Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Morze Kaspijskie to największe jezioro świata: bezodpływowy, słony akwen na pograniczu Azji i Europy, pozostałość po dawnym oceanie. Quiz sprawdza wiedzę o jego rozmiarach, głębokości i zasoleniu, wahaniach poziomu wody, rzekach, zatokach i wyspach, a także o bogactwach dna i słynnym kawiorze. Nie brakuje też pytań o Baku, największy port nad tym akwenem: jego położenie, historię i zabytki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ikra których ryb z Morza Kaspijskiego jest ceniona jako kawior?
jesiotrów
Tym rybom grozi wyginięcie z powodu przełowienia i zanieczyszczeń wody.
Q 02Stolica którego państwa jest najstarszym i największym portem nad Morzem Kaspijskim?
Azerbejdżanu
Baku to zarazem największe miasto tego kraju, położone we wschodniej jego części.
Q 03Duże złoża jakiego surowca kryje dno Morza Kaspijskiego?
ropy
Złoża te sprawiają, że region jest ważny dla światowej gospodarki, i stały się zarzewiem sporu między państwami nadbrzeżnymi.
Q 04Ile państw ma dostęp do Morza Kaspijskiego?
pięć
Są wśród nich Kazachstan, Rosja, Turkmenistan i Iran.
Q 05Na jakich kontynentach leży Morze Kaspijskie?
Azja i Europa
To bezodpływowe słone jezioro reliktowe; europejska jest tylko jego północna część.
Q 06Na którym brzegu Morza Kaspijskiego leży Baku?
zachodnim
Miasto leży nad Zatoką Bakijską, w pobliżu pól naftowych.
Q 07Jaka impreza sportowa odbyła się po raz pierwszy w 2015 roku w Baku?
Igrzyska Europejskie
W latach 2011–2015 rozgrywano tu także kobiecy turniej tenisowy Baku Cup, zaliczany do cyklu WTA Tour.
Q 08Co odkładało się na dnie Morza Kaspijskiego, gdy wysychało ono w suchych okresach?
pokłady soli
Pokłady te przykryły później osady naniesione przez wiatr.
Q 09Z którym morzem łączy Morze Kaspijskie żegluga przez Kanał Wołga-Don?
Azowskim
Inne kanały łączą akwen z Bałtykiem, Morzem Białym i Moskwą.
Q 10Jaki procent wód wpływających do Morza Kaspijskiego dostarcza Wołga?
80%
Zakłócenia w dopływie tej rzeki przyczyniają się do obniżania poziomu akwenu.
Q 11Na którym półwyspie leży Baku?
Apszerońskim
Na terenie miasta leży jezioro Böyükşor, największe na tym półwyspie.
Q 12O co spierały się państwa nadkaspijskie z powodu złóż na dnie Morza Kaspijskiego?
podział wód
Region jest ważny dla światowej gospodarki właśnie ze względu na bogactwa dna.
Q 13Jaką powierzchnię ma w przybliżeniu Morze Kaspijskie, największe jezioro świata?
370 tys. km²
Powierzchnia zmienia się wraz z poziomem wody: w 1930 roku sięgała 442 tys. km².
Q 14Która z tych rzek wpada do Morza Kaspijskiego?
Q 21Jakim morzem nazywano dawniej Morze Kaspijskie?
Hyrkańskim
Inne dawne nazwy akwenu to Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.
Q 22Za co w starożytności powszechnie uważano Morze Kaspijskie?
zatokę oceanu północnego
Pogląd ten głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela i Izydor z Sewilli.
Q 23Która rzeka wpadająca do Morza Kaspijskiego płynie przez Turkmenistan i Iran?
Atrek
Z Iranu do akwenu uchodzi także rzeka Qezel Uzan.
Q 24Jaka jest średnia głębokość środkowej części Morza Kaspijskiego?
Kura
Do tego samego akwenu uchodzą również Ural i Wołga.
Q 15Jak nazywał się dawny ocean, którego reliktem jest Morze Kaspijskie?
Tetyda
Pozostałościami tego samego oceanu są także Morze Śródziemne i Morze Czarne.
Q 16Jaka jest maksymalna głębokość Morza Kaspijskiego?
1025 m
Mimo takiej głębi wody na północnych krańcach akwenu są płytkie i słodkie.
Q 17W którym roku podpisano Konwencję o Statusie Prawnym Morza Kaspijskiego?
2018
Porozumienie dotyczy akwenu, o którego zasoby rywalizowały wszystkie państwa nadbrzeżne.
Q 18Który starożytny autor używał już nazwy „Morze Kaspijskie”?
Herodot
Autor ten zapisywał tę nazwę po grecku: Κασπίη θάλασσα.
Q 19Jakie zasolenie osiąga woda w zamkniętej kaspijskiej zatoce Kara-Bogaz-Goł?
300‰
W środkowej i południowej części akwenu zasolenie sięga 10–13‰, a na północnych krańcach wody są słodkie.
Q 20Co miał spowodować w średniowieczu wzrost poziomu wody w Morzu Kaspijskim?
wielką powódź
Tak utrzymują rosyjscy historycy I.P. Gierasimow i K.K. Markow; ucierpieć miały obszary nadbrzeżne.
190 m
W części północnej to tylko 5–6 m, a w południowej głębokość przekracza 1 km.
Q 25Jaką łączną powierzchnię mają wyspy Morza Kaspijskiego?
2000 km²
Do większych należą Czeczeń (ok. 55 km²) i Ogurjaly (ok. 45 km²).
Q 26Ile lat trwa wymiana wód Morza Kaspijskiego?
250
To jezioro bezodpływowe: rzeki do niego wpadają, ale żadna z niego nie wypływa.
Q 27Która zatoka Morza Kaspijskiego należy do Kazachstanu?
Komsomolec
Do tego samego państwa należą też zatoki Kazachska i Mangyszłacka.
Q 28W których latach poziom Morza Kaspijskiego gwałtownie spadł z -25,88 do -27,84 m?
1929–1941
Poziom wody podnosił się i opadał znacząco wiele razy, bo akwen zasilają rzeki.
Q 29Które wyspy Morza Kaspijskiego, należące do Kazachstanu, mają ok. 130 km² powierzchni?
Focze
To największe wyspy akwenu; do większych należy też Bakı arxipelaqı.
Q 30Od którego roku poziom Morza Kaspijskiego stale rósł, aż w 1995 roku osiągnął -26,7 m?
1978
Od 1996 roku poziom znów spada – na początku XXI w. średnio o ok. 0,75 m na 10 lat.