Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Jom Kipur to najbardziej uroczysty dzień w kalendarzu żydowskim: czas ścisłego postu, modlitwy i rachunku sumienia. Quiz prowadzi od nazwy i genezy święta, przez zakazy, życzenia i zwyczaj kaparot, po liturgię w synagodze i dawne obrzędy arcykapłana w Świątyni Jerozolimskiej. Pytania mają różny poziom trudności, od podstaw po szczegóły dla znawców judaizmu.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Co po polsku oznacza nazwa święta Jom Kipur?
Dzień Pojednania
Nazwę tłumaczy się też jako dzień przebłagania; po polsku zapisuje się ją na kilka sposobów, między innymi Jom Kippur i Jom ha-Kipurim.
Q 02Jaki charakter ma Jom Kipur, jedno z najważniejszych świąt żydowskich?
pokutny
To jedno z najbardziej uroczystych świąt judaizmu, a w poście i modlitwach uczestniczy także wielu niereligijnych Żydów.
Q 03Do której pory trwa post Jom Kipur, rozpoczynany o zachodzie słońca w wigilię?
zachodu słońca następnego dnia
Przez cały ten czas obowiązuje też całkowity zakaz pracy, a wierni nie myją się i nie namaszczają ciała.
Q 04Dźwięk jakiego instrumentu rozlega się na zakończenie Jom Kipur?
szofaru
Poprzedzają go modlitwy, które tego dnia wyjątkowo dzielą się na kilka części, od wieczornej po zamykającą.
Q 05Jak w Polsce błędnie nazywa się żydowskie święto Jom Kipur?
Sądny Dzień
Ta potoczna nazwa odpowiada hebrajskiemu Jom ha-Din; równie błędnie mówi się o „Dniu Odpustu”.
Q 06Które święto otwiera okres pokuty zamykany przez Jom Kipur?
Rosz ha-Szana
Okres ten nosi nazwę Jamim Noraim, a postępowanie wiernego w tych dniach może wpłynąć na końcowy osąd.
Q 07Kto według tradycji biblijnej ustanowił cykl świąt obejmujący Jom Kipur?
Mojżesz
Mimo tej tradycji początki samego cyklicznego rytu pozostają nieznane.
Q 08Ile ksiąg otwiera się w niebie w pierwszym dniu żydowskiego nowego roku?
trzy
Obok „Księgi Życia” dla czyniących dobro i „Księgi Śmierci” dla niepoprawnych grzeszników jest jeszcze jedna: dla osób, których nie można jednoznacznie ocenić.
Q 09W którym miesiącu kalendarza żydowskiego przypada Jom Kipur?
tiszri
Święto wypada dziesiątego dnia tego miesiąca; w kalendarzu gregoriańskim to wrzesień albo październik.
Q 10Co w Izraelu zamiera w Jom Kipur oprócz ruchu drogowego i lotniczego?
komunikacja publiczna
Większość mieszkańców kraju w ogóle powstrzymuje się tego dnia od podróży.
Q 11Jaki ptak służy tradycyjnie za istotę zastępczą w obrzędzie kaparot?
kogut lub kura
Ptaka okręca się nad głową, a po ceremonii zabija; mięso zjada właściciel albo trafia ono do ubogich.
Q 12Która z ksiąg Tory przynosi pełny opis święta Jom Kipur?
Kapłańska
Wcześniejsza tradycja z Księgi Liczb nie podaje jeszcze żadnego określenia dla tego święta.
Q 13Jakiego obuwia nie wolno nosić w Jom Kipur?
skórzanego
Zakazy obejmują także mycie się, namaszczanie ciała i używanie perfum.
Co wierni rozdają ubogim w wigilię święta Jom Kipur?
Q 21Dla kogo przeznaczano kozła wyganianego na pustynię w dawnym obrzędzie Jom Kipur?
Azazela
Drugiego z dwóch wprowadzanych kozłów składano w ofierze za grzechy „dla Pana”.
Q 22Co rodzice wygłaszają nad dziećmi przed wyjściem z domu w wigilię Jom Kipur?
błogosławieństwo
Ma ono sprawić, by dzieci zostały zapisane do Księgi Życia.
Q 23Jak złożone przysięgi religijne unieważnia modlitwa Kol Nidre?
pochopnie, pod przymusem lub nieświadomie
Nazwa modlitwy znaczy po polsku „Wszystkie ślubowania”; odmawia się ją przed wieczorem święta.
jałmużnę
Tego samego wieczoru składa się ofiary na cele dobroczynne, a w synagodze rozbrzmiewa modlitwa Kol Nidre.
Q 15Ile dni liczy okres pokuty, który kończy się w Jom Kipur?
10
Okres ten, zwany Jamim Noraim, zaczyna się wraz z żydowskim nowym rokiem.
Q 16Co według tradycji dzieje się z niebiańskimi księgami w Jom Kipur?
zostają zamknięte
Właśnie wtedy zapada werdykt; stąd życzenie „dobrego zapieczętowania”, składane przed świętem.
Q 17Co arcykapłan mógł wypowiadać tylko raz w roku, podczas obrzędów Jom Kipur?
imię Boga
Chodzi o Tetragram; za każdym razem, gdy padał, zebrani wierni odpowiadali formułą uwielbienia.
Q 18Czego zamiast koguta używa się częściej w obrzędzie kaparot?
monet
Pieniądze te rozdaje się później na cele dobroczynne.
Q 19Co znaczy życzenie „com kal”, składane tradycyjnie przed Jom Kipur?
łatwego postu
Drugie tradycyjne życzenie, gmar chtima towa, oznacza „dobrego zapisu” albo „dobrego zapieczętowania”.
Q 20Z ilu części wyjątkowo składają się modlitwy na święto Jom Kipur?
pięciu
Porządek otwiera wieczorny Maariw, po nim następują między innymi Szachrit, Musaf i Mincha.
Q 24Do której części Świątyni Jerozolimskiej arcykapłan wchodził tylko w Jom Kipur?
Kodesz Kodaszim
Po polsku to miejsce nazywa się „Świętym Świętych”; miała się tam znajdować Arka Przymierza.
Q 25Jak nazywa się wyznanie grzechów, centralny ryt święta Jom Kipur?
Widuj
Wyznanie to wierni kierują bezpośrednio do Boga.
Q 26Jakim mianem, podkreślającym rangę święta, bywa nazywany Jom Kipur?
Szabat Szabatów
Po hebrajsku brzmi to Szabat Szabaton; mówi się też o Najważniejszej Sobocie i „Szabacie uroczystego odpoczynku”.
Q 27Jak rabini nazywają święto Jom Kipur?
Joma
Słowo to znaczy po prostu „dzień”; tak samo nazywa się traktat z przepisami o obchodach święta.
Q 28Od których Żydów wywodzi się być może zwyczaj kaparot?
babilońskich
Zwyczaju nie opisuje Talmud, a do czasów współczesnych przetrwał on u Żydów aszkenazyjskich.
Q 29Z jaką ideą wiąże się hebrajski rdzeń kpr obecny w nazwie Jom Kipur?
ekspiacji
W językach semickich przyjmuje się dla niego znaczenia „zakrywania”, „zmazywania” i „ścierania”.
Q 30Czym arcykapłan napełniał kadzielnicę przed wejściem do najświętszego miejsca Świątyni?
węglami z ołtarza
Wewnątrz umieszczał na węglach kadzidło i wznosił krótką modlitwę.