Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De vastentijd, ook veertigdagentijd of lijdenstijd genoemd, is de periode van bezinning die aan Pasen voorafgaat. Katholieken beginnen op Aswoensdag, protestanten houden zeven lijdensweken en orthodoxen kennen de Grote Vasten. Deze quiz test je kennis van de vastenregels, de namen van de vastenzondagen, het Triduüm Sacrum en de tradities rond carnaval en paaseieren. Elke vraag komt met een korte uitleg, zodat je na afloop meer weet dan ervoor.
Alle 27 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat krijgen katholieken opgelegd op Aswoensdag, de eerste dag van de vastentijd?
Het askruisje
De periode wordt voorafgegaan door Vastenavond en carnaval en eindigt met Pasen; de Kerk heeft de regels rond het vasten in de loop der eeuwen versoepeld.
Q 02Op welke dag wordt van katholieken, naast Aswoensdag, zowel vasten als onthouding gevraagd?
Goede Vrijdag
Het vastengebod geldt alleen op deze twee dagen; het onthoudingsgebod geldt daarnaast op elke vrijdag van het jaar, tenzij die samenvalt met een hoogfeest.
Q 03Wat mochten gelovigen vroeger tijdens de veertigdagentijd niet eten?
Vlees en eieren
Tegenwoordig is het veel soepeler: men kan ook minderen in roken of andere genoegens en het uitgespaarde geld bestemmen voor wie honger lijdt.
Q 04Welke zondag is de zesde en laatste zondag van de katholieke vastentijd?
Palmzondag
In het Latijn heet deze dag Dominica in Palmis; hij opent de week die het hoogtepunt van de hele vastenperiode vormt.
Q 05Waarvan waren er vroeger met Pasen extra veel, doordat men in de vastentijd geen eieren at?
Kuikentjes
Daaruit ontstond het gebruik om met Pasen eieren te eten; naast eieren was destijds ook vlees tijdens de veertigdagentijd verboden.
Q 06Met welke dag begint het Triduüm Sacrum, het hoogtepunt van het liturgische jaar?
Witte Donderdag
Het triduüm beslaat drie dagen tot en met Stille Zaterdag, die traditioneel nog sterker aan gebed zijn gewijd; sommigen brengen ze in retraite door.
Q 07Op hoeveel zondagen wordt er in de katholieke vastentijd traditioneel niet gevast?
Zes
De zondagen tellen niet mee. De Kerk heeft de vastenregels door de eeuwen heen versoepeld: de enige maaltijd verschoof in de 9e eeuw al naar 3 uur.
Q 08Hoeveel lijdensweken kwamen in het protestantisme in de plaats van de veertigdagentijd?
Zeven
Over deze wijziging is nauwelijks kerkelijke besluitvorming bekend; alleen een provinciale synode legde in 1619 het houden van de lijdensweken vast.
Q 09Hoe heet de gezamenlijke campagne van de Katholieke Kerk in Nederland tussen Aswoensdag en Pasen?
Vastenaktie
Tijdens deze campagne mindert men voor een ander en wordt er geld geworven voor projecten in ontwikkelingslanden.
Q 10Hoeveel dagen verlopen er tussen Aswoensdag en Pasen?
46
Dat is zo'n zes en een halve week; omdat er op de zondagen niet wordt gevast, komt de eigenlijke vastenduur lager uit.
Q 11Welke koning vastte volgens 2 Samuël 12:16 al in voorchristelijke tijden om Gods steun te zoeken?
David
In de vroegchristelijke tijd vastte men tot zonsondergang; pas in de 9e eeuw verschoof de enige maaltijd naar 3 uur 's middags.
Q 12Vanaf welke leeftijd geldt het katholieke onthoudingsgebod op vrijdagen en Aswoensdag?
14 jaar
Het gebod betekent geen vlees, of een ander voedsel dat de bisschoppenconferentie aanwijst; bisschoppen mogen ook liefdadigheidswerk in de plaats stellen.
Q 13Welke groep is, naast minderjarigen, ontheven van het katholieke vastengebod?
Zestigplussers
Het vastengebod geldt maar op twee dagen per jaar; de bisschoppenconferenties mogen bovendien andere vormen van boete in de plaats stellen.
Q 21Hoelang duurt de orthodoxe Moeder Gods-Vasten, die op 1 augustus begint?
14 dagen
Deze periode heet ook Ontslapingsvasten; de Apostelvasten heeft daarentegen een variabele duur van enkele weken.
Q 22Wanneer stelde de Nederlandse Bisschoppenconferentie haar regels voor vasten en onthouding vast?
1989
De invulling van boete en onthouding werd aan het eigen geweten van de gelovigen overgelaten; het uitgespaarde geld kan naar wie honger lijdt.
Q 23De provinciale synode van welke stad besloot in 1619 dat de kerk lijdensweken moet houden?
Assen
Het is vrijwel het enige kerkelijke besluit dat over de protestantse breuk met de veertigdagentijd bekend is.
Q 14Welke zondag van de vastentijd staat ook bekend als halfvasten?
Laetare
Het is de vierde van de zes zondagen; de vijfde heet Judica en de zesde is in het Latijn Dominica in Palmis.
Q 15Welke actie voert in België tijdens de vastentijd campagne voor ontwikkelingslanden?
Broederlijk Delen
In Nederland voert de Katholieke Kerk in dezelfde periode een eigen campagne, waarin men mindert voor een ander en geld inzamelt.
Q 16Hoeveel dagen wordt er in het oosters christendom gevast tot Pasen?
48
De orthodoxe Grote Vasten telt zelf 40 dagen; de lijdensweek en het weekend ervoor worden daarbij niet meegerekend.
Q 17Op welke weekdag begint de Grote Vasten van de Orthodoxe Kerk?
Maandag
Het begin ligt zeven weken voor Pasen; de periode komt op 40 dagen uit omdat de lijdensweek en het weekend daarvoor niet worden meegeteld.
Q 18Waaraan ontlenen de eerste vijf zondagen van de vastentijd hun naam?
Aan de beginwoorden van het introïtusgezang
Zo heet de eerste zondag Invocabit en de derde Oculi; in de Orthodoxe Kerk hebben de vastenzondagen juist elk een eigen thema.
Q 19In welk jaar getuigt het Concilie van Nicaea van een veertigdagenvasten?
325
Rond het jaar 250 was het vasten al uitgebreid naar alle dagen van de week vóór Pasen; de zes zondagen van de vastentijd zijn ervan uitgezonderd.
Q 20Uit welk jaar dateert het nieuwe kerkelijke wetboek met de canones 1249 tot en met 1253?
1983
Het onthoudingsgebod bleef daarin nagenoeg ongewijzigd: het geldt op vrijdagen en op Aswoensdag.
Q 24Welk thema heeft de eerste zondag van de orthodoxe Grote Vasten?
Triomf der Orthodoxie
De derde zondag is gewijd aan het Heilig Kruis en de vierde aan de heilige Johannes Climacus.
Q 25Welke zaterdag rekent de Orthodoxe Kerk niet mee bij de veertig dagen van de Grote Vasten?
Lazaruszaterdag
Samen met de daaropvolgende zondag vormt deze dag het weekend vóór de lijdensweek, die evenmin wordt meegeteld.
Q 26Hoe heten de katholieke boetedagen waarmee elk van de vier seizoenen wordt begonnen?
Quatertemperdagen
Daarnaast geldt elke vrijdag van het jaar als boetedag, net als de hele periode van Aswoensdag tot en met Stille Zaterdag.
Q 27Welke gereformeerde theoloog gaat in zijn werk over de godsvrucht uitvoerig in op het vasten?
Voetius
In het protestantse christendom van de 21e eeuw is die vastenpraktijk goeddeels verloren gegaan.