Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Pompeï was een bloeiende Romeinse provinciestad aan de Golf van Napels, tot een vulkaanuitbarsting in het jaar 79 alles onder de as begroef. Juist daardoor is het een van de best bewaarde steden uit de oudheid. Deze quiz neemt je mee langs de geschiedenis van de stad, het forum, de tempels en badhuizen, de huizen met hun fresco’s en de handel in wijn en vissaus. Ook de opgravingen en de boeken, films en muziek die Pompeï inspireerde komen voorbij.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke vulkaan bedolf Pompeï in het jaar 79 onder een laag as?
Vesuvius
Dankzij die aslaag is Pompeï een van de best bewaarde Romeinse steden geworden; het staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Q 02Welke bedrijven in Pompeï zijn te herkennen aan cilindervormige maalstenen en stenen ovens?
bakkerijen
Het graan dat ze verwerkten werd rond de stad voor de eigen behoefte verbouwd, anders dan de wijn en olie voor de export.
Q 03Wat ligt er op veel plaatsen in de straten van Pompeï om te kunnen oversteken?
stapstenen
De wagens pasten er precies tussendoor, omdat ze allemaal dezelfde asbreedte hadden.
Q 04Met welk materiaal vulde men in Pompeï de holtes die lichamen in de gestolde laag achterlieten?
gips
Zo ontstond een beeld in de vorm van het gestorven slachtoffer; veel van deze afgietsels liggen in Pompeï tentoongesteld.
Q 05Naar welk beroep is het huis in Pompeï genoemd waar een set medische instrumenten lag?
chirurg
Ook van andere specialisten zijn huizen teruggevonden, zoals een ijzerhandelaar met een winkel vol ijzeren werktuigen.
Q 06Welke Romeinse schrijver beschreef de uitbarsting van 79 in een brief?
Plinius de Jongere
Opmerkelijk genoeg vermeldde hij Pompeï in die brief niet, en zijn datum, 24 augustus, berust waarschijnlijk op een vergissing.
Q 07Naar welk dansend mythisch wezen, een bronzen beeldje, heet een van Pompeï’s beroemdste huizen?
faun
Het huis besloeg een heel huizenblok en herbergde ook het beroemde Alexandermozaïek, waarvan het origineel nu in Napels ligt.
Q 08Hoe heet het enige bordeel van Pompeï dat niet aan een kroeg was verbonden?
Lupanar
Het telde twee verdiepingen; boven de deuren van de kamertjes beneden zijn erotische fresco’s aangebracht.
Q 09Welke keizer regeerde over het Romeinse Rijk toen Pompeï in 79 werd verwoest?
Titus
De uitbarsting bedekte de stad met een dikke laag vulkanische as en brokstukken, de zogeheten lapilli.
Q 10Hoe heet de vissaus die de Romeinen veel gebruikten en die Pompeï exporteerde?
garum
De saus werd vanwege de penetrante geur waarschijnlijk in fabrieken buiten de stad gemaakt, bij de kust.
Q 11Waarin wasten wolbewerkers in Pompeï ruwe wollen stoffen om ze gebruiksklaar te maken?
urine
De vloeistof werd ingezameld in kruiken die her en der in de stad waren opgehangen; er zijn elf vollerijen teruggevonden.
Q 12Aan welk riviertje, in de oudheid bevaarbaar in de benedenloop, ontstond Pompeï?
Sarno
Via de haven aan deze rivier werden wijn en olijfolie uitgevoerd en kwamen overzeese producten binnen, ook voor steden als Nola en Acerrae.
Q 13Welke Romeinse dictator maakte Pompeï in 80 v.Chr. tot een Romeinse colonia?
Sulla
De stad had kort daarvoor meegevochten in de Bondgenotenoorlog tegen Rome en was daarin samen met Stabiae en Herculaneum verslagen.
Q 21Met inwoners van welke naburige stad raakten Pompejanen in 59 n.Chr. slaags in het amfitheater?
Nuceria
Bij de rellen vielen vele doden; een fresco in het Nationaal Archeologisch Museum te Napels beeldt de vechtpartij af.
Q 22Waarmee schreef een bouwvakker in Pompeï de datum 17 oktober 79 op een muur?
houtskool
Samen met herfstbessen en vuurresten in een kachel doet dat opschrift vermoeden dat de stad pas op 24 oktober werd verwoest.
Q 23Onder supervisie van welke koning van Napels werd in 1748 in Pompeï gegraven?
Karel van Bourbon
De eerste resten waren al eind 16e eeuw opgedoken, bij de aanleg van een waterloop tussen 1594 en 1600.
Q 14Welke godin gold als de beschermgodin van de Romeinse stad Pompeï?
Venus
Haar tempel lag aan de rand van de stad, goed zichtbaar vanaf zee, maar veranderde bij de beving van 62/63 in een ruïne.
Q 15Welke archeoloog leidde vanaf 1860 de eerste serieuze opgravingen in Pompeï?
Giuseppe Fiorelli
Hij bedacht ook het procedé om afgietsels te maken van de slachtoffers, van wie alleen de botten waren overgebleven.
Q 16Hoe heet de binnentuin die in Pompejaanse huizen meestal in het verlengde van het atrium lag?
peristylium
Dit onderdeel was overgenomen uit de Hellenistische bouwkunst; rond atrium en tuin lagen de woon- en werkvertrekken.
Q 17Aan welke godheid is de best bewaarde tempel van Pompeï gewijd?
Isis
In een hoek van het ommuurde tempeldomein staat een klein gebouw waar Nijlwater werd bewaard voor de cultus.
Q 18In hoeveel Pompejaanse stijlen wordt de Romeinse muurschilderkunst ingedeeld?
vier
De oudste fresco’s dateren van het einde van de Samnitische periode, de nieuwste ontstonden kort voor de uitbarsting van 79.
Q 19Hoeveel kilometer ligt Pompeï ongeveer van de krater van de vulkaan die de stad bedolf?
10
De stad ligt ten zuidoosten van de berg en lag vóór de ramp veel dichter bij zee dan daarna.
Q 20Met grote polygonale blokken van welk gesteente zijn de straten van Pompeï geplaveid?
basalt
De straten zijn meestal tussen de 2,4 en 4,5 meter breed en hebben trottoirs van zo’n 30 centimeter hoog.
Q 24In de invloedssfeer van welk volk kwam Pompeï na de zeeslag bij Cumae in 474 v.Chr.?
Samnieten
In die zeeslag werden de Etrusken verslagen, die het stadje in de 6e eeuw v.Chr. samen met de Grieken hadden beïnvloed.
Q 25Hoe heet het zonnescherm dat op een fresco boven de tribunes van Pompeï’s amfitheater hangt?
velarium
Het doek hing kennelijk tussen twee torens van de stadsmuur, die direct achter de arena stonden.
Q 26Welke Romeinse redenaar bezat volgens Plutarchus een stuk grond bij Pompeï?
Cicero
In de Romeinse tijd verrezen er ook villa’s buiten de stadsmuren; mogelijk was Oplontis zo’n villagebied van Pompeï.
Q 27Hoe heetten de burgemeesters van Pompeï, die ook rechtspraken en de schatkist bewaakten?
duumviri
Hun gebouw lag vermoedelijk aan de zuidkant van het forum, naast het archief en het raadsgebouw.
Q 28In welke aparte ruimte van het museum in Napels werd erotische kunst uit Pompeï opgeborgen?
Gabinetto Segreto
De ruimte werd verschillende malen gesloten en is zelfs een tijd dichtgemetseld geweest.
Q 29Welke schrijver dateert de aardbeving die Pompeï grotendeels verwoestte in 63 n.Chr.?
Seneca
Tacitus houdt het op 62. De beving trof de stad op een dag dat er net grote festiviteiten aan de gang waren.
Q 30In welke plaats lag het eindpunt van de Aqua Augusta, die ook Pompeï van water voorzag?
Misenum
Het aquaduct begon bij het huidige Serino, was 96 kilometer lang en had een aparte aftakking naar Pompeï.