Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Tundra to bezdrzewna formacja roślinna zimnych stref arktycznej i subarktycznej. Okala Ocean Arktyczny, a jej podglebie pozostaje stale zamarznięte. Quiz sprawdza wiedzę o klimacie i glebach tundry, o jej roślinach i zwierzętach oraz o wiecznej zmarzlinie. Są też pytania o czasy, gdy roślinność tundrowa pokrywała ziemie polskie. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw geografii po szczegóły dla znawców przyrody Północy.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z jaką formacją roślinną tundra sąsiaduje od południa?
Tajga
To lasy borealne. Po przeciwnej, północnej stronie tundra przechodzi w pustynie lodowe.
Q 02Co rozprzestrzenia nasiona większości, bo aż 84% gatunków roślin tundrowych?
Wiatr
Nasiona są drobne: u trzech czwartych gatunków pojedyncze nasiono waży mniej niż 1 mg.
Q 03Gdzie zimą żerują lemingi w tundrze?
Pod pokrywą śnieżną
Większe ssaki i ptaki wybierają inne rozwiązanie i na zimę migrują na południe.
Q 04Jakich dwóch gromad kręgowców brak w faunie tundry?
Gadów i płazów
Bogato reprezentowane są za to ptaki wodno-błotne, które masowo przystępują tu do lęgów: łabędzie, gęsi, kaczki i biegusy.
Q 05Jak nazywa się tundra występująca na półkuli południowej?
subantarktyczna
Osobno wyróżnia się też tundrę górską, typową dla obszarów górskich strefy borealnej.
Q 06Jak nazywa się prąd morski łagodzący warunki termiczne tundry europejskiej?
Zatokowy
Płynie przez Atlantyk, a na wschód od Kołymy podobną, łagodzącą rolę odgrywa Ocean Spokojny.
Q 07Które zwierzęta tundry zbierają się jesienią w wielkie stada i sprzyjają powstawaniu muraw?
Renifery
W miejscach ich żerowania ustępują krzewinki i porosty, a pojawiają się trawiaste murawy ze śmiałkiem i wiechliną.
Q 08Który wielki roślinożerca pochodzi z tundry kanadyjskiej i był introdukowany w Arktyce?
Piżmowół arktyczny
Znacznie mniejszymi, ale charakterystycznymi ssakami tundry są gryzonie, na przykład norniki.
Q 09Co oznacza fińskie słowo „tunturi”, od którego pochodzi nazwa tundry?
łysa góra
Nazwa dobrze oddaje krajobraz: to formacja bezdrzewna, kształtująca się w zimnych klimatach stref arktycznej i subarktycznej.
Q 10Do jakiej wartości dochodzą temperatury podczas mroźnej zimy w tundrze?
−50 °C
Zimą trwa tu noc polarna i występuje zjawisko zorzy polarnej.
Q 11Jaki pierwiastek wiążą z atmosfery tundrowe rośliny bobowate dzięki symbiozie z bakteriami?
Azot
Bakterie żyją w brodawkach korzeniowych takich roślin jak siekiernica, ostrołódka i traganek.
Q 12Jak inaczej nazywa się lisa polarnego, jednego z największych drapieżników tundry?
Piesiec
Do największych drapieżników tundry zalicza się także niedźwiedzia polarnego i wilka szarego.
Q 13Na której wyspie wykształca się nieco izolowana formacja tundrowa?
Islandia
Główny pas tundry okala Ocean Arktyczny i pokrywa wolne od lądolodu wyspy Arktyki.
Q 14Na przełomie których miesięcy w tundrze topią się śniegi i zaczyna wiosna?
Q 21Izoterma lipca o jakiej wartości wyznacza w przybliżeniu południową granicę tundry?
10 °C
Morza łagodzą temperatury wybrzeży, a w głębi lądu, zwłaszcza zimą, spadki są znacznie silniejsze.
Q 22Które owady najczęściej zapylają rośliny w tundrze?
Muchówki
Wśród zapylaczy są bzygowate, muchowate i śmietkowate; trzmiele pełnią tę rolę rzadziej.
Q 23Do którego równoleżnika tundra sięga najdalej na południe w Ameryce Północnej?
55° N
W Eurazji tundra także schodzi poniżej koła podbiegunowego, między innymi wzdłuż wybrzeża Morza Ochockiego.
Q 24Jak nazywa się stan, w którym bezkręgowce tundry spędzają surową zimę?
maja i czerwca
Okres wegetacyjny jest potem bardzo krótki: od 3,5 miesiąca na południu strefy do 1,5 miesiąca na północy.
Q 15Który krzew dominuje w wyższej warstwie krzewinek zachodniej tundry eurazjatyckiej?
Brzoza karłowata
Na wschód od Jeniseju zastępuje ją jej podgatunek, a nad rzekami ta warstwa przekracza 1,5 m wysokości.
Q 16Jak inaczej nazywa się tundrę arktyczną o skrajnie skąpej roślinności?
Pustynia polarna
W surowym klimacie utrzymują się tu tylko porosty, drobne skupienia mchów i bardzo nieliczne rośliny naczyniowe.
Q 17Jak określa się wokółbiegunowy zasięg, typowy dla wielu gatunków roślin tundry?
cyrkumpolarny
Flora tundry jest uboga; najbardziej zróżnicowana bywa tam, gdzie w plejstocenie nie dotarł lądolód.
Q 18Ile pokarmu roślinnego może zjeść w ciągu roku jeden mały leming?
50 kg
Sam gryzoń waży zaledwie 50 g, a co 3–5 lat masowe pojawy tych zwierząt niszczą pokrywę roślinną na dużych obszarach.
Q 19Ile lat mogą osiągać długowieczne krzewinki rosnące w tundrze?
200
Sędziwego wieku dożywają tu nawet rośliny zielne, którym zdarza się przetrwać całe stulecie.
Q 20Jaką część biomasy zwierząt występujących w tundrze stanowią bezkręgowce?
90%
Na pierwszym miejscu pod tym względem znajduje się skąposzczet Eisenia nordenskioldi, żyjący w glebie.
Anabioza
Latem w wodach tundry rozwijają się za to bardzo liczne komarowate.
Q 25Jak nazywa się kiełkowanie nasion jeszcze na roślinie macierzystej, znane z tundry?
Żyworodność
Zjawisko dotyczy 1,5% gatunków, między innymi różnych wiechlinowatych oraz roślin z rodzajów rdest i gwiazdnica.
Q 26Jak nazywa się powolne spełzanie luźnych gleb i skał po stokach w tundrze?
Soliflukcja
Zjawisko wywołuje rozmarzanie wierzchniej warstwy gruntu, pod którą zalega wieczna zmarzlina.
Q 27Jak określa się drzewa o krzaczastym pokroju rosnące na północy lasotundry?
Krzywulce
Tworzą one tak zwaną tundrę krzewiastą; im dalej na północ, tym drzewa rosną rzadziej.
Q 28Do jakiej wysokości dochodzą wielkopagórkowate torfowiska palsa w tundrze?
10 m
Odmiana płaskopagórkowa jest dużo niższa i osiąga zwykle 0,5–0,7 m; pagóry rozdzielają jeziorka i moczary.
Q 29Które porosty dominują w tundrze pozostającej pod wpływem klimatu oceanicznego?
Chrobotki
W bardziej kontynentalnej tundrze środkowej Syberii przeważają żyłeczniki, zwłaszcza żyłecznik halny.
Q 30Do jakiej rodziny roślin należy Braya humilis, aperiodyczny gatunek tundry?
kapustowate
Jej pąki kwiatowe mogą powstać na długo przed kwitnieniem i rozwinąć się zarówno na początku okresu wegetacyjnego, jak i później.