 11Wat hield in de Tweede Wereldoorlog bomsplinters weg van Leonardo's Laatste Avondmaal?
Zandzakken
De trillingen van de inslag kunnen de muurschildering niettemin hebben beschadigd.
Q 12Wat kregen alle discipelen behalve Judas gewoonlijk op afbeeldingen van het Laatste Avondmaal?
Aureool
Leonardo da Vinci gaf er niemand een: hij koos voor realisme en drama en liet Judas achteroverleunen in de schaduw.
Q 13Wat werd in 1652 dwars door het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci gemaakt?
Deuropening
De ingreep is nog te herkennen aan een onregelmatige boog in het midden van het werk, dat toen al als onherkenbaar gold.
Q 21Welke techniek op droge muur koos Leonardo da Vinci voor het Laatste Avondmaal?
Secco
Een echt fresco op nat gips valt achteraf niet meer te wijzigen. De keuze had een prijs: kort na de voltooiing raakte het werk al in verval.
Q 22In welke abdij hangt een vroeg-16e-eeuwse replica op linnen van Leonardo's Laatste Avondmaal?
Tongerlo
Het doek geldt als een van de topstukken van België en hangt sinds oktober 2023 weer boven het toegangsportaal van de abdijkerk.
Q 23Met welke techniek zijn onherstelbare delen van Leonardo's Laatste Avondmaal overgeschilderd?
Aquarel
De restauratoren kozen een zachtere kleur, zodat zichtbaar blijft welke stukken geen origineel werk zijn.
Q 14In welk jaar raakte een bom de eetzaal met het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci?
1943
De inslag viel op 15 augustus. In 1924 was de muurschildering nog schoongemaakt en op enkele plaatsen met gipspleister gestabiliseerd.
Q 15In welk jaar voltooide Leonardo da Vinci het Laatste Avondmaal?
1498
Hij was er in 1495 aan begonnen, maar werkte er niet aan één stuk aan door.
Q 16Hoe heet de avond waarop Jezus en zijn discipelen volgens de synoptici het paasmaal aten?
Sederavond
Bij Johannes ligt dat anders: daar is het joodse paasfeest tijdens de maaltijd nog niet begonnen.
Q 17Het wapen van welke familie siert de lunetten boven Leonardo's Laatste Avondmaal?
Sforza
Hertog Ludovico uit dit geslacht gaf Leonardo da Vinci de opdracht voor de muurschildering.
Q 18Waar zat Judas gewoonlijk op een Laatste Avondmaal van vóór Leonardo da Vinci?
Tegenover de andere apostelen
Leonardo zette hem juist tussen de anderen, aan dezelfde kant van de tafel, zodat niemand in de rug wordt aangekeken.
Q 19Welk Bijbelboek buiten de evangeliën beschrijft het Laatste Avondmaal?
1 Korintiërs
De passage hoort bij de oudste delen van het Nieuwe Testament en maakt de maaltijd tot een van de vroegst beschreven gebeurtenissen uit Jezus' leven.
Q 20Welke biograaf noemde het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci in 1556 al geruïneerd?
Giorgio Vasari
Nog geen zestig jaar na de voltooiing waren de personages volgens hem niet meer te herkennen.
Q 24Naar welke plaats verwijst het mes op Leonardo da Vinci's Laatste Avondmaal waarschijnlijk?
Gethsemane
De apostel die het vasthoudt, zou Jezus daar later met geweld beschermen. Het lemmet wijst van Jezus af.
Q 25In welk kasteel liggen originele schetsen voor het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci?
Windsor
Ze werden bestudeerd bij de grote restauratie, naast infraroodonderzoek en microscopische steekproeven.
Q 26Hoeveel later valt het joodse paasfeest bij Johannes dan in de synoptische evangeliën?
Eén dag
Apologeten hebben geprobeerd die tegenspraak tussen de evangeliën te verzoenen, maar dat is moeilijk gebleken.
Q 27Rond welk jaar schreef Paulus zijn brief over het Laatste Avondmaal?
55
Paulus was er zelf niet bij, maar ontmoette later wel enkele van de twaalf discipelen die aan tafel hadden gezeten.
Q 28Wie leidde eind twintigste eeuw de grote restauratie van Leonardo's Laatste Avondmaal?
Pinin Brambilla
Het project moest de schade herstellen van vuil, verontreiniging en mislukte restauraties uit de 18e en 19e eeuw.
Q 29Wie schilderde de kruisiging tegenover het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci?
Donato Montorfano
Dat fresco bevindt zich in dezelfde eetzaal van het klooster Santa Maria delle Grazie.
Q 30Met de kerk van welke stad verbond Frans Van Segbroeck de 'Lucas-Paulus-traditie'?
Antiochië
De 'Matteüs-Marcus-traditie' koppelde hij aan de kerk in Jeruzalem. Hij beschreef beide in een boek uit 2005 waaraan 21 auteurs meeschreven.