Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Spaanse griep was de grootste pandemie van de 20e eeuw. Tussen 1918 en 1920 raakte een groot deel van de wereldbevolking besmet en stierven er meer mensen dan in de Eerste Wereldoorlog. Deze quiz gaat over de herkomst van de naam, de verspreiding via legerkampen, de gevolgen in Nederland en Nederlands-Indië en de sporen die de ziekte naliet in wetenschap en kunst.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke groep werd door de Spaanse griep opvallend vaak getroffen, anders dan bij gewone griep?
jonge volwassenen
Bij gangbare griepepidemieën krijgen vooral kinderen en bejaarden de ziekte, en lopen die laatsten de grootste risico's.
Q 02Welk type griepvirus veroorzaakte de Spaanse griep?
H1N1
De pandemie woedde van 1918 tot 1920 en eiste naar schatting 17 tot mogelijk 100 miljoen levens.
Q 03Welk deel van de wereldbevolking raakte naar schatting besmet met de Spaanse griep?
een derde
Dat komt neer op een half miljard mensen op een geschatte wereldbevolking van 1,8 miljard.
Q 04Wat ontbrak in 1918 bij de Spaanse media, waardoor zij vrij alarm sloegen over de griep?
oorlogscensuur
De dood trad in na enkele dagen van koortsaanvallen die aan griep deden denken; zo kreeg het virus zijn nogal misleidende naam.
Q 05In welke toenmalige kolonie stierven 12 tot 13 miljoen mensen aan de Spaanse griep?
India
De totale bevolking van het gebied telde destijds ongeveer 300 miljoen mensen.
Q 06Welk land hield de Spaanse griep aanvankelijk buiten met een strikte maritieme quarantaine?
Australië
In 1919 brak de ziekte er toch uit; ondanks de maatregelen werd 40% van de bevolking ziek.
Q 07In welke Amerikaanse sector leverde de Spaanse griep extra winsten op?
gezondheidszorg
Veel bedrijven in de ontspannings- en dienstensector leden in de Verenigde Staten juist verlies.
Q 08Welke gebouwen bleken in Nederland beruchte besmettingshaarden van de Spaanse griep?
kazernes
Ook de oostelijke mijnstreek werd hard getroffen, mogelijk doordat de griep over de oostgrens het land binnenkwam.
Q 09Welke schilder kreeg zelf de Spaanse griep en schilderde daar later over?
Edvard Munch
Hij was toen een gezonde man van 56, overleefde de aandoening en beeldde zichzelf af als zwak en bleek in zijn kamer.
Q 10Bij welke beweging hoorden Marcel Breuer en Paul Klee, die de Spaanse griep meemaakten?
Bauhaus
Breuer ontwierp designs die toekomstige uitbraken moesten tegengaan; er was behoefte aan meubels die makkelijk schoon te maken waren.
Q 11In welke Amerikaanse staat ligt Haskell County, een mogelijk beginpunt van de Spaanse griep?
Kansas
In januari 1918 brak daar een griepepidemie uit die vooral jongvolwassenen trof; eind februari was ze weer verdwenen.
Q 12Welke Franse dichter, kunstcriticus en kubist stierf aan de Spaanse griep?
Guillaume Apollinaire
Ook Max Weber en Gustav Klimt behoren tot de beroemdheden die aan de ziekte stierven.
Q 13Van wie was de long waaruit viraal RNA kwam om het virus van de Spaanse griep na te maken?
soldaat
De man was in 1918 gestorven; microbiologen van het US Armed Forces Institute for Pathology slaagden erin het virus na te maken.
Q 21Hoeveel mensen stierven in de Verenigde Staten aan de Spaanse griep?
675.000
Het land had naar schatting 103 miljoen inwoners; Frankrijk en Engeland telden elk 200.000 doden.
Q 22Via welke arbeiders zou een gemuteerd varkensvirus volgens één hypothese in de VS zijn beland?
Chinese spoorwegarbeiders
Er bestaan ten minste drie hypothesen over de oorsprong van het virus van de Spaanse griep.
Q 23In welke maand van 1918 werd de term ‘Spaansche griep’ voor het eerst in Nederland gebruikt?
juli
De naam is misleidend: de oorsprong van de ziekte ligt naar alle waarschijnlijkheid niet in Spanje.
Q 14Welke kunstenaar tekende een afgepeigerde Gustav Klimt op diens sterfbed?
Egon Schiele
De tekenaar werd later zelf ziek; hij en zijn zwangere vrouw overleden drie dagen na elkaar.
Q 15Bij lijders aan welke ziekte brak de Spaanse griep volgens Amerikaans onderzoek vaker uit?
tuberculose
Het is een ziekte van volwassenen en geen ouderdomsziekte, wat het hoge sterftecijfer onder volwassenen zou kunnen verklaren.
Q 16Hoe heet de te sterke afweerreactie die de sterfte door de Spaanse griep kan verklaren?
cytokinestorm
De griep trof vooral mensen van 20 tot 40 jaar, die normaliter het sterkste immuunsysteem hebben.
Q 17Welke Nederlandse provincie telde verhoudingsgewijs de meeste doden door de Spaanse griep?
Drenthe
Met 67,92 doden per 10.000 inwoners lag de sterfte er bijna 2,5 maal zo hoog als in het gehele land.
Q 18Naar welke Aziatische havenstad werd de Spaanse griep vernoemd in een bijnaam met ‘Fever’?
Bombay
In het koloniale gebied waar die naam gangbaar was, woonden destijds ongeveer 300 miljoen mensen.
Q 19In welk jaar slaagden microbiologen erin het virus van de Spaanse griep na te maken?
2005
Het lukte in september aan het US Armed Forces Institute for Pathology, op basis van viraal RNA van een slachtoffer uit 1918.
Q 20Waar lagen de griepdoden begraven wier weefsel hielp om het virus van 1918 na te maken?
Alaska
Het nagemaakte virus liet zien dat de griep vooral mensen van 20 tot 40 jaar trof.
Q 24Met welke drank bestrijdt de held van ‘Frank van Wezels roemruchte jaren’ de Spaanse griep?
jenever
De roman van A.M. de Jong gaat over de mobilisatie van het Nederlandse leger tussen 1914 en 1918.
Q 25Hoeveel mensen stierven in Japan aan de Spaanse griep?
450.000
Het land telde destijds 57 miljoen inwoners.
Q 26In welke Noord-Franse plaats werd de Spaanse griep mogelijk voor het eerst waargenomen?
Étaples
Daar lag het grootste Britse legerkamp in Frankrijk, met in 1917 ongeveer 100.000 manschappen van verschillende nationaliteiten.
Q 27Welke krant meldde in december 1918 dat alleen al op Java een miljoen mensen was overleden?
Het Volk
Later Indonesisch onderzoek op basis van volkstellingen komt voor dat eiland op een nog veel hoger verlies uit.
Q 28In welk tijdschrift begon in 1918 het Europese wetenschappelijke debat over de grieppandemie?
Deutsche Medizinische Wochenschrift
Het wereldnieuws werd in die tijd gedomineerd door de oorlog, niet door de grootste pandemie van de 20e eeuw.
Q 29Welke historicus stelt dat de Spaanse griep het imago van vrouwen in de verpleging hielp?
Nancy Bristow
Volgens haar faalden de artsen, overwegend mannen, bij het inperken van de ziekte, terwijl verplegend personeel werd gewaardeerd om de zorg.
Q 30In welke Zuid-Engelse legerplaats dook de mogelijke voorloper van de Spaanse griep ook op?
Aldershot
Artsen in een Brits legerkamp in Noord-Frankrijk constateerden vanaf eind 1916 een uitbraak van ‘etterige bronchitis’.