Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Sonar gebruikt geluid om onder water te navigeren en voorwerpen op te sporen. Actieve apparaten zenden zelf een puls uit, passieve vangen alleen geluid op. Deze quiz gaat over de techniek, de eerste systemen, de invloed van waterlagen en de gevolgen voor zeedieren. Ook de side scan sonar komt aan bod, die de bodem in beeld brengt voor onder meer wrakonderzoek.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke zeedieren gebruiken echosystemen die op actieve sonar lijken?
Dolfijnen
Ze sporen er zowel hun jagers als hun prooien mee op.
Q 02Waar staat de afkorting sonar voor?
Sound navigation and ranging
Met geluid kun je onder water navigeren en andere voorwerpen opsporen; daar is de techniek voor bedoeld.
Q 03Hoe heet de geluidspuls die een actief sonarapparaat uitzendt?
Ping
Na het uitzenden luistert het apparaat naar de weerkaatsing van de puls.
Q 04Hoe heet de variant van het kleine sonarapparaat waarmee je scholen vis opspoort?
Viszoeker
Het apparaat hoort bij de kleine sonarapparaten die je onder water houdt en met een knop bedient.
Q 05Welke twee soorten sonar worden van elkaar onderscheiden?
Actieve en passieve
Het ene type zendt zelf een geluidspuls uit en vangt de weerkaatsing op, het andere type vangt enkel geluid uit de omgeving op.
Q 06Wat doen passieve sonarapparaten, in tegenstelling tot actieve?
Alleen luisteren
Zulke apparaten worden onder meer gebruikt om onderzeeboten op te sporen, zeedieren te tellen en regenval te meten.
Q 07Waaruit leidt actieve sonar de afstand tot een object af?
Tijd tussen uitzenden en ontvangen
Wie ook wil weten hoe groot het gevonden object is, heeft meerdere hydrofoons nodig.
Q 08Waarop reflecteert de bundel van een side scan sonar voordat de sonarvis hem weer ontvangt?
Waterbodem
Afhankelijk van het materiaal waarop het signaal weerkaatst, ontstaat een beeld van de ondergrond.
Q 09Waar lijken de meest gebruikte kleine sonarapparaten op?
Waterdichte zaklamp
Je houdt zo'n apparaat onder water, drukt op een knop en leest de gemeten afstand af.
Q 10Hoe heet het bepalen van de waterdiepte met een sonarapparaat?
Echopeiling
Voor zo'n meting volstaat de tijd die verstrijkt tussen het vertrek van een puls en de terugkeer ervan.
Q 11Waarom worden de hydrofoons van een sonar meestal op afstand voortgesleept?
Geluidshinder vermijden
Om de omvang van een voorwerp te bepalen zijn meerdere van deze onderwatermicrofoons nodig.
Q 12Welk nadeel heeft actieve sonar voor wie onopgemerkt wil blijven?
Tegenpartij kan de bron peilen
Passieve sonarapparaten zenden zelf niets uit en verraden hun positie dus niet.
Q 13Welke frequenties gebruikt actieve sonarapparatuur in het algemeen voor lange afstand?
Lagere
De puls kan daarbij een constante of een wisselende frequentie hebben.
Q 21Hoe heette de eerste actieve sonartechnologie, met een prototype in 1917?
ASDIC
Het systeem ging enkele jaren na het prototype in productie.
Q 22Wat bepaalt in het werkgebied mede de kwaliteit van de registratie van een side scan sonar?
Wind en stromingen
Ook de bodemgesteldheid, zoals hard of zacht sediment, bepaalt hoe goed objecten te onderscheiden zijn.
Q 23Waarop is het bodembeeld van een side scan sonar gebaseerd?
Schaduwwerking
De samenstelling van het bodemmateriaal bepaalt hoe het signaal reflecteert.
Q 14Waardoor wordt de werking van sonar in zee beïnvloed?
Temperatuurverschillen tussen waterlagen
De temperatuur van zeewater varieert als functie van de diepte.
Q 15Hoe klinkt een sonarpuls met wisselende frequentie, een zogeheten chirp?
Piepend en snerpend
De puls van een sonar kan ook een constante frequentie hebben.
Q 16Hoe kunnen minder krachtige sonarapparaten zeedieren juist beschermen?
Aanvaringen met schepen voorkomen
Krachtige apparatuur kan zeebewoners daarentegen juist verwonden.
Q 17Wat voor beelden kunnen sommige sonarapparaten, net als militaire toestellen, tonen?
Driedimensionale
Zulke apparaten zijn niet ontworpen om onopgemerkt te blijven.
Q 18Wat gebeurt er meestal met geluid dat op de thermocline stuit?
Teruggekaatst
Alleen erg luid geluid komt door deze scheiding tussen warm en koud water heen.
Q 19In welke richting zendt een side scan sonar zijn akoestische bundel uit?
Dwars op de sleeprichting
Na weerkaatsing op de bodem vangt de sonarvis de bundel weer op.
Q 20In welk vakgebied is sonar een van de meest voorkomende vormen van afstandsmeting?
Mobiele robotica
Sonar dient niet alleen om onder water te navigeren, maar ook om andere voorwerpen te detecteren.
Q 24In welke wateren is geen thermocline aanwezig?
Minder diepe kustwateren
In open zee ligt deze scherpe scheiding tussen warm en koud water op enkele tientallen meters diepte.
Q 25Waarmee is de sonarvis van een side scan sonar aan beide zijden uitgerust?
Transducer
De bundel wordt zijwaarts uitgezonden en na reflectie op de bodem weer opgevangen.
Q 26Bij welke eilandengroep testte de US Navy in 2000 een krachtige sonarzender?
Bahama's
De zender verstuurde een geluidspuls met een frequentiebereik tussen 3000 en 7000 hertz.
Q 27Wat is bij aangespoelde zeedieren in enkele gevallen in het binnenoor vastgesteld?
Bloeduitstortingen
Na een proef met een krachtige zender van de Amerikaanse marine strandden walvissen.
Q 28Wat ontstaat er bij een side scan sonar tussen de twee bundels, recht onder de sonarvis?
Smalle blinde sector
Een beeld ontstaat alleen aan weerszijden van de sonarvis, niet er recht onder.
Q 29Een chirp levert de ontvanger evenveel informatie als welke puls van dezelfde kracht?
Veel kortere
De frequentie van zo'n puls wisselt, wat een kenmerkend geluid geeft.
Q 30In welke krant bekende de US Navy op 1 januari 2002 schuld aan de walvisstrandingen?
Boston Globe
De test zelf vond al in 2000 plaats; daarbij strandden walvissen, waarvan een deel stierf.