Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Pythagoras is voor de meeste mensen een stelling uit de wiskundeles. Maar de man zelf was een presocratische filosoof die in Zuid-Italië een eigen broederschap leidde, met strenge leefregels en veel legenden. Deze quiz gaat over zijn jeugd en reizen, zijn school in Croton, zijn ideeën over getallen, klanken en de ziel, en over de stelling die zijn naam draagt. De vragen lopen op van bekend tot echt lastig. Speel ze direct of print ze uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welk Grieks eiland werd Pythagoras rond 570 v.Chr. geboren?
Samos
Zijn vader Mnesarchus was een welgestelde koopman, met wie hij al op jonge leeftijd veel reisde.
Q 02Welk vak hoorde bij de vier mathemata in de school van Pythagoras?
Muziek
De andere drie waren rekenkunde, geometrie en astronomie; ook geneeskunde gold als een wetenschap die daaruit voortkwam.
Q 03Met welke natuurfilosoof zou de jonge Pythagoras in Milete hebben gesproken?
Thales
De denker was toen ongeveer negentig jaar oud, had zijn opleiding in Egypte gekregen en kon zonsverduisteringen berekenen.
Q 04Waardoor zouden volgens de pythagoreeërs de klanken van de sferen ontstaan?
Beweging van de planeten
De mens zou die klanken niet meer horen, omdat hij er vanaf zijn geboorte aan gewend is.
Q 05In welke Zuid-Italiaanse stad overleed Pythagoras?
Metaponto
Hij verhuisde erheen vanwege moeilijkheden met de stedelingen van Croton, waar hij jarenlang politiek actief was geweest.
Q 06Welk aan Pythagoras toegeschreven werk draagt de Latijnse naam Carmina Aurea?
Gouden verzen
Het werk legt de hele levenspraktijk van de pythagoreeërs vast, maar de bekende vorm is pas eeuwen na Pythagoras opgeschreven.
Q 07Welke staatsvorm vond Pythagoras het meest geschikt om het algemeen belang te dienen?
Aristocratie
Hij bedoelde de heerschappij van de 'besten'; politici moesten volgens hem niet uit zijn op bezit, prestige en macht.
Q 08Met welk instrument demonstreerde Pythagoras zijn ideeën over toonverhoudingen?
Monochord
Het was een plank met een snaar tussen twee staven, verdeeld in twaalf eenheden.
Q 09Hoe heet het pythagoreïsche viervoud waarvan de getallen 1 tot en met 4 samen tien vormen?
Tetractys
Volgens deze leer lagen aan alle zaken getallen ten grondslag; zelfs de oersubstantie van de kosmos was ermee te verklaren.
Q 10Waar was Themistoclea priesteres, van wie Pythagoras zijn ethiek zou hebben geleerd?
Delphi
De biograaf Diogenes Laërtius beroept zich voor dit verhaal op de filosoof Aristoxenus uit de 4e eeuw v.Chr.
Q 11Welke filosoof oordeelde negatief over Pythagoras en vond hem een oppervlakkige veelweter?
Heraclitus
Andere vroege auteurs, onder wie Herodotus en Ion van Chios, prezen hem juist als een wijze leraar met veel kennis.
Q 12Van welke god was Pythagoras volgens de neoplatonist Jamblichus de zoon?
Apollo
Jamblichus noemde zijn moeder Parthenis, naar het Griekse woord voor maagd: Pythagoras zou maagdelijk geboren zijn om de mensen te verlossen.
Q 13Hoeveel jaar duurde het voorbereidende stadium voor een novice van Pythagoras?
vijf
In die eerste fase werd er 'gezwegen': de novice oefende zich in ontvankelijkheid en inkeer en kreeg nog geen les van de meester zelf.
Q 21Welke Perzische koning bracht Pythagoras volgens Jamblichus naar Babylon over?
Cambyses
Jamblichus laat hem daarvoor 22 jaar in Egypte verblijven en daarna nog twaalf jaar in Babylon, getallen die mogelijk symbolisch bedoeld zijn.
Q 22In het heiligdom van welke godin lieten de vrouwen van Croton hun gewaden achter?
Hera
Dat deden ze nadat Pythagoras hen in een redevoering had aangespoord om van pronkzucht af te zien.
Q 23In welke stad kreeg Pythagoras geen voet aan de grond voordat hij naar Croton trok?
Sybaris
In de buurstad Croton maakte hij met zijn kennis en welsprekendheid wél indruk op het stadsbestuur.
Q 14Met wie trouwde Pythagoras in Croton?
Theano
Zij was de dochter van de arts Diomedes en kreeg met Pythagoras enige kinderen.
Q 15Welke instrumenten wees Pythagoras af omdat ze ontremmend zouden werken?
Blaasinstrumenten
Hij koos uitsluitend voor de weldadige, rustgevende en opmonterende klanken van de lier; er werd ook gedanst.
Q 16Hoeveel jaar na Pythagoras leefde de filosoof Plato ongeveer?
150
Plato verwerkte pythagorische gedachten in zijn dialogen en was bevriend met de pythagoreeër Archytas van Tarente.
Q 17Voor het bewind van welke tiran vluchtte Pythagoras rond 530 v.Chr.?
Polycrates
Het vertrek wordt ook in 532 geplaatst, het jaar van de 62e Olympiade; de tiran regeerde van 535 tot 522 v.Chr.
Q 18Welke mythische zanger volgde Pythagoras volgens Jamblichus vooral na?
Orpheus
Van diens louteringsriten en mysteriën zou Pythagoras de nauwkeurigste kennis hebben gehad.
Q 19Voor welke godinnen liet de senaat van Croton op advies van Pythagoras een heiligdom bouwen?
Muzen
De senaat stelde ook ruimten beschikbaar waar hij kon onderwijzen en voerde naar zijn ideeën een nieuwe grondwet in.
Q 20In welk werk beschrijft Aristoteles de leringen van de pythagoreeërs uitvoerig?
Metafysica
Aristoteles schreef ook een apart boek over de pythagoreeërs, maar dat is verloren gegaan.
Q 24Waaruit bestond de lunch van een leerling in de school van Pythagoras?
Brood met honing
Wijn werd overdag niet gedronken; na de maaltijd besteedden de leerlingen hun tijd aan openbare zaken.
Q 25Hoe heetten de korte spreuken die Pythagoras zijn leerlingen als hulpmiddel meegaf?
Akoesmata
Het woord betekent 'dat wat gehoord moet worden'; de leerling moest de raadselachtige spreuken onthouden en ernaar leven.
Q 26Welke dochter van Pythagoras zou zijn leringen in het geheim hebben doorgegeven?
Damo
Ze zou de leringen van haar vader ook gedeeltelijk hebben opgeschreven, terwijl hij volgens de overlevering zelf niets op schrift stelde.
Q 27Wie werd door de pythagoreeërs afgewezen omdat hij de toelatingstoets niet doorstond?
Cylon
Na zijn afwijzing zaaide hij haat en trad hij fanatiek op tegen de pythagoreeërs in de volksvertegenwoordiging van Croton.
Q 28Bij welke filosoof ging de achttienjarige Pythagoras op Lesbos in de leer?
Pherecydes
Deze leermeester had het boek Natuur en Goden geschreven; het verhaal is overgeleverd door Porphyrius en Jamblichus.
Q 29Aan welke godin werd het huis van Pythagoras volgens Diogenes Laërtius als tempel gewijd?
Demeter
De straat waaraan het huis stond, zou volgens dezelfde biograaf een museum zijn geworden.
Q 30Uit hoeveel spreuken bestaan de aan Pythagoras toegeschreven Carmina Aurea?
71
De spreuken waren oorspronkelijk in Griekse hexameters geschreven en zijn mogelijk eerst mondeling door leerlingen doorgegeven.