Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Sumer ontstond vanaf het vierde millennium v.Chr. in het zuiden van Mesopotamië en geldt als een wieg van de beschaving. In een reeks stadstaten ontwikkelden de Sumeriërs schrift, wetgeving en een tijdsindeling tot op de seconde. Deze quizvragen gaan over de perioden van Ubaid tot Ur III, over koningen, goden en uitvindingen, en over Enheduanna, de hogepriesteres die als eerste auteur bij naam bekend is.
Alle 27 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke andere naam draagt Mesopotamië, het gebied waarvan Sumer deel uitmaakte?
Tweestromenland
De noordelijke streek van dat gebied heette Akkad; Sumer lag in het zuiden, waar Eufraat en Tigris uitmonden in de Perzische Golf.
Q 02In hoeveel graden verdeelden de Mesopotamiërs de cirkel?
360
Ook het 12- en 60-tallig stelsel, met uren en graden verdeeld in minuten en seconden, geldt als Mesopotamische uitvinding.
Q 03Van welke stad zou Gilgamesj zelf een historische koning zijn geweest?
Uruk
Het idee ontstond doordat koning Etana van Kish, die ook uit andere bronnen bekend is, in het epos over Gilgamesj voorkomt.
Q 04Welke heerser stichtte als eerste in Mesopotamië een rijk dat langer standhield?
Sargon van Akkad
De koningen van dit rijk beroemden zich op veldtochten tot in Syrië, Turkije en Libanon.
Q 05Vóór welke gebeurtenis heersten de eerste koningen op de Sumerische koningslijst?
Zondvloed
Mogelijk zijn deze namen fictief: het gaat om legendarische figuren als Alulim, Dumuzid en Ziusudra.
Q 06Wat maakt de literaire teksten van hogepriesteres Enheduanna uniek?
Oudste waarvan de auteur bekend is
Ze dateren van de 23e eeuw v.Chr.; er zijn zes literaire werken van haar hand bekend.
Q 07Uit hoeveel kamers bestond de volksraad van een Sumerische stad meestal?
Twee
Er was een raad van ouderen en een raad van weerbare mannen.
Q 08Met de bewoners van welke vallei onderhielden de Sumeriërs nauwe contacten?
Indusvallei
Net als die bewoners waren de Sumeriërs bedreven in het meten van zaken.
Q 09In welke taal naast het Soemerisch zijn fragmenten van het Gilgamesj-epos gevonden?
Akkadisch
Dankzij de vele fragmenten kon het hele verhaal, de belangrijkste literaire erfenis van deze beschaving, worden gereconstrueerd.
Q 10Rond welk jaar v.Chr. ontstond in Sumer de oudste vorm van het schrift?
3300
Het begon als pictografisch schrift, waaruit zich later een nieuwe schrijfwijze ontwikkelde.
Q 11Voor welke godin schreef Enheduanna hymnen, de oudste geschreven portrettering van een godin?
Inanna
In de hymnen verweeft Enheduanna de geschiedenis van de godin met haar eigen leven, zoals haar verbanning uit de tempel.
Q 12Waaraan schreven de Sumeriërs de politieke gebeurtenissen in hun stad vooral toe?
Grillen van de goden
De cultus van de plaatselijke god of godin nam dan ook een centrale plaats in het leven in.
Q 13Tot welke taalgroep behoorde de taal die rond 2350-2150 v.Chr. in Akkad werd gesproken?
Semitisch
Zulke talen worden tot de Afro-Aziatische taalfamilie gerekend.
Q 21Wat betekent ki-en-gir, de naam die de Sumeriërs zelf aan hun gebied gaven?
Land van de beschaafde heersers
De naam Sumer kwam pas later in gebruik en is afkomstig van een buurvolk.
Q 22Tot welk taaltype behoort het Soemerisch, de taal van de Sumeriërs?
Agglutinerend
Vóór deze taal werd in het gebied waarschijnlijk al een andere gesproken, waarvan alleen plaatsnamen en leenwoorden over zijn.
Q 23Rond welk jaar v.Chr. begint de Vroeg-dynastieke periode van Sumer?
2900
Het tijdvak duurde tot ongeveer 2350 v.Chr. en stond in het teken van rivaliteit tussen de Mesopotamische steden.
Q 14Welke oorzaak wordt naast de inval van de Guti genoemd voor de val van het Akkadische Rijk?
Klimaatverandering
Zeker is het niet: de oorzaken van de ondergang gelden als onduidelijk.
Q 15Welk volk gaf het zuiden van Mesopotamië later de naam Sumer?
Akkadiërs
De bewoners zelf gebruikten een heel andere naam voor hun land: ki-en-gir.
Q 16Welke moderne taal neigt net als het Soemerisch sterk naar woorden van één lettergreep?
Chinees
Ook de leenwoorden van onbekende herkomst die het Soemerisch opnam, zijn opvallend kort.
Q 17Welke streek in Oost-Arabië zagen de Sumeriërs zelf als hun land van oorsprong?
Dilmun
De streek wordt vooral gelijkgesteld met het huidige Bahrein.
Q 18Welk tijdperk rond 2100-2000 v.Chr. bracht een wederopbloei van de Sumerische steden?
Ur III-periode
Het tijdperk wordt daarom ook wel de Sumerische wedergeboorte of renaissance genoemd.
Q 19Met welke stad lag Lagash in een conflict dat bekend is uit opgegraven archieven?
Umma
De ruzie speelde in de Vroeg-dynastieke periode, een tijd van voortdurende rivaliteit tussen Mesopotamische steden.
Q 20Hoeveel kleitabletten uit de paleisadministratie van Ur III zijn ongeveer teruggevonden?
100.000
Uit de teksten blijkt dat het paleis de hele economie regelde en de tempel overvleugelde.
Q 24Vanaf ongeveer welk jaar v.Chr. zijn de Sumeriërs niet meer als apart volk te onderscheiden?
1900
Vanaf dat moment hadden de Amorieten de macht in Sumer overgenomen.
Q 25Naar welk dorp is het volk genoemd dat Sumer vermoedelijk als eerste bevolkte?
al-Ubaid
Dit volk legde vanaf 4500-4000 v.Chr. moerassen droog en zorgde voor irrigatie, zodat landbouw mogelijk werd.
Q 26Waarmee maakt een schrijver zich bekend in de traditie die met Enheduanna's teksten begint?
Colofon
Zo'n vermelding staat aan het einde van de tekst; Enheduanna identificeerde zich in haar teksten met haar godin.
Q 27Hoeveel regels telt Nin-me-sara, een hymne van Enheduanna?
153
In de eerste 65 regels wordt de godin toegesproken met een lijst epitheta en vergeleken met de oppergod An.