Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Karel de Grote was vanaf 768 koning der Franken en vanaf 800 keizer. Onder hem bereikte het Frankische Rijk zijn grootste omvang. Deze quiz loopt langs zijn familie, de Saksenoorlogen, de kroning in Rome, zijn hervormingen van onderwijs en munt en de geleerden aan zijn hof. Ook de legendes komen aan bod: de Karelromans, de vier Heemskinderen en de heiligverklaring eeuwen na zijn dood.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke paus kroonde Karel de Grote in Rome tot keizer?
Leo III
Met de kroning werd het keizerschap in West-Europa in ere hersteld; de titel was daar sinds 476 niet meer gevoerd.
Q 02Op welke feestdag in het jaar 800 werd Karel de Grote in Rome tot keizer gekroond?
Eerste kerstdag
De plechtigheid vond plaats in de Oude Sint-Pietersbasiliek; twee dagen eerder had de paus nog een reinigingseed afgelegd.
Q 03Wie was de vader van Karel de Grote?
Pepijn de Korte
Karels moeder was Bertrada van Laon, die de bijnaam ‘Bertrada met de grote voet’ droeg.
Q 04Welk dier kreeg Karel de Grote cadeau van de kalief van Bagdad?
Olifant
Het Aziatische dier heette Abul-Abbas. Beide vorsten spraken af andere geloven bij hun onderdanen te dulden.
Q 05Welk gebouw van de EU in Brussel is naar Karel de Grote genoemd?
Charlemagnegebouw
Charlemagne is de Franse en Engelse naam van de keizer, die geldt als vormgever van het collectief Europees historisch bewustzijn.
Q 06Welke eretitel kreeg Karel de Grote al in een epos uit de late 8e eeuw?
Vader van Europa
In het Latijn luidt de titel ‘Pater Europae’. Zowel Duitsers als Fransen laten hun nationale geschiedenis bij deze vorst beginnen.
Q 07Van welke Frankische voorvader was Karel de Grote de kleinzoon?
Karel Martel
De bijnaam ‘de Grote’ kreeg hij al tijdens zijn leven, en sinds de middeleeuwen geldt hij als een van de belangrijkste heersers van het Westen.
Q 08Bij welke plaats werd in 778 een deel van het leger van Karel de Grote weggevaagd?
Roncevaux
Bij de aanval van de Baskische bevolking sneuvelde ook Hruotland, graaf van de Bretonse mark en bevelhebber van de achterhoede.
Q 09Met welke broer moest Karel de Grote in 768 het rijk van zijn vader delen?
Karloman
De broer overleed al op 4 december 771 te Samoussy, waarna de groten van zijn rijk Karel als hun vorst accepteerden.
Q 10In welke Nederlandse stad begon Karel de Grote met de bouw van een paleis?
Nijmegen
Ook bij Ingelheim verrees een paleis, en bij Mainz kwam een houten brug over de Rijn die al snel weer afbrandde.
Q 11Welke zoon verhief Karel de Grote in 813 tot medekeizer?
Lodewijk de Vrome
Enkele andere zonen waren toen al gestorven; hij was de enige legitieme erfgenaam en volgde zijn vader in 814 op.
Q 12Wie schreef de biografie ‘Vita Karoli Magni’ over Karel de Grote?
Einhard
De biograaf begon ongeveer vijftien jaar na de dood van de keizer aan zijn werk en vond niemand meer die over diens jeugd kon vertellen.
Q 13Onder leiding van welke aanvoerder verzetten de Saksen zich tegen Karel de Grote?
Widukind
Pas in 785 onderwierp de aanvoerder zich, maar in 792 brak er toch opnieuw een opstand uit.
Q 21Hoe heetten de zendgraven die het rijk van Karel de Grote regeerbaar moesten houden?
Missi dominici
Ze trokken meestal paarsgewijs rond, een wereldlijke en een geestelijke afgevaardigde, om verordeningen van de keizer door te voeren.
Q 22Hoe lang was Karel de Grote volgens de meting van zijn skelet in 1861?
1,92 m
De gemiddelde man mat in die tijd 1,69 m. Volgens zijn biograaf was de keizer zeven voeten lang, waar zes normaal was.
Q 23Tot welk jaar duurden de Saksenoorlogen die Karel de Grote in 772 begon?
804
De strijd begon als pacificatie van de grensregio, maar eindigde met de verovering van het hele woongebied van de Saksen.
Q 14Hoe heet in de Karelromans het wonderpaard van de vier Heemskinderen?
Beyaert
De vier broers maken het de keizer flink lastig, geholpen door ridder Malegijs, maar moeten zich uiteindelijk aan het feodale gezag onderwerpen.
Q 15Welke gezichtsbeharing droeg Karel de Grote in werkelijkheid?
Hangsnor
Op miniaturen, schilderijen en standbeelden heeft hij bijna altijd een volle baard, die pas ten tijde van de Ottonen het teken van koninklijke waardigheid werd.
Q 16Met welke kalief knoopte Karel de Grote rond 800 diplomatieke betrekkingen aan?
Haroen ar-Rashid
De twee vorsten overwogen bondgenootschappen tegen Córdoba en tegen het Oost-Romeinse Rijk, maar die werden nooit gerealiseerd.
Q 17Welke Angelsaksische geleerde stond aan het hoofd van de Domschool van Aken?
Alcuinus
In 796 verliet hij het hof en werd hij abt van Saint-Martin de Tours, mogelijk na openlijke kritiek op de houding van de koning tegenover de Saksen.
Q 18Welke vorst nam in 1165 het initiatief tot de heiligverklaring van Karel de Grote?
Frederik Barbarossa
De heiligverklaring van 29 december kwam van tegenpaus Paschalis III; paus Alexander III accepteerde haar niet.
Q 19Naar welke plaats is het bloedbad onder 4.500 Saksen ten tijde van Karel de Grote genoemd?
Verden
De Saksische edellieden en militairen moesten zich op één dag tot het christendom bekeren, op straffe van onthoofding.
Q 20Welke laatste koning van de Langobarden werd door Karel de Grote afgezet?
Desiderius
Na de verovering van Pavia liet de Frankische vorst zich in 774 zelf tot koning van de Langobarden kronen.
Q 24Hoeveel penningen liet de muntverordening van Karel de Grote uit een pond zilver slaan?
240
Een solidus of schilling telde 12 denarii en een pond kwam overeen met 20 solidi; de gouden standaard werd opgegeven.
Q 25Welke maand noemde Karel de Grote in het Frankisch ‘Wintarmanoth’?
Januari
Ook de winden kregen Frankische namen; mei werd de weidemaand en de laatste maand van het jaar de heiligemaand.
Q 26In welke stad werd Karel de Grote op 9 oktober 768 tot koning gekroond?
Noyon
Zijn broer werd op dezelfde dag, het feest van Dionysius van Parijs, in het nabijgelegen Soissons gekroond.
Q 27Tot welk jaar bleef de muntindeling van Karel de Grote in Engeland van kracht?
1971
Koning Offa van Mercië nam de regeling met ponden, schillingen en penningen al in de tijd van de Frankische vorst over.
Q 28Voor welk nog veelgebruikt lettertype was de Karolingische minuskel het voorbeeld?
Antiqua
Het boekschrift uit kleine letters, ook Carolina genoemd, werd door het hof van Karel de Grote ingevoerd.
Q 29Hoe heet het rijksdelingsplan waarmee Karel de Grote in 806 zijn opvolging regelde?
Divisio Regnorum
Een rijksdeling onder de zonen was oud Frankisch gebruik; in 811 maakte de keizer ook zijn persoonlijk testament op.
Q 30Welke Deense koning plunderde in 810 Friesland en de Friese eilanden?
Göttrik
Nog in hetzelfde jaar werd hij vermoord, waarna zijn opvolger vrede sloot met keizer Karel de Grote.