Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Finlandia to kraj tysięcy jezior, sauny i wyjątkowej historii: przez wieki część Szwecji, potem autonomiczne Wielkie Księstwo pod berłem carów, a od 1917 roku niepodległa republika, która obroniła się w wojnie zimowej i stała się jednym z najbardziej innowacyjnych państw Europy. Ten quiz sprawdza, co wiesz o fińskiej geografii, historii, języku, polityce i sporcie – od najdłuższej rzeki po pierwszego prezydenta i narodową grę pesäpallo. Znajdziesz tu też pytania o Helsinki: ich szwedzkie początki, zabytki, muzea i transport.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z którym państwem Finlandia graniczy od wschodu?
Rosja
Od zachodu Finlandia sąsiaduje ze Szwecją, a od północy z Norwegią; od południa i zachodu ma dostęp do Morza Bałtyckiego.
Q 02W którym roku Finlandia dołączyła do NATO?
2023
Wniosek o przyjęcie do Sojuszu Finlandia złożyła 18 maja poprzedniego roku; członkiem Unii Europejskiej jest od 1995 roku.
Q 03Jak nazywa się fiński epos narodowy opublikowany po raz pierwszy w 1835 roku?
„Kalevala”
Kilkanaście lat później, w 1848 roku, po raz pierwszy publicznie wykonano fiński hymn narodowy.
Q 04W którym roku powstała niepodległa Finlandia?
1917
Niepodległość stała się możliwa po upadku caratu w Imperium Rosyjskim, pod którego panowaniem Finlandia pozostawała ponad sto lat.
Q 05Który marszałek dowodził wojskami fińskimi podczas wojny zimowej?
Mannerheim
W 1944 roku jego zręczna dyplomacja sprawiła, że wojska sowieckie, choć wkroczyły do Finlandii, nie okupowały kraju.
Q 06Jaką walutą Wielkie Księstwo Fińskie zastąpiło w 1860 roku ruble rosyjskie?
marką fińską
Waluta przetrwała aż do wprowadzenia euro; ten sam rok uznaje się za początek uprzemysłowienia kraju, z licznymi fabrykami papierniczymi i meblarskimi.
Q 07Które jezioro jest największym jeziorem Finlandii?
Saimaa
Ma powierzchnię 1377 km²; wszystkie fińskie jeziora zajmują łącznie 18,8 tys. km², a Pojezierze Fińskie liczy ich około 55 tysięcy.
Q 08Które miasto było stolicą Finlandii, zanim w 1812 roku zastąpiły je Helsinki?
Turku
W tym samym roku do Wielkiego Księstwa przyłączono należące do Rosji terytoria zwane „Starą Finlandią” (Vanha Suomi).
Q 09Jakim pierwszym na świecie parlamentem była utworzona w 1906 roku fińska Eduskunta?
dopuszczającym kobiety do życia politycznego
Ten sam parlament 15 listopada 1917 roku zdecydował o przejęciu władzy w Wielkim Księstwie, co otworzyło drogę do niepodległości.
Q 10Który były prezydent Finlandii otrzymał w 2008 roku Pokojową Nagrodę Nobla?
Martti Ahtisaari
Wcześniejsi fińscy nobliści to Frans Sillanpää (literatura, 1939), Artturi Virtanen (chemia, 1945) i Ragnar Granit (medycyna, 1967).
Q 11Które miasto jest po aglomeracji helsińskiej kolejnym największym obszarem miejskim Finlandii?
Tampere
Leży około 180 kilometrów na północ od stolicy, której obszar metropolitalny tworzą wspólnie Helsinki, Espoo i Vantaa.
Q 12Pod jaką nazwą Szwedzi rozpoczęli w 1747 roku budowę fortyfikacji znanej dziś jako Suomenlinna?
Sveaborg
Nazwa oznaczała „Zamek Szwecji”, a dzisiejsza – „Zamek Finlandii”; twierdza leży w pobliżu Helsinek i mieści dziś kilka muzeów.
Q 13Ile lat trwało panowanie rosyjskie w Finlandii, rozpoczęte po wojnie przegranej przez Szwedów?
110
Po przegranej Szwecji Finlandia stała się Wielkim Księstwem Fińskim, którego władcą był car.
Q 21Która rzeka jest najdłuższą rzeką Finlandii?
Kemijoki
Rzeka ma 550 km długości; lasy pokrywają 69% powierzchni kraju, a linia wybrzeża liczy 1250 km.
Q 22Ile dni trwała kampania wojny zimowej, rozpoczęta atakiem Armii Czerwonej na Finlandię?
105
Atak umożliwił pakt Ribbentrop-Mołotow, który pozwalał ZSRR zająć także republiki nadbałtyckie, wschodnią Polskę i część Rumunii.
Q 23Kto napisał w 1543 roku „Abckiria”, pierwszą księgę w języku fińskim?
Mikael Agricola
Autor był biskupem; pierwsza fińskojęzyczna Biblia, Kristiinan Raamattu, ukazała się dopiero niemal sto lat później, w 1642 roku.
Q 14Ile złotych medali zdobył biegacz Paavo Nurmi na igrzyskach olimpijskich w Paryżu w 1924 roku?
4
Swój pierwszy medal olimpijski biegacz wywalczył cztery lata wcześniej w Antwerpii, w roku, w którym Finlandia wstąpiła do Ligi Narodów.
Q 15Przedgórze jakich gór stanowi Laponia Fińska, leżąca na północ od koła podbiegunowego?
Gór Skandynawskich
Większość powierzchni Finlandii stanowią niziny z młodą rzeźbą polodowcową, a wybrzeże szkierowe usiane jest małymi wysepkami.
Q 16Który car wydał w 1863 roku rozporządzenie o zrównaniu języka fińskiego ze szwedzkim?
Aleksander II
Dziś fiński jest językiem ojczystym dla 92% mieszkańców, a szwedzkim posługuje się około 5,6% ludności.
Q 17Ile lat trwała prezydentura Urho Kekkonena, zakończona przejściem na emeryturę w 1981 roku?
25
Kekkonen po raz pierwszy wygrał wybory w 1956 roku; w 1961 roku ZSRR próbował wpłynąć na kolejne wybory prezydenckie.
Q 18Kto 31 grudnia 1917 roku uznał niepodległość ogłoszoną przez Finów?
bolszewicy
Finowie ogłosili niepodległość 6 grudnia, kilka tygodni po tym, jak Eduskunta zdecydowała o przejęciu władzy w Wielkim Księstwie.
Q 19Który rzymski historyk w 98 roku n.e. napisał o „Fenni”, ludziach północy?
Tacyt
Była to pierwsza pisemna wzmianka o Lapończykach; fińskie plemiona Suomi, Häme i Karelów tworzyły związki przedpaństwowe dopiero w IX wieku.
Q 20Kto wydał w 1870 roku pierwszą fińską powieść „Seitsemän veljestä”?
Aleksis Kivi
Dzieła tego pisarza można dziś oglądać w helsińskim Muzeum Teatru, działającym od 1868 roku.
Q 24W którym miesiącu opady w Helsinkach osiągają największe natężenie?
sierpień
Średnia roczna suma opadów w stolicy wynosi 650 mm, podczas gdy na północy kraju spada około 500 mm.
Q 25Kto został pierwszym prezydentem Finlandii po przyjęciu ustroju republikańskiego w 1919 roku?
Kaarlo Juho Ståhlberg
Nowy Akt o formie rządu uchwalono 17 lipca, a wszedł w życie dwa dni później; w tym samym roku w kraju wprowadzono prohibicję.
Q 26Jaką bazę morską ZSRR zwrócił Finlandii w 1956 roku?
Porkkala
Po zawieszeniu broni w 1944 roku Finowie musieli udostępnić ten port flocie ZSRR na 50 lat, a także płacić odszkodowania wojenne.
Q 27Który szwedzki król poprowadził w 1155 roku pierwszą wyprawę krzyżową do Finlandii?
Eryk IX
Towarzyszył mu angielski biskup Henryk z Uppsali, który podczas wyprawy zginął; drugą krucjatę poprowadził w 1249 roku hrabia Birger.
Q 28Między Szwecję i jakie państwo podzielił Finlandię pokój w Pähkinäsaari z 1323 roku?
Nowogród
Kilkadziesiąt lat później, w 1362 roku, Finowie zostali dopuszczeni do wyboru króla Szwecji.
Q 29Jaki zamek założył w 1475 roku szwedzki arystokrata Erik Axelsson Tott?
Olavinlinna
Warownia powstała we wschodniej Finlandii, w pobliżu Savo; kilkanaście lat później Finlandia po raz pierwszy pojawiła się na drukowanej mapie Europy.
Q 30Gdzie nieoficjalnie zanotowano najniższą temperaturę w Finlandii, –54 °C?
Kaaresuvanto
Rekord ciepła padł w 1914 roku w Liperi koło Joensuu, gdzie zmierzono +37,2 °C.