Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De paus is het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk, bisschop van Rome en staatshoofd van het kleinste land ter wereld. Het ambt gaat volgens de kerk terug op de apostel Petrus. Deze quiz gaat over titels en waardigheidstekens, over het conclaaf waarin de kardinalen een opvolger kiezen en over pausen die bij leven aftraden. Ook de records komen voorbij: het langste en het kortste pontificaat, de jongste paus en de enige Nederlander op de stoel van Petrus.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Van welk land, het kleinste ter wereld, is de paus het staatshoofd?
Vaticaanstad
Hij is daarnaast bisschop van Rome en hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk; bij dat werk staan de organen en instellingen van de Romeinse Curie hem bij.
Q 02Welke kleur heeft de rook die uit de schoorsteen komt als er een nieuwe paus is gekozen?
Wit
Het signaal komt van de Sixtijnse Kapel, waar de kardinalen stemmen. Tegelijk gaan de klokken van de Sint-Pieter luiden.
Q 03Uit welk land kwam paus Franciscus, die in 2013 aantrad?
Argentinië
Zijn ouders waren van Italiaanse afkomst. Vóór hem was de Syriër Gregorius III, in de achtste eeuw, de laatste paus van buiten Europa.
Q 04Welke militie dient in het Vaticaan als lijfwacht en paleiswacht van de paus?
Zwitserse Garde
Het korps heeft daarnaast een ceremoniële functie. De vroegere Kerkelijke Staat had voor zijn verdediging ook nog een gewoon legerkorps.
Q 05Uit welk land komt Leo XIV, die in 2025 paus werd?
Verenigde Staten
Onder de 267 pausen is hij de enige Amerikaan. De Italianen vormen met 208 veruit de grootste groep.
Q 06Wat betekent het Oudgriekse woord pappas, waarvan de benaming paus is afgeleid?
Vader
Het Griekse woord werd later gelatiniseerd tot papa. In de middeleeuwen las men de titel ook als een Latijns acroniem dat naar de apostel Petrus verwijst.
Q 07Welke paus trad in februari 2013 terug, de laatste keer dat een paus bij leven aftrad?
Benedictus XVI
Doorgaans blijft een paus in zijn ambt tot aan zijn overlijden. Het ambt neerleggen kan, maar komt in de praktijk weinig voor.
Q 08Op welke dag geeft de paus in Rome om 12 uur de zegen vanuit het raam van zijn werkkamer?
Zondag
Met Kerstmis houdt hij een toespraak en met Pasen wenst hij iedereen in tientallen talen zalige feestdagen; dat is wereldwijd rechtstreeks op tv te volgen.
Q 09Uit welke stad kwam Adriaan Floriszoon, die als Adrianus VI de enige Nederlandse paus werd?
Utrecht
Hij leefde van 1459 tot 1523 en maakte vooral carrière in Spanje, onder meer als grootinquisiteur.
Q 10In welke Duitse deelstaat ligt Marktl am Inn, de geboorteplaats van Joseph Ratzinger?
Beieren
Hij werd er op 16 april 1927 geboren en was van 2005 tot 2013 de 265e paus van de Katholieke Kerk.
Q 11Welke meerderheid heeft een kandidaat in beginsel nodig om tot paus te worden gekozen?
Tweederde
Kerkjuridisch komt elke gedoopte rooms-katholieke man in aanmerking, mits hij direct na het aannemen van de verkiezing tot bisschop wordt gewijd.
Q 12Welke kleur hadden de schoenen die Joseph Ratzinger als paus steevast onder zijn soutane droeg?
Rood
Zijn pontificaat viel op door gewaden die soms tientallen jaren in onbruik leken, zoals de mantum, die voor het laatst door Johannes XXIII was gedragen.
Q 13Welke paus regeerde van 1846 tot 1878, ruim 31 jaar lang?
Pius IX
Daarmee is hij de langst regerende kerkvorst aller tijden, Petrus niet meegerekend. Precies waren het 31 jaar, 7 maanden en 16 dagen.
Q 21Hoeveel dagen duurde het pontificaat van Urbanus VII in 1590, het kortste ooit?
13
Een ander uiterste: Celestinus III was bij zijn verkiezing in 1191 al 86 jaar, de hoogste leeftijd die van een pas gekozen paus bekend is.
Q 22Hoe oud was Joseph Ratzinger toen hij op 19 april 2005 tot paus werd verkozen?
78
Hij werd gekozen in de vierde stemronde, in het conclaaf dat volgde op de dood van zijn voorganger Johannes Paulus II.
Q 23Hoe heten de vertegenwoordigers van de paus bij buitenlandse regeringen?
Nuntii
In landen die geen diplomatieke betrekkingen met de Heilige Stoel onderhouden, doen apostolische delegaten dat werk.
Q 14De generaal-overste van welke orde krijgt soms de bijnaam ‘zwarte paus’?
Jezuïeten
De pausentitel bestaat ook buiten Rome: het hoofd van de Koptisch-Orthodoxe Kerk in Egypte wordt eveneens zo genoemd.
Q 15Wat betekent het woord conclaaf, de vergadering waarin de kardinalen een paus kiezen?
Achter het slot
Treedt een paus vrijwillig af, dan vervallen de novemdiales en begint de vergadering zodra alle kardinalen in Rome zijn.
Q 16Op welk concilie werd de pauselijke onfeilbaarheid afgekondigd?
Eerste Vaticaans Concilie
Het gebeurde in de constitutie Pastor Aeternus. Dit recht is sindsdien slechts eenmaal uitgeoefend: in 1950, bij het dogma van de tenhemelopneming van Maria.
Q 17Wat betekent de pausnaam Benedictus?
Gezegende
Joseph Ratzinger werd geboren op 16 april, de feestdag van de heilige Benedictus Jozef Labre, die ook als de Heilige Pelgrim bekendstaat.
Q 18Van welke evangelist geldt de paus van de Koptisch-Orthodoxe Kerk als opvolger?
Marcus
Deze kerk is gevestigd in Egypte. De Koptisch-Katholieke Kerk aanvaardt daarentegen wel het primaatschap van de bisschop van Rome.
Q 19Welke paus legde als symbool zijn tiara af ten gunste van de armen van Rome?
Paulus VI
Sindsdien heeft geen paus de tiara meer laten opzetten bij zijn kroning. Samen met de troon en het baldakijn hoort de driekroon tot de vroegere waardigheidstekens.
Q 20Welke paus gebruikte als laatste de Sedia Gestatoria, de pauselijke draagstoel?
Johannes Paulus I
Tekenen van het ambt die nog wel in gebruik zijn, zijn onder meer de hermelijnen mozetta, de driedubbele kruisstaf en de pontificale vissersring.
Q 24Welke paus werd in 1415 gedwongen terug te treden?
Gregorius XII
Daarna duurde het bijna zes eeuwen voordat er weer een paus bij leven aftrad. Volgens de huidige regels is vrijwilligheid een absolute voorwaarde.
Q 25Welke pauselijke titel werd vanaf 2006 niet meer gebruikt en in 2024 in ere hersteld?
Patriarch van het Westen
Tot de volledige titulatuur horen verder onder meer Bisschop van Rome en Opperherder van de Universele Kerk.
Q 26Uit welke voorchristelijke traditie stamt de pauselijke tiara?
Perzische
Pas in de 9e eeuw droegen de pausen voor het eerst een tiara, toen nog met één kroon.
Q 27In welk jaar trad paus Celestinus V vrijwillig terug?
1294
Afhankelijk van de telling zijn ongeveer vijf pausen bij leven teruggetreden, van wie slechts twee geheel uit vrije wil.
Q 28Met welk Latijns woord bevestigt een gekozen kardinaal dat hij zijn verkiezing aanvaardt?
Accepto
Vanaf dat moment bezit hij de macht van bisschop van Rome. Daarna wordt hem gevraagd hoe hij genoemd wil worden.
Q 29Welke kardinaal verkondigt vanaf de loggia van de Sint-Pietersbasiliek wie de nieuwe paus is?
Protodiaken
In 2005 viel die taak toe aan kardinaal Jorge Arturo Medina Estévez, die de verkiezing van Joseph Ratzinger bekendmaakte.
Q 30Wie was de eerste paus die aftrad?
Pontianus
Vrijwillig was het niet: in 235 verbande de Romeinse keizer Maximinus I Thrax hem naar Sardinië.