Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het Ottomaanse Rijk bestond van 1299 tot 1922 en strekte zich op zijn hoogtepunt uit over drie continenten. Sultans als Mehmet II en Süleyman de Prachtlievende maakten Istanboel tot een wereldstad en joegen Europa eeuwenlang schrik aan. Deze quiz volgt het rijk van de opkomst onder Osman en de slagen bij Nicopolis en Varna tot het verval, de Tulpenperiode en de laatste kalief. Ook de banden met de Lage Landen komen voorbij: de geuzenleus 'Liever Turks dan paaps', de eerste Nederlandse ambassadeur en de eerste Nederlandse Koranvertaling.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk jaar viel de Byzantijnse hoofdstad Constantinopel in Ottomaanse handen?
1453
De stad werd de nieuwe hoofdstad; de bevolking groeide van zo'n 40.000 voor de verovering tot 75.000 rond 1480.
Q 02In welk jaar werd sultan Mehmet VI gedwongen te vertrekken, het einde van het sultanaat?
1922
Zijn neef Abdülmecit II functioneerde daarna nog enige jaren als de laatste Ottomaanse kalief.
Q 03Welke sultan regeerde het langst van alle Ottomaanse sultans?
Süleyman I
Hij was de tiende sultan van de dynastie; in het Westen staat hij bekend als de Prachtlievende.
Q 04In welke zeeslag van 1571 versloeg de Heilige Liga de Ottomaanse vloot?
Slag bij Lepanto
De Liga viel uiteen zodra de acute dreiging was afgewend, waardoor de Ottomanen zich van de nederlaag konden herstellen.
Q 05Welke geuzenleus verkoos de Ottomanen boven de katholieke Spanjaarden?
'Liever Turks dan paaps'
In 1568 vroeg Willem van Oranje het Ottomaanse hof zelfs om financiële en militaire steun tegen de gemeenschappelijke vijand Spanje.
Q 06Welke Franse taalkundige ontcijferde in 1822 als eerste definitief de Egyptische hiërogliefen?
Jean-François Champollion
Hij vergeleek de namen Cleopatra en Ptolemaios in cartouches en zag dat tekens van buitenlandse heersers als eenlettertekens gelezen moesten worden.
Q 07In welk jaar bezette Napoleon Egypte, toen nog deel van het Ottomaanse Rijk?
1798
Een gezamenlijke Brits-Ottomaanse legermacht verjoeg de Fransen in maart 1801; Napoleons genietroepen vonden intussen de Steen van Rosetta.
Q 08Welke sultan veroverde in 1517 Egypte en maakte een einde aan het Mammelukkenrijk?
Selim I
Daarmee werden de sultans beschermers van de heilige steden Mekka, Medina en Jeruzalem en van de bedevaart ernaartoe.
Q 09Hoe heette de gedwongen rekrutering van christelijke jongens voor het leger van de sultan?
devşirme
Elke provincie moest een quotum jongens van 12 tot 16 jaar leveren, die van hun ouders en achtergrond werden afgesneden.
Q 10Welke sultan kwam in 1389 om het leven bij de slag op het Merelveld?
Murat I
De overwinning maakte een eind aan de Servische macht in de regio en opende de weg voor verdere expansie in Europa.
Q 11In welke slag van 1526 kwam een einde aan het koninkrijk Hongarije?
Slag bij Mohács
Drie jaar later stonden de Ottomaanse legers voor Wenen; de slag geldt als hoogtepunt van de veroveringen in Europa.
Q 12Welke praktijk bij de troonopvolging legde de veroveraar van Constantinopel in wetgeving vast?
broedermoord
Een troonopvolger liet gewoonlijk al zijn broers en meestal ook zijn neven vermoorden om versnippering van de macht te voorkomen.
Q 13Welke Albanese leider won meer dan twintig veldslagen tegen de Ottomanen?
Skanderbeg
Na zijn dood in 1468 verzwakte het Albanese verzet en in 1479 veroverden de Ottomanen het land.
Q 21Welke Valide Sultan, grootmoeder van Mehmet IV, werd in opdracht van Turhan Hatice gewurgd?
Kösem
Tussen 1648 en 1656 regeerden moeders van minderjarige sultans namens hun zonen: het Sultanaat van Vrouwen.
Q 22Welke grootvizier kreeg van Turhan Hatice dictatoriale macht om de orde te herstellen?
Köprülü Mehmed Pasha
Hij brak de Venetiaanse blokkade van de Dardanellen en bracht de staatsfinanciën weer bijna op orde.
Q 23Welke humanist publiceerde in 1530 'Consultatio de bello Turcico' over de Turkse dreiging?
Erasmus
Hij verbond het zedelijk verval in Europa aan de opkomst van de Ottomanen en pleitte voor een moreel reveil.
Q 14Welke Italiaan bood sultan Bayezid II aan een brug over de Gouden Hoorn te bouwen?
Leonardo da Vinci
Diens vader had al de Bolognese architect Aristotele Fioravanti naar Istanboel gehaald uit belangstelling voor de Italiaanse bouwkunst.
Q 15Welke sultan werd in 1402 bij Ankara door Timoer Lenk verslagen en gevangengenomen?
Bayezid I
Hij stierf in gevangenschap; Timoer verdeelde de kernlanden onder zijn zonen, wat een burgeroorlog tot 1413 ontketende.
Q 16Welke stad op de Balkan werd in 1361 veroverd en de nieuwe Ottomaanse hoofdstad?
Edirne
Rond 1400 was de stad samen met Bursa uitgegroeid tot een rijk centrum van de internationale handel.
Q 17Tijdens de regering van welke sultan viel de Tulpenperiode (1718-1730)?
Ahmet III
De periode dankt haar naam aan de passie aan het hof voor tulpen, die een grote rol speelden in de tuinen van nieuwe paleizen.
Q 18Welk verdrag van 1774 met Rusland geldt als beslissend keerpunt in de Ottomaanse geschiedenis?
Küçük Kaynarca
De Krim werd onafhankelijk en in 1783 door Rusland geannexeerd; Russische schepen kregen vrije doorvaart door de Bosporus.
Q 19Welke Ottomaanse zeevaarder tekende in 1513 een wereldkaart met de nieuwste ontdekkingen?
Piri Reis
Hij gebruikte onder meer vijf Europese kaarten, waarvan er één door Columbus was getekend.
Q 20Wie werd in 1611 de eerste Nederlandse ambassadeur in het Ottomaanse Rijk?
Cornelis Haga
De Republiek kreeg dat jaar als derde natie, na Frankrijk en Engeland, handelsprivileges van de sultan.
Q 24Welke sultan liet in 1595 direct na zijn troonsbestijging zijn negentien broers wurgen?
Mehmet III
Ook meer dan twintig zussen werden gewurgd; onder zijn bewind braken in Anatolië grote opstanden uit.
Q 25Hoeveel inwoners had Istanboel omstreeks het midden van de zestiende eeuw?
400.000
De stad was na de verovering opnieuw bevolkt met Armeense, Joodse en Griekse bevolkingsgroepen.
Q 26Welk verdrag van 1639 legde in grote lijnen de huidige grens tussen Iran en Turkije vast?
Zuhab
Dat jaar heroverden de Ottomanen Bagdad en het huidige Irak op de Safawieden, na een haast permanente oorlog sinds 1603.
Q 27Onder welk pseudoniem schreef Mehmet II gedichten?
Avni
De naam betekent 'de helper'; hij sprak bij de verovering van Istanboel vloeiend Turks, Perzisch, Arabisch, Hebreeuws, Grieks en Latijn.
Q 28In welk jaar verscheen de eerste Nederlandse Koranvertaling?
1641
Uitgever Barent Adriaensz Berentsma baseerde zich op de Duitse versie van Salomon Schweigger.
Q 29Wie was de eigenaar van de eerste drukpers in het Ottomaanse Rijk?
Ibrahim Muteferrika
In zijn boek 'Een Rationele Basis voor Naties' uit 1731 vroeg hij waarom het rijk zover achterbleef bij de Europese staten.
Q 30Welke titel, 'dienaar van de heilige steden', nam de veroveraar van Egypte aan?
Khadimü'l-Harameyn
Het kalifaat werd hem door de emir van Mekka aangeboden, maar hij koos bewust een bescheidener titel.