Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Stonehenge op de Salisbury Plain is een van de beroemdste prehistorische plekken op aarde. Het monument groeide in fases: eerst een wal met gracht, later kringen van zware staande stenen. Deze quiz loopt langs de bouwfases, de stenen en hun herkomst, de zonnewende, de vondsten van archeologen en de legendes rond het monument. Ook de recente geschiedenis komt voorbij: de veiling, de schenking aan de staat en de restauraties.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op de zonsopgang van welke dag is het hart van Stonehenge precies uitgelijnd?
Zomerzonnewende
Over dit ene punt zijn alle hypothesen over het doel van het monument het eens, zelfs de meest speculatieve.
Q 02In welk Engels graafschap staat Stonehenge?
Wiltshire
Het monument staat dicht bij de plaats Amesbury, ongeveer 13 kilometer ten noordwesten van Salisbury op de Salisbury Plain.
Q 03Met hulp van welke legendarische figuur zou Stonehenge uit Ierland zijn overgebracht?
Merlijn
In dit verhaal heetten de stenen de Ring van de Reuzen en stonden ze eerst op de legendarische Mount Killaraus.
Q 04In welk materiaal kregen sommige monolieten van Stonehenge bij de restauratie een nieuwe voet?
Beton
Andere monolieten en steenbogen werden verplaatst of opgericht, waardoor de bedoeling van de oorspronkelijke bouwers nog lastiger te achterhalen is.
Q 05In welke vorm staan de vijf trilithons binnen de buitenste cirkel van Stonehenge?
Hoefijzer
Het open einde wijst naar het noordoosten; de gigantische stenen van deze opstelling wegen elk 50 ton.
Q 06Achter welke steen komt de zon op als mensen bij Stonehenge de zonnewende vieren?
Heel Stone
Deze tertiaire zandsteen werd waarschijnlijk rond 2600 v.Chr. bij de noordoostelijke ingang geplaatst; een precieze datering is niet mogelijk.
Q 07Met welk bedevaartsoord vergeleken archeologen in 2008 het prehistorische Stonehenge?
Lourdes
Ze zagen het complex als gezondheidscentrum: er zijn veel skeletten met lichamelijke aandoeningen gevonden, niet alle uit de nabije omgeving.
Q 08Welk middeleeuws strafwerktuig had vaak dezelfde bouw als de steenbogen van Stonehenge?
Galg
Twee staande delen met een horizontale balk erop: die vorm was toen gebruikelijker dan de omgekeerde L die later meer in gebruik kwam.
Q 09Aan welke organisatie moesten de inkomsten van Stonehenge na de schenking van 1918 toekomen?
Rode Kruis
Een tweede voorwaarde van de schenker: inwoners van twee dorpen in de buurt moesten gratis naar binnen kunnen.
Q 10Uit welk gebied komt de Altaarsteen van Stonehenge waarschijnlijk, en dus niet uit Wales?
Schotland
Eerder werd gedacht aan South Pembrokeshire of de Brecon Beacons; de steen stond waarschijnlijk als alleenstaande grote monoliet opgesteld.
Q 11In welk jaar kwam Stonehenge op de Werelderfgoedlijst van UNESCO?
1986
De inschrijving gebeurde tegelijk met het hengemonument van Avebury, onder één gezamenlijke naam.
Q 12Wie was tot 26 oktober 1918 de eigenaar van Stonehenge?
Cecil Chubb
Hij schonk het monument daarna onder voorwaarden aan de overheid en overleed in 1934 in Bournemouth.
Q 13Wat verstaan archeologen onder een henge, het type waaraan Stonehenge zijn naam gaf?
Aardwerk met wal en greppel
Zo'n rond of ovaal neolithisch bouwsel heeft een of meer doorgangen; de meeste exemplaren zijn bekend uit Groot-Brittannië.
Q 21Hoeveel jaar overspannen de bouwfases van het Stonehenge-complex samen minstens?
1500
Met de activiteiten voor en na de eigenlijke bouw erbij wordt het gebruik van het monument op 6500 jaar geraamd.
Q 22Hoe lang is de Avenue, het paar parallelle grachten vanaf de ingang van Stonehenge?
Drie kilometer
Ze vertrekt vanuit de noordoostelijke ingang, die in dezelfde periode werd verbreed.
Q 23Welke diameter had de gracht van het eerste Stonehenge van circa 3100 v.Chr.?
110 meter
Er was een grote ingang in het noordoosten, zoals de huidige, en een kleinere in het zuiden.
Q 14Welke middeleeuwse schrijver liet Uther Pendragon de stenen van Stonehenge uit Ierland halen?
Geoffrey van Monmouth
In zijn „Historia regum Britanniae” stuurt koning Aurelius Ambrosius hem erop uit om gestorven helden te eren met de Ring van de Reuzen.
Q 15Welke houtverbinding werd toegepast bij het stapelen van de stenen van Stonehenge?
Pen-en-gat
De liggende stenen bovenop zijn onderling met messing en groef verbonden, ook een klassieke verbinding van houtbewerkers.
Q 16Onder welke plek bij Stonehenge zijn paalkuilen van rond 8000 v.Chr. gevonden?
Toeristenparkeerplaats
Het gaat om vier, misschien vijf paalkuilen uit de tijd lang voor het eigenlijke monument.
Q 17Hoeveel putten, waarin mogelijk palen stonden, telde de buitenste rand van Stonehenge 1?
56
Dit eerste monument van circa 3100 v.Chr. was een cirkelvormige verhoging met een gracht in het open grasland.
Q 18Op welke site, 2 kilometer van Stonehenge, verrees een grote houten cirkel met eigen Avenue?
Durrington Walls
De ligging ten opzichte van zonsopkomst en zonsondergang is er omgekeerd, wat processies tussen beide cirkels op de kortste en langste dag aannemelijk maakt.
Q 19Welke zijde van de sarsenstenen van Stonehenge werd het fijnst bewerkt?
Binnenkant
De staande stenen zijn bovendien naar boven toe breder gemaakt, om een effect van hoogte te versterken.
Q 20Wie liggen volgens deskundigen vermoedelijk begraven in Stonehenge?
Leden van één elitefamilie van heersers
Het zou gaan om natuurlijk gestorven familieleden en hun nakomelingen, waarschijnlijk een dynastie.
Q 24Wat betekent het Oudengelse „hencg” in de naam Stonehenge volgens Christopher Chippindale?
Scharnier
Het eerste deel, stān, betekent steen; de naam verwijst zo naar de liggers die met de opstaande stenen verbonden zijn.
Q 25Aan welke universiteit dateerden archeologen gecremeerde resten uit Stonehenge met koolstof?
Sheffield
Zo bleek het monument een begraafplaats te zijn geweest vanaf net na 3000 v.Chr. tot nadat de stenen rond 2500 v.Chr. waren opgericht.
Q 26Voor welk bedrag in ponden werd Stonehenge in 1915 op een openbare verkoop gekocht?
6.600
De koper vond dat iemand uit de buurt eigenaar van het monument moest worden.
Q 27Wie steunde de opgravingen die bij Stonehenge een enorme nederzetting blootlegden?
National Geographic
De nederzetting bood honderden mensen onderdak en werd volgens archeologen bewoond door de bouwers van het monument.
Q 28Welke stof onder een steen van Stonehenge wijst mogelijk op een begraven bouwoffer?
Koperoxide
De stof kan de rest zijn van een metalen voorwerp dat bij de bouw onder de steen is gelegd.
Q 29Uit welk gevlekt gesteente zijn de vier ton zware stenen van Stonehenge gehouwen?
Doleriet
Het gesteente stamt uit het Ordovicium; er waren ook stenen van ryoliet, tufsteen en kalkhoudende lavasteen.
Q 30Inwoners van Amesbury en welk ander dorp moesten gratis Stonehenge in kunnen?
Shrewton
Dit was de woonplaats van de schenker, die het monument in 1918 aan de overheid gaf.