Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Samson to ostatni z sędziów opisanych w starotestamentowej Księdze Sędziów: siłacz obdarzony nadludzką mocą, który walczył z Filistynami i zginął pod gruzami ich świątyni. Quiz prowadzi przez całą jego historię: zapowiedź narodzin, wesele z zagadką, zemstę na Filistynach, zdradę Dalili i ostatni czyn w Gazie. Nie brakuje też pytań o ślady tej opowieści w kulturze: operę, oratoria, obrazy dawnych mistrzów i filmy biblijne.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która księga Starego Testamentu opisuje dzieje Samsona i Dalili?
Księga Sędziów
Samsonowi poświęcono w niej rozdziały 13–16; jest ostatnim z opisanych tam przywódców Izraela.
Q 02Jakie zwierzę zaatakowało Samsona, gdy szedł do miasta swojej przyszłej żony?
lew
Siłacz zabił napastnika gołymi rękoma, co uchodzi za jeden z jego czynów niemożliwych dla zwykłych ludzi.
Q 03Jakiej nietypowej broni użył Samson, by zabić tysiąc filistyńskich przeciwników?
oślej szczęki
Chwilę wcześniej mieszkańcy Judy wydali go wrogom związanego dwoma nowymi postronkami, które bez trudu przerwał.
Q 04Co Filistyni zrobili Samsonowi zaraz po tym, jak go pojmali?
wykłuli mu oczy
Okaleczonego siłacza uprowadzono do Gazy i skuto; z czasem jego ścięte włosy zaczęły jednak odrastać.
Q 05Jakie owady zalęgły się w padlinie drapieżnika zabitego przez Samsona?
pszczoły
Wyprodukowany przez nie miód był rytualnie nieczysty, a mimo to Samson jadł go i dał swoim rodzicom.
Q 06Przy czym musiał pracować oślepiony Samson uwięziony przez Filistynów?
żarnach
W operowej wersji tej historii przytwierdzony do nich więzień pcha je w ruchu okrężnym w lochu.
Q 07Kim – z racji postanowienia powziętego przed jego narodzeniem – był biblijny Samson?
nazirejczykiem
Nie był to jego własny wybór, lecz suwerenna decyzja Boga; złamanie ślubów sprawiło, że stracił swoją siłę.
Q 08Na cześć którego boga filistyńscy władcy składali ofiary w dniu śmierci Samsona?
Dagon
Filistyni wierzyli, że to ich bóstwo wydało im Samsona, i wezwali więźnia, by ich zabawiał.
Q 09Od czego, oprócz nieczystych potraw, miał się powstrzymywać Samson z racji ślubów nazireatu?
alkoholu
Zapowiedział to Anioł Pana, który objawił się rodzicom Samsona jeszcze przed narodzinami chłopca.
Q 10Gdzie zgromadzili się ludzie, którzy przypatrywali się Samsonowi w dniu jego śmierci?
na dachu świątyni
Widzów było tam kilka tysięcy, nie licząc przywódców; wszyscy zginęli, gdy budynek runął.
Q 11Który kompozytor napisał operę „Samson i Dalila”?
Camille Saint-Saëns
Choć napisał ponad tuzin innych oper, tylko ta utrzymała się w stałym repertuarze.
Q 12Co oznacza hebrajskie słowo „szemesz”, od którego wywodzi się imię Samsona?
słońce
Inne objaśnienie łączy to imię ze słowem „szamen”, czyli „silny”, „siłacz”.
Q 13Który malarz jest autorem obrazów „Wesele Samsona” i „Oślepienie Samsona”?
Rembrandt
Ten sam artysta namalował też „Samsona grożącego teściowi”; po temat sięgali również Rubens i van Dyck.
Kto skomponował oratorium „Samson” (HWV 57) z 1742 roku?
Q 21Ile lnianych tunik Samson wyznaczył jako nagrodę za rozwiązanie swojej zagadki?
30
Do tunik dochodziło tyle samo ozdobnych szat; gdyby zagadka pozostała nierozwiązana, zapłacić mieli Filistyni.
Q 22Czym weselni towarzysze zagrozili żonie Samsona, by zdradziła rozwiązanie zagadki?
spaleniem domu jej ojca
Kobieta płakała i błagała tak długo, aż siódmego dnia Samson wyjawił jej rozwiązanie.
Q 23W której dolinie mieszkała Dalila, ukochana Samsona?
Sorek
Filistyni nakazali jej dowiedzieć się, w czym tkwi sekret siły Samsona i jak można go pokonać.
Georg Friedrich Händel
Wcześniej oratoria o tym bohaterze, oba zatytułowane „Il Sansone”, napisali Benedetto Ferrari i Bonaventura Aliotti.
Q 15Ile dni trwało wesele Samsona z Filistynką?
7
Towarzyszyli mu na nim Filistyni, przydzieleni dlatego, że się go obawiano.
Q 16Przez ile lat Samson sprawował sądy nad Izraelem za czasów Filistynów?
20
Wzmianka ta zamyka rozdział opisujący jego ucieczkę do groty i walkę z armią Filistynów.
Q 17Z którego plemienia Izraela wywodził się ojciec Samsona?
Dana
Rodzina mieszkała w mieście Sorea; tam Anioł Pana zapowiedział bezpłodnej dotąd kobiecie narodziny syna.
Q 18Kto zagrał tytułowego siłacza w filmie biblijnym „Samson i Dalila” z 1949 roku?
Victor Mature
Tę samą historię ekranizowano pod tym tytułem także w 1984 i 1996 roku.
Q 19W której trylogii jeden z głównych bohaterów nosi imię Samson po biblijnym siłaczu?
„Trylogia husycka”
Imię tej postaci nawiązuje do siły i wielkości jej biblijnego imiennika.
Q 20Jak miał na imię ojciec Samsona, w którego grobie pochowano siłacza?
Manoach
Grób leżał pomiędzy Sorea i Eszta’ol; ciało siłacza rodzina wydobyła wcześniej z gruzów zburzonego budynku.
Q 24W którym mieście 2 grudnia 1877 roku odbyła się prapremiera opery „Samson i Dalila”?
Weimar
Francuską operę pokazano tam po raz pierwszy z niemieckim librettem.
Q 25Ilu mieszkańców Judy przyszło prosić Samsona, by oddał się w ich ręce?
3000
Samson zgodził się pod warunkiem, że z rąk samych rodaków nic złego go nie spotka.
Q 26Z którego miasta pochodziło trzydziestu Filistynów, których Samson zabił dla ich odzieży?
Aszkelon
Zdobyte ubrania oddał gościom jako przegraną stawkę, po czym uniesiony gniewem wrócił do ojca.
Q 27Naprzeciw którego miasta leżała góra, na którą Samson zaniósł wrota wyrwane z bramy Gazy?
Hebron
Wrogowie zastawili na niego zasadzkę u bramy miejskiej, gdy przyszedł do miasta do nierządnicy.
Q 28Kto, obok Samuela, był sędzią Izraela po Samsonie?
Heli
W samej księdze opisującej jego dzieje Samson jest jednak ostatnim z przedstawionych sędziów.
Q 29Gdzie w 2012 roku odkryto kamienną pieczęć z długowłosym mężczyzną zabijającym lwa?
Bet Szemesz
Okrągła pieczęć ma około 15 mm średnicy; znaleźli ją archeolodzy z Uniwersytetu Telawiwskiego.
Q 30W którym roku operę „Samson i Dalila” po raz pierwszy wystawiono w Warszawie?
1903
Warszawska publiczność usłyszała ją w wersji włoskiej, a polską wersję wystawiono we Lwowie.