Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Jednorożec to stworzenie z mitów i legend – z jednym rogiem pośrodku czoła, oswajane tylko przez dziewicę i przez wieki uważane za realne zwierzę z dalekich Indii. Quiz prowadzi od starożytnych pisarzy i biblijnego re’em, przez średniowieczne gobeliny i handel „rogami jednorożca” (w tym skarbiec na Wawelu), po heraldykę i kły narwala, które kryły się za legendą. Na koniec pytania o animowany film „Ostatni jednorożec” z 1982 roku.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Kto według średniowiecznych wierzeń jako jedyny mógł oswoić jednorożca?
Dziewica
Niektórzy chrześcijańscy twórcy widzieli w tym alegorię relacji Jezusa z Matką Boską; na tym wierzeniu opierał się też tradycyjny sposób polowania.
Q 02Czego symbolem był jednorożec w sztuce średniowiecznej i renesansowej?
Czystości i niewinności
Wierzono też, że róg tego stworzenia oczyszcza wszystko, czego dotknie, i jest panaceum na wszelkie trucizny i choroby.
Q 03W herbie którego królestwa dwa jednorożce są trzymaczami heraldycznymi?
Szkocji
W herbie Wielkiej Brytanii rolę trzymaczy pełnią lew i jednorożec; motyw jednorożca rozpowszechnił się w heraldyce dopiero w XVI wieku.
Q 04Kogo symbolizował jednorożec w średniowiecznej sztuce chrześcijańskiej?
Chrystusa
Częstym motywem był wizerunek dziewicy z jednorożcem na kolanach – symbol Najświętszej Marii Panny.
Q 05Siekacze jakiego arktycznego walenia brano w starożytności za róg jednorożca?
Narwala
Śrubowato skręcone kły tego ssaka (Monodon monoceros) wikingowie sprzedawali za złoto ważące wielokrotnie więcej niż same „rogi”.
Q 06Jakie zwierzę jednorożec miał według dawnych wierzeń odwagę atakować jako jedyny?
Słoń
Jego kopyta miały być tak ostre, że jedno uderzenie rozcinało przeciwnikowi brzuch.
Q 07Symbolem jakiej kultury stał się jednorożec w XXI wieku?
LGBT
Wcześniej, w renesansie, jednorożec stał się symbolem niewinnej miłości i szczęśliwego małżeństwa.
Q 08Jak nazywa się stworzenie z chińskiej mitologii zwane „chińskim jednorożcem”?
Qilin
Ma ciało jelenia, głowę lwa, zielone łuski i długi, krzywy róg; jego japoński odpowiednik bardziej przypomina europejskiego jednorożca.
Q 09Na podstawie czyjej książki powstał film animowany „Ostatni jednorożec” z 1982 roku?
Petera S. Beagle’a
Film był koprodukcją amerykańsko-japońsko-brytyjsko-niemiecką; w Polsce wydano go na VHS, DVD i VCD z dubbingiem.
Q 10Jaką istotę musi pokonać Jednorogini w filmie „Ostatni jednorożec”?
Czerwonego Byka
Bohaterka wyrusza z Liliowego Lasu, by odnaleźć zaginione stado, a po drodze spotyka przyjaciół, którzy jej pomagają.
Q 11Który artysta, opisując swój szkic „Dama z jednorożcem”, nazwał je dzikim i okrutnym?
Leonardo da Vinci
Według tego opisu stworzenie łagodnieje dopiero na widok dziewicy i zasypia z głową na jej kolanach, co pozwala myśliwym je schwytać.
Q 12Czym było elasmoterium, uznawane za możliwy pierwowzór jednorożca?
Stepowym nosorożcem
Wymarło mniej więcej razem z resztą megafauny epoki lodowcowej, ale być może przetrwało w legendach Ewenków z Syberii.
Q 13Kto jako pierwszy opisał jednorożca, w V–IV wieku p.n.e.?
Ktezjasz
Pliniusz Starszy dodał później stworzeniu łeb jelenia, stopy słonia i ogon lwa.
Q 21Na jakim zwierzęciu Franklin Dove stworzył w 1933 roku żywego „jednorożca”?
Cielęciu rasy Ayrshire
Badacz usunął jeden róg, a zalążek drugiego przesunął na środek czoła; młody byk z powodzeniem używał go w walkach z rywalami.
Q 22Który filozof wymyślił szkielet jednorożca na podstawie kości z jaskini Einhorn?
Gottfried Leibniz
Zbudowany później „szkielet” miał tylko dwie nogi, a złożono go ze skamieniałych kości nosorożca włochatego i mamuta.
Q 23Który duński zoolog wykazał w 1638 roku prawdziwe pochodzenie „rogów jednorożca”?
Ole Worm
Już w 1555 roku Olaus Magnus umieścił na mapie Carta Marina rybopodobne stworzenie z pojedynczym rogiem na czole.
Q 14W inwentarzu którego skarbca królewskiego odnotowano „rogi jednorożca”?
Wawel
W 1475 roku był tam jeden taki przedmiot, w 1510 – dwa, a w 1532 – już trzy; trzeci dostarczył rotmistrz Bernhard von Prittwitz.
Q 15Tron królewski którego kraju miał być wykonany z „rogów jednorożca”?
Danii
Z tego samego materiału robiono naczynia, bo wierzono, że neutralizuje wszelkie trucizny; pisał o tym m.in. Thomas Browne.
Q 16W którym muzeum znajduje się seria gobelinów „Polowanie na jednorożca”?
Metropolitan Museum of Art
Siedem późnogotyckich gobelinów powstało w latach 1495–1505 w Południowych Niderlandach i wykorzystuje wzór millefleur.
Q 17Jak nazywa się fajtłapowaty magik z filmu „Ostatni jednorożec”?
Schmendrick
Początkowo wędruje z menażerią wiedźmy Mamy Fortuny razem z siłaczem Rughiem, a potem zostaje nadwornym magiem.
Q 18Który wczesnochrześcijański tekst poświęcił jednorożcowi cały rozdział 22?
Fizjolog
Anonimowy tekst spopularyzował wizerunek stworzenia, które na widok dziewicy kładzie głowę na jej kolanach i zasypia.
Q 19Co przedstawiają gobeliny „Dama z jednorożcem” z Musée de Cluny?
Alegorie pięciu zmysłów i Miłości
Sześć gobelinów powstało przed 1500 rokiem w Południowych Niderlandach na zamówienie lyońskiego szlachcica Jeana Le Viste.
Q 20Jak w języku hebrajskim nazywa się biblijne zwierzę tłumaczone jako jednorożec?
Re’em
W Septuagincie nazwę oddano jako monokeros, a w Wulgacie – unicornus; polskie przekłady używają słowa „bawół”.
Q 24Któremu królowi Portugalii Afonso de Albuquerque miał podarować jednorożca z Indii?
Manuel I Szczęśliwy
Według kabalisty Avrahama Yagela było to pierwsze takie zwierzę sprowadzone do Europy od czasów rzymskich.
Q 25W którym polskim herbie szlacheckim występuje jednorożec?
Bończa
Jednorożec pojawia się też w odmianach tego herbu, w herbie Ankwicz z nobilitacji galicyjskiej oraz w klejnocie herbu Albiński.
Q 26Skąd Martin Frobisher przywiózł w 1577 roku „róg jednorożca” dla Elżbiety I?
Labrador
Królowa przechowywała dar we własnym „gabinecie osobliwości”; od Humphreya Gilberta dostała też rzeźbiony kieł wart 10 000 funtów.
Q 27Komu Zygmunt I Stary podarował w 1540 roku „róg jednorożca” z wawelskiego skarbca?
Cesarzowi Ferdynandowi I
Drugi z wawelskich rogów Stefan Batory ofiarował osmańskiemu sułtanowi w Stambule.
Q 28Do jakiego drzewa przykuty jest jednorożec na gobelinie „Jednorożec w niewoli”?
Granatowiec
To najsłynniejszy z serii gobelinów o polowaniu; stworzenie jest na nim żywe, otoczone ogrodzeniem na polu pełnym kwiatów.
Q 29Z którego miasta pochodził kupiec Eustachy Holwell, handlarz sproszkowanym rogiem jednorożca?
Gdańsk
Sproszkowany róg miał być niezawodnym środkiem na gorączkę, epilepsję, dżumę, zatrucia, choroby serca i bóle żołądka.
Q 30Gdzie według Fulgence’a Fresnela (1843) Arabowie zabijali zwierzęta podobne do jednorożców?
Czad
Francuski konsul w Dżuddzie opisywał stworzenie jak byk z nogami słonia, krótkim ogonem i pojedynczym ruchomym rogiem.