Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De tien geboden zijn de leefregels die God volgens de Hebreeuwse Bijbel via Mozes aan de mensen gaf. Ze staan twee keer in de Bijbel, in Exodus en Deuteronomium, en joden, katholieken en protestanten delen ze elk net iets anders in. In 1956 maakte Cecil B. DeMille er een monumentale film van, met Charlton Heston als Mozes en Yul Brynner als farao Rameses: een kassucces vol spectaculaire trucages, van de splijtende Rode Zee tot een hagelplaag van popcorn. Deze quiz test beide kanten: de tekst, de geschiedenis en de indeling van de geboden, en de casting, de opnames en de effecten van de film.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welke berg ontving Mozes de tien geboden?
Sinaï
De geboden stonden op twee stenen tafelen die volgens de overlevering door God zelf waren gemaakt.
Q 02Hoeveel dagen per week mag men volgens het sabbatsgebod werken?
Zes
De rustdag geldt ook voor zonen en dochters, slaven en slavinnen, het vee en vreemdelingen in de stad.
Q 03Hoeveel jaar moeten de Hebreeuwen in de film voor straf door de woestijn zwerven?
Veertig
De straf volgt op de aanbidding van het gouden kalf, dat Mozes in de film woedend laat ontploffen.
Q 04Wie speelt Mozes in de film The Ten Commandments uit 1956?
Charlton Heston
De regisseur kende hem al van de hoofdrol in The Greatest Show on Earth en was onder de indruk van zijn kennis van het oude Egypte.
Q 05Waarom moest Mozes volgens Exodus 34 een tweede versie van de stenen tafelen maken?
Hij had de eerste stukgegooid
Hij deed dat uit woede toen hij zag dat het volk tijdens zijn afwezigheid een afgodsbeeld had gemaakt en aanbad.
Q 06Wat staat in de beeldende kunst meestal op de twee stenen tafelen van Mozes?
Romeinse cijfers van I tot X
De tafelen worden meestal rechthoekig met een gebogen bovenzijde afgebeeld, omdat de hele tekst schilderen onpraktisch is.
Q 07Waar werd de tweede set stenen tafelen na voorlezing aan het volk bewaard?
De ark van het verbond
Mozes had deze tweede set zelf uitgehakt, waarna God ze beschreef en aan hem overhandigde.
Q 08Wie speelt farao Rameses in The Ten Commandments?
Yul Brynner
Voor deze rol kreeg hij een Oscarnominatie als beste mannelijke bijrol.
Q 09Waardoor waren de twee stenen tafelen volgens Exodus 31 beschreven?
Gods vinger
Dezelfde formulering keert terug in Deuteronomium, onder meer in hoofdstuk 4, 5 en 9.
Q 10Welke zegen belooft het gebod om eerbied te tonen voor vader en moeder?
Een lang leven
Het is een van de weinige geboden met een motivatie; de meeste zijn kort geformuleerde verboden zonder toelichting.
Q 11In welke twee Bijbelboeken worden de tien geboden opgesomd?
Exodus en Deuteronomium
Het is nooit gelukt de twee opsommingen volledig te synchroniseren of een gemeenschappelijke oertekst te vinden.
Q 12Hoe heet de Egyptische prinses die de baby Mozes in The Ten Commandments adopteert?
Bithiah
Anders dan in Exodus volgt de film haar leven verder en laat ze zelfs met de Israëlieten meetrekken, een idee uit de Midrasj.
Q 13Wat betekent de Hebreeuwse aanduiding 'aseret ha-dibrot letterlijk?
De tien woorden
In het jodendom spreekt men daarom niet van geboden maar van woorden, soms verdeeld als 1 + 3 + 3 + 3.
Q 21Wie vertolkt Nefretiri in The Ten Commandments?
Anne Baxter
In de film is Nefretiri de vrouw van wie zowel Mozes als Rameses houdt; de censuur verzweeg dat ze eigenlijk de zuster van de farao zou zijn.
Q 22Hoe heet het koperen slangenbeeld dat Mozes volgens het boek Numeri moest maken?
Nehushtan
Het beeld werd later alsnog verafgood en daarom vernietigd, zoals 2 Koningen 18:4 vermeldt.
Q 23In welk jaar maakte de Poolse cineast Krzysztof Kieślowski de miniserie Dekalog?
1988
De serie geeft een eigentijdse interpretatie van elk van de tien geboden.
Hoeveel verboden bevat de opsomming in Exodus 20 minstens?
Q 14Hoeveel dochters heeft Jethro, de sjeik van de bedoeïenen, in The Ten Commandments?
Zeven
Mozes trouwt niet lang na zijn aankomst in Midian met de oudste van hen, Sephora.
Q 15Welke kerk rekent de eerste twee zinnen van de tien geboden tot één verbod op afgoderij?
Rooms-Katholieke Kerk
Diezelfde indeling splitst het verbod om te begeren juist in twee aparte geboden: vleselijke begeerte en materiële hebzucht.
Q 16Welke Mesopotamische wettenverzameling beïnvloedde volgens onderzoekers de tien geboden?
Codex Hammurabi
Ook verbonden tussen de Hettieten en hun goden dienden als voorbeeld, wat wijst op een ontstaan tussen de 14e en 12e eeuw v.Chr.
Q 17Tot in het hoeveelste geslacht bewijst God volgens Exodus 20 zijn liefde aan wie hem liefhebben?
Duizendste
Voor de schuld van ouders laat God daarentegen de kinderen boeten tot in het derde en vierde geslacht.
Q 18Wie speelde de baby Mozes in The Ten Commandments?
Fraser Heston
Het zoontje van de hoofdrolspeler; de regisseur wachtte met opzet enkele maanden met filmen tot het kind groot genoeg was.
Q 19Welke actrice was eerst favoriet voor de rol van Nefretiri, maar werd door DeMille te mager bevonden?
Audrey Hepburn
De rol ging uiteindelijk naar een actrice die net was afgewezen voor de rol van Sephora.
Q 20Hoeveel bracht The Ten Commandments in de bioscopen op?
80 miljoen dollar
Daarmee was het destijds de film met de op vier na grootste opbrengst aller tijden.
Twaalf
Het terugbrengen tot precies tien is een catechetische constructie om op het symbolische tiental uit te komen.
Q 25Welke actrice zou Memnet spelen, maar haakte af vanwege de Broadwayproductie van Sunset Boulevard?
Gloria Swanson
Ze vond geen goede understudy voor haar rol op Broadway en liet de filmrol daarom schieten.
Q 26Hoe heet de oudste handgeschreven tekst van de tien geboden?
Het Nash papyrus
Het licht beschadigde document dateert van rond 150 tot 100 v.Chr. en mengt de versies uit Exodus en Deuteronomium.
Q 27Welke acteur had DeMille aanvankelijk op het oog voor de rol van Mozes?
William Boyd
Hij was enorm populair als Hopalong Cassidy en zag van de rol af om de productie niet in gevaar te brengen.
Q 28In welke eeuw kregen de tien geboden volgens de gangbare opvatting hun definitieve vorm?
7e eeuw v.Chr.
Dat was de tijd van koning Josia; David H. Aaron suggereert zelfs een nog latere datering, na 586 v.Chr.
Q 29Wie gebruikten als eersten de uitdrukking 'de tien geboden'?
Ireneüs en Ptolemaeus Gnosticus
Zij verwezen daarbij naar de Griekse Septuagint-vertaling van Deuteronomium 10:4.
Q 30Wie schreef Prince of Egypt, een van de romans waarop het scenario van The Ten Commandments steunt?
Dorothy Clarke Wilson
De andere twee boeken waren Pillar of Fire en On Eagle's Wings; daarnaast putte de regisseur uit de Koran en Flavius Josephus.