Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Słoneczniki to rodzaj ponad 50 gatunków z rodziny astrowatych, pochodzących z Ameryki Północnej. Słonecznik zwyczajny jest jedną z najważniejszych roślin oleistych świata, a jego złote koszyczki od wieków są symbolem słońca. W quizie sprawdzisz, ile wiesz o botanice słonecznika – budowie koszyczka, owocach i heliotropizmie – oraz o jego uprawie, zastosowaniach i miejscu w kulturze, od „Pana Tadeusza” po obrazy van Gogha. Pytania są ułożone od łatwych po naprawdę trudne, dla ogrodników, uczniów i miłośników ciekawostek.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który malarz stworzył najsłynniejszą serię obrazów przedstawiających słoneczniki?
Vincent van Gogh
Motyw słoneczników podejmowali także Gauguin, Monet i Klimt, a w Polsce pisali o nich m.in. Pawlikowska-Jasnorzewska i Harasymowicz.
Q 02Czego symbolem stały się słoneczniki w wielu kulturach dzięki okazałym kwiatostanom?
słońca
Złoty kolor sprawiał, że uznawano je także za symbol panowania, wspaniałości, a nawet fałszywego bogactwa.
Q 03Jaka część słonecznika bulwiastego jest jadalna?
bulwy
Różne gatunki słonecznika uprawia się także jako rośliny ozdobne, a słonecznik zwyczajny dodatkowo wykorzystuje się leczniczo.
Q 04Jaką wysokość osiąga zwykle słonecznik zwyczajny?
1–3 m
Niektóre odmiany i rośliny zdziczałe pozostają karłowate – ich pęd ma czasem niewiele ponad 20 cm.
Q 05Do jakiej rodziny roślin należy rodzaj słonecznik (Helianthus)?
astrowatych
To jedna z największych rodzin roślin kwiatowych; słonecznik jest w niej rodzajem typowym dla plemienia Heliantheae.
Q 06Co znaczy greckie słowo „anthos”, z którego utworzono nazwę Helianthus?
kwiat
Pierwszy człon nazwy, „helios”, oznacza słońce – całość nawiązuje do kształtu koszyczków przypominających słoneczną tarczę.
Q 07Od Kanady po który kraj sięga naturalny zasięg słoneczników z rodzaju Helianthus?
Meksyk
Poza Ameryką Północną słoneczniki rozprzestrzeniły się na wszystkich kontynentach z wyjątkiem obszarów równikowych.
Q 08W którym wieku słonecznik trafił z Ameryki do Europy?
XVI
Indianie uprawiali słoneczniki od co najmniej trzech tysięcy lat, zanim roślina przepłynęła Atlantyk.
Q 09Co wypełnia wnętrze łodygi słonecznika zwyczajnego?
biały, bardzo lekki rdzeń
Sama łodyga jest prosto wzniesiona, sztywna, gruba i pokryta sztywnymi włoskami.
Q 10Jak brzmi naukowa nazwa słonecznika zwyczajnego?
Helianthus annuus
Nazwa gatunkowa „annuus” odwołuje się do tego, że jest to roślina jednoroczna, kwitnąca od lipca do października.
Q 11Ile gatunków liczy rodzaj słonecznik (Helianthus)?
ponad 50
Taksonomia rodzaju jest bardzo kłopotliwa, bo gatunki łatwo i często tworzą mieszańce, a wiele z nich nie ma nawet własnych nazw.
Q 12Jaką średnicę mogą osiągać koszyczki odmian słonecznika zwyczajnego?
70 cm
Gdy koszyczków jest kilka, tworzą podbaldach, w którym szczytowy koszyczek jest większy od bocznych.
Q 13Z czym w chrześcijaństwie utożsamiano zwracanie się kwiatostanów słonecznika ku słońcu?
wierną miłością do Boga
Stąd słonecznik stał się też symbolem modlitwy, wdzięczności i Matki Bożej.
Q 21Jaką długość osiągają niełupki uprawnych odmian słonecznika zwyczajnego?
15 mm
U roślin dziko rosnących owoce są znacznie mniejsze – mierzą zaledwie 4–5 mm.
Q 22Od kiedy co najmniej Indianie uprawiali słoneczniki?
900 roku p.n.e.
Do Europy roślina dotarła dopiero po odkryciu Ameryki, a ruch jej kwiatostanu jako pierwszy opisał hiszpański botanik w 1582 roku.
Q 23W których stanach USA słonecznik zwyczajny rośnie w stanie dzikim?
Kalifornia, Arizona i Nevada
Ogonki liściowe tego gatunku mają od 2 do 20 cm, a okazała blaszka dorasta do 40 cm długości.
Q 14Ile płodnych kwiatów rurkowych może mieścić koszyczek uprawnej odmiany słonecznika?
ponad tysiąc
U form dzikich kwiatów rurkowych jest od kilkunastu do ponad stu; ich korony są żółte i czerwonawe, zwłaszcza u szczytu.
Q 15Jakie brzegi mają blaszki liściowe słonecznika zwyczajnego?
piłkowane
Blaszki są sercowate lub jajowate, szorstkie, z nerwami wklęsłymi od góry i silnie wystającymi od spodu.
Q 16Jakim typem owocu są owoce słoneczników?
niełupka
Puch kielichowy jest u słoneczników szczątkowy – tworzą go dwie lub trzy ościste łuski, które szybko odpadają.
Q 17Jaką wysokość, choć rzadko, osiągają najwyższe słoneczniki z rodzaju Helianthus?
5 m
Rodzaj obejmuje zarówno rośliny jednoroczne, jak i byliny; niektóre mają łodygi płożące się i dopiero potem podnoszące.
Q 18Przez jakie owady zapylane są przedprątne kwiaty słonecznika zwyczajnego?
błonkówki
Gatunek kwitnie od lipca do października i jest rośliną jednoroczną.
Q 19Jaki kształt mają najczęściej okrywy koszyczków słonecznika?
półkulisty
Średnica okrywy wynosi zwykle od 0,5 do 4 cm, ale u odmian uprawnych przekracza nawet 20 cm.
Q 20Ile oleju mogą zawierać owoce słonecznika zwyczajnego?
38%
Słonecznik zwyczajny należy do najważniejszych roślin oleistych; jest też uprawiany jako warzywo o jadalnych nasionach.
Q 24W których górach słonecznik zwyczajny zdziczał nawet w strefie równikowej?
Andy
Poza górami gatunek zasiedlił jako zdziczały strefy umiarkowane i podzwrotnikowe na obu półkulach.
Q 25Ile głównych wiązek przewodzących odchodzi najczęściej od nasady liścia słonecznika?
trzy
Blaszka liściowa słoneczników bywa trójkątna, równowąska, lancetowata lub jajowata, a jej powierzchnia jest często lepka od gruczołków.
Q 26Jaki kształt mają w przekroju owoce słonecznika zwyczajnego?
trapezoidalny
Owoce są wydłużone, białawo i ciemnopopielato paskowane; puch kielichowy jest zredukowany i szybko odpada.
Q 27W której księdze „Pana Tadeusza” Adam Mickiewicz opisał słonecznik kręcący się za słońcem?
drugiej
Poeta pisze o „krągłym słoneczniku” z „licem wielkim, gorejącym”, który od wschodu do zachodu obraca się za słońcem.
Q 28Ile trójkątnych łatek ma na końcu korona kwiatu rurkowego słonecznika?
5
Kwiaty rurkowe są obupłciowe i płodne – to z nich powstają nasiona, podczas gdy brzeżne kwiaty języczkowe są bezpłodne.
Q 29Który hiszpański botanik opisał w 1582 roku ruch kwiatostanu słonecznika?
Nicolás Monardes
Słoneczniki były wcześniej nieznane w Starym Świecie, dlatego przypisywane im role w mitologii greckiej czy chińskiej to pomyłka.
Q 30W którym polskim mieście odkryto w 2016 roku zdziczały słonecznik olbrzymi?
Połaniec
Roślina rosła na przydrożu; do dziś nie wiadomo, w jakim stopniu słonecznik olbrzymi zadomowił się w Polsce na stałe.