Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Szmaragd to zielona odmiana berylu – kamień, którego barwę nadaje chrom, a wartość decyduje o tym, czy należy do najwyżej cenionych klejnotów świata. Quiz sprawdza wiedzę o właściwościach szmaragdu, jego inkluzjach i szlifach, złożach od Kolumbii po Dolny Śląsk oraz o całej rodzinie berylu: akwamarynie, morganicie, heliodorze i innych odmianach. Pytania układają się od łatwych po eksperckie, każde z krótkim wyjaśnieniem.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Odmianą jakiego minerału jest szmaragd?
Berylu
Ten sam minerał tworzy też błękitny akwamaryn i bezbarwny goshenit.
Q 02W którym kraju leżą złoża szmaragdów Muzo i Chivor?
Kolumbia
Największe złoża szmaragdów poza tym krajem leżą na Uralu oraz w brazylijskim stanie Minas Gerais.
Q 03Jaka cecha szmaragdu jest dość rzadka i charakteryzuje tylko kamienie najwyższej jakości?
Przezroczystość
Większość kamieni jest mętna wskutek inkluzji, dlatego tak mętne okazy szlifuje się w kaboszony.
Q 04Jaki szlif stosuje się w przypadku mętnych szmaragdów?
Kaboszonowy
Dla szmaragdów stosuje się też szlif fasetkowy, brylantowy oraz nazwany od nich szlif szmaragdowy.
Q 05Z jakich języków pochodzi nazwa szmaragdu?
Greckiego i łacińskiego
Słowa „smaragdos” i „smaragdus” znaczyły po prostu „zielony” i w starożytności obejmowały zapewne wszystkie zielone minerały.
Q 06Jak da się odróżnić zielonkawy beryl od szmaragdu?
Nie da się gołym okiem
Na temat granicy między oboma kamieniami panują sprzeczne opinie wśród specjalistów.
Q 07Domieszki jakiego pierwiastka najczęściej nadają szmaragdowi zieloną barwę?
Chromu
Rzadziej barwi go wanad, który nadaje kamieniowi nieco oliwkowy odcień.
Q 08Który kamień z rodziny berylowej ma barwę delikatnie różową do fioletowej?
Morganit
Jego odcień bywa też opisywany jako łososiowy.
Q 09W którym regionie Polski występuje beryl?
Dolny Śląsk
Spotyka się go tam głównie w pegmatytach i granitach.
Q 10Jak szmaragd zachowuje się w kwasach?
Nie rozpuszcza się
Odporność chemiczna to jedna z cech, które szmaragd dzieli z innymi odmianami swojego macierzystego minerału.
Q 11Jaką formę kryształów beryl przyjmuje najczęściej?
Sześcioboczne słupy
Obok słupów typowe są dwuściany podstawowe, natomiast podwójne piramidy spotyka się rzadziej.
Q 12Z jakim metalem beryl jako metal tworzy bardzo twarde stopy?
Miedzią
Minerał służy jako ruda tego lekkiego metalu, podobnego do glinu.
Q 13Co przenika w przeobrażane skały, gdy powstają szmaragdy?
Magma pod dużym ciśnieniem
Złoża występują m.in. w pegmatytach, marmurach dolomitycznych, łupkach łyszczykowych i hydrotermalnych żyłach węglanowych.
Q 21Jak powinno się nazywać beryle zabarwione na zielono wanadem?
Zielonymi berylami
Wanad nadaje kamieniowi nieco oliwkowy odcień, inny niż klasyczna zieleń szmaragdu.
Q 22W jakich właściwościach fizycznych szmaragdy z różnych złóż różnią się najbardziej?
Gęstości i współczynniku załamania światła
Różnice są drobne, ale pozwalają gemmologom wnioskować o pochodzeniu kamienia.
Q 23Jaką barwę ma heliodor?
Jasnożółtozieloną
Inna żółta odmiana tego samego minerału to złocistożółty beryl złoty.
Q 14Jakie zjawisko optyczne wykazuje beryl gwiaździsty?
Asteryzm
To jedna z odmian o handlowych lub potocznych nazwach, obok bazzytu i maksiksu.
Q 15Do jakiej grupy minerałów należy beryl?
Krzemianów pierścieniowych
Minerał ten tworzy wiele poszukiwanych odmian kamieni szlachetnych o różnych barwach.
Q 16Co oznacza greckie słowo berillos, od którego pochodzi nazwa beryl?
Morska zieleń
Do rodziny tego minerału należą m.in. błękitny akwamaryn, czerwony biksbit i bezbarwny goshenit.
Q 17Jak nazywa się niezmiernie rzadka odmiana szmaragdu?
Trapiche
Kamienie często są mętne wskutek inkluzji gazowych, ciekłych i mineralnych.
Q 18Czego nie wykazuje szmaragd, który nie jest też radioaktywny?
Luminescencji
Kamień rzadko tworzy też formy zbliźniaczone.
Q 19Jakie zjawisko optyczne daje berylowi odcienie żółtawozielone i niebieskozielone?
Dichroizmem
Minerał jest kruchy i przezroczysty, a jego kryształy kończy dwuścian podstawowy lub rzadziej ściany piramid.
Q 20Dlaczego szmaragdy nie tworzą złóż aluwialnych?
Gęstość zbliżona do kwarcu
Z tego powodu szmaragdy wydobywa się niemal wyłącznie wprost ze skały macierzystej.
Q 24W jakiej temperaturze barwa szmaragdu zmienia się pod wpływem ogrzewania?
700–800°C
Szmaragd dzieli z macierzystym minerałem większość właściwości fizykochemicznych i jest krzemianem glinu.
Q 25W której dekadzie opracowano sposoby otrzymywania szmaragdów drogą syntezy?
1940–1949
Kamienie syntetyczne mogą być nawet doskonalsze od występujących w przyrodzie.
Q 26W których stanach USA znajdują się ważniejsze złoża szmaragdów?
Maine i Karolina Północna
Inne ważne złoża leżą m.in. na Madagaskarze, w Indiach, Australii, Namibii, we Włoszech, na Ukrainie i w północnym Transwalu.
Q 27Ile ważył jeden z największych znanych kryształów świata, beryl z Madagaskaru?
380 ton
Kryształ miał wymiary 3,5 × 18 m i objętość 143 m³.
Q 28Według ustaleń jakiej organizacji zielone beryle zabarwione chromem zawsze są szmaragdami?
CIBJO
Rozróżnienie obu kamieni gołym okiem nie jest możliwe, stąd potrzeba formalnej definicji.
Q 29W jakiej dolinie w austriackich Alpach szmaragdy występują w łupkach łyszczykowych?
Habach
Podobne złoża w łupkach łyszczykowych leżą na Uralu w pobliżu rzeki Takowaja oraz w Brazylii.
Q 30W jakiej fazie zastygania skał magmowych powstaje beryl?
Pegmatytowo-pneumatolicznej
Minerał tworzy się także podczas procesów metasomatozy kontaktowej i występuje m.in. w pegmatytach i ryolitach.