Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Jesień to pora roku klimatu umiarkowanego: dni stają się krótsze, liście żółkną i opadają, a ludzie i zwierzęta gromadzą zapasy na zimę. To także czas wykopków, grzybobrania, Zaduszek i największego święta piwa na świecie – monachijskiego Oktoberfestu. W quizie sprawdzisz, co wiesz o astronomii i fenologii jesieni, jesiennych zwyczajach, obrazach i wierszach, które ją opiewają, oraz o tradycjach bawarskich dożynek chmielnych. Pytania mają różny poziom trudności: od oczywistych po takie dla prawdziwych znawców.
Wszystkie 27 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie zjawisko astronomiczne wyznacza początek jesieni astronomicznej?
równonoc jesienna
Od tego momentu noc jest dłuższa od dnia, a każda kolejna doba przynosi krótszy dzień – aż do przesilenia zimowego.
Q 02Które święto obchodzone jest w Polsce 1 listopada?
Wszystkich Świętych
Dzień później ludzie spotykają się przy grobach, modląc się za krewnych; aspekty dekoracyjne coraz bardziej dominują nad duchowymi.
Q 03W jakich krajach tradycyjnie obchodzi się Halloween w nocy z 31 października na 1 listopada?
w krajach anglosaskich
Zwyczaj pod obecną postacią najbardziej rozpowszechnił się w krajach wysokorozwiniętych, gdzie organizuje się parady postaci w kostiumach nawiązujących do symboliki śmierci.
Q 04W jakiej strefie klimatycznej jesień jest jedną z czterech podstawowych pór roku?
w strefie umiarkowanej
Charakteryzuje się malejącą średnią dobową temperaturą powietrza, a w Polsce także stosunkowo dużym opadem atmosferycznym.
Q 05Które miesiące uznaje się za jesienne na półkuli południowej?
marzec, kwiecień i maj
Na półkuli południowej wszystkie jesienne daty i zjawiska są przesunięte o pół roku względem północnej.
Q 06Przeloty których ptaków można obserwować na przełomie lata i jesieni?
bocianów, żurawi i kaczek
Część zwierząt przenosi się wtedy do cieplejszych stref klimatycznych, a pozostałe gromadzą zapasy przed zimą.
Q 07Z jakiego celtyckiego święta wywodzi się Halloween?
Samhain
Dziś Halloween to raczej zabawa i sposób na zarabianie pieniędzy niż obrządek religijny: bale przebierańców, pokazy sztucznych ogni i upiorne dekoracje.
Q 08Gdzie rośliny wieloletnie gromadzą jesienią substancje zapasowe?
w korzeniach
Rośliny jednoroczne w tym czasie usychają, starając się wcześniej doprowadzić do rozproszenia nasion.
Q 09Która roślina osiąga pełnię kwitnienia wczesną jesienią?
wrzos
Właściwa jesień zaczyna się później, gdy drzewa przechodzą w spoczynek zimowy i ich liście żółkną.
Q 10Jak nazywa się klimatyczny etap przejściowy poprzedzający zimę?
przedzimie
W przypadku niektórych wierszy trudno ustalić, czy opisują jeszcze jesień, czy już ten etap przejściowy.
Q 11Kto napisał wiersz „Deszcz jesienny” zaczynający się od słów „O szyby deszcz dzwoni”?
Leopold Staff
Ten sam poeta w wierszu „List” opisał człowieka czującego się jak w końcu listopada, gdy za oknem pada deszcz ze śniegiem.
Q 12Z czego złożony jest portret na obrazie „Jesień” Giuseppe Arcimbolda?
z jesiennych warzyw i grzybów
Włoski manierysta namalował to dzieło w XVI wieku; to jeden z najbardziej znanych obrazów kojarzonych z tą porą roku.
Q 13Co wyznacza koniec jesieni fenologicznej?
nadejście mrozów
Q 21Z jakiego powodu w 1813 roku po raz pierwszy odwołano monachijski Oktoberfest?
z powodu wojen napoleońskich
Kolejne przerwy przyniosły epidemie cholery w 1854 i 1873 roku, wojny w 1866 i 1870 roku oraz pandemia koronawirusa w latach 2020–2021.
Q 22Ile hal piwnych ustawia się dla gości monachijskiego Oktoberfestu?
14
Największe z nich mieszczą do 10 tysięcy osób; każdy gospodarz sprzedaje w swoim namiocie piwo tylko jednego browaru.
Q 23Jaka herbowa figura Monachium prowadzi pochód gospodarzy otwierający Oktoberfest?
Münchner Kindl
To dziewczyna w czarnym habicie franciszkańskim z kuflem w dłoni; w pochodzie idą też przystrojone wozy browarów i kapele.
Pory roku wyróżniane na podstawie fenologii nie pokrywają się dokładnie z jesienią klimatyczną ani astronomiczną.
Q 14Kto odszpuntowuje pierwszą beczkę piwa na otwarcie Oktoberfestu?
burmistrz Monachium
Dzieje się to o godzinie 12:00 w hali Schottenhamel, a pierwszy kufel trafia tradycyjnie do premiera Bawarii, który woła „O’zapft is!”.
Q 15Czyj wiersz „Wspomnienie” (Mimozami jesień się zaczyna) wykonał jako piosenkę Czesław Niemen?
Juliana Tuwima
Poeta opisał w nim jesień jako złotawą, kruchą i miłą – wbrew nostalgii i smutkowi zwykle z nią kojarzonym.
Q 16Jak w fenologii Europy Środkowej nazywa się wczesna jesień?
polecie
W tej porze dojrzewa wiele owoców, a wskaźnikowe są owoce kasztanowca zwyczajnego, derenia świdwy i ligustru pospolitego.
Q 17Ile dni najdłużej może trwać monachijski Oktoberfest?
osiemnaście
Koniec festynu musi przypadać na pierwszą niedzielę października, a od 2000 roku bywa przedłużany do 3 października.
Q 18Jakie wydarzenie przed posągiem Bawarii oznacza, że Oktoberfest dobiega końca?
strzelanie z moździerza
Głośne strzały rozbrzmiewają w ostatnią niedzielę święta piwa; orkiestry dęte grają tam w drugą niedzielę festiwalu.
Q 19W jakim przedziale wahają się średnie dobowe temperatury podczas jesieni klimatycznej?
między 15 a 5 °C
Jesień klimatyczna następuje po lecie; w Polsce cechuje ją stosunkowo duży w skali roku opad atmosferyczny.
Q 20W którym roku odbył się pierwszy Oktoberfest w Monachium?
1810
Impreza miała początkowo charakter sportowy; dwór królewski zdecydował o powtórzeniu wyścigów rok później i tak narodziła się tradycja.
Q 24Jaką maksymalną zawartość alkoholu ma tradycyjne bawarskie piwo marcowe z Oktoberfestu?
do 6,2%
Obecne Oktoberfestbier jest w stylu bliższe koncernowemu lagerowi niż dawnemu piwu marcowemu, w którym słodkie nuty słodowe przeważały nad goryczką chmielową.
Q 25Od którego roku monachijski Oktoberfest rozpoczyna się już we wrześniu?
1872
Przesunięcie miało pozwolić wykorzystać ostatnie ciepłe dni jesieni; festyn może zacząć się dopiero po 15 września.
Q 26W którym roku Juliusz Słowacki napisał „Hymn” zaczynający się od słów „Smutno mi, Boże”?
1836
Poeta pisał w nim o bocianach lecących długim szeregiem sto mil od brzegu; wiersz powstał 19 października.
Q 27Ilu uderzeń potrzebował Thomas Wimmer w 1950 roku, by odszpuntować pierwszą beczkę?
dziewiętnastu
Christianowi Ude i Dieterowi Reiterowi udawało się to w wielu latach już za dwoma uderzeniami.