Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wezuwiusz to wulkan nad Zatoką Neapolitańską, który w 79 roku zniszczył Pompeje i Herkulanum. Do dziś pozostaje jednym z najuważniej obserwowanych wulkanów świata. W quizie sprawdzisz, co wiesz o jego budowie, słynnych erupcjach i sporze o datę zagłady Pompejów. Są też pytania o najstarsze na świecie obserwatorium wulkanologiczne i jego dyrektorów. Nie zabrakło przyrody: parku narodowego, lasów i upraw na żyznych stokach.
Wszystkie 25 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Nad jakim akwenem wznosi się Wezuwiusz?
Zatoka Neapolitańska
Łacińska nazwa wulkanu to Vesuvius, a włoska – Vesuvio.
Q 02Jakie plantacje zajmują część stoków masywu Wezuwiusza?
winnice
Żyzne gleby wulkaniczne pozwalają też uprawiać morele, wiśnie, pomidory, koper, fasolę i brokuły.
Q 03Dzięki czemu przetrwał napis węglem z Pompejów odkryty w 2018 roku?
przykryły go materiały wulkaniczne
Napis wykonano na murze jednego z domów, a odnaleziono go w październiku.
Q 04Które miasto, obok Pompejów i Herkulanum, zniszczył wybuch Wezuwiusza w 79 roku?
Stabie
To najbardziej znany wybuch w dziejach tego wulkanu; wszystkie trzy zniszczone miasta były rzymskie.
Q 05Jakie drzewa obok dębów ostrolistnych tworzą nasadzone lasy u podnóża Wezuwiusza?
pinie
Wyżej, na północnym szczycie masywu, rośnie las mieszany z dębami, olchami, klonami, kasztanami jadalnymi i rzadkimi tu brzozami.
Q 06Jak nazywa się szczyt północnej krawędzi kaldery Wezuwiusza?
Monte Somma
Kaldera powstała podczas wybuchu z 79 roku, a dzisiejszy stożek wulkanu znajduje się w jej wnętrzu.
Q 07Jak zachował się Luigi Palmieri, gdy w 1872 roku lawa otoczyła obserwatorium na Wezuwiuszu?
pozostał na stanowisku
Za ten czyn uczony został w 1876 roku senatorem Królestwa Włoskiego.
Q 08Kim z zawodu był Macedonio Melloni, któremu powierzono budowę obserwatorium na Wezuwiuszu?
fizykiem
Uczony żył w latach 1798–1854; miał wybrać miejsce pod placówkę i pokierować pracami.
Q 09Ile metrów n.p.m. mierzy Wezuwiusz według ostatnich pomiarów?
1281
Krater na szczycie ma 230 m głębokości, a jego średnica wynosi od 550 do 650 m.
Q 10Kto zginął pod lawą podczas wybuchu Wezuwiusza w 1872 roku?
grupa studentów
Dyrektor pobliskiego obserwatorium prowadził w czasie tej erupcji dokładne pomiary.
Q 11Do którego historyka Pliniusz Młodszy napisał list opisujący wybuch Wezuwiusza?
Tacyt
List powstał pod koniec 107 lub na początku 108 roku, a jego autor, pisarz i prawnik, był naocznym świadkiem katastrofy.
Q 12Do jakich obserwacji służyła wieża, którą Luigi Palmieri kazał wybudować przy obserwatorium?
meteorologicznych
Do wieży przeniesiono część aparatury pomiarowej, którą jego poprzednik kupił w Paryżu.
Q 13Którego dnia 79 roku najprawdopodobniej wybuchł Wezuwiusz, jak sugeruje napis z Pompejów?
24 października
Napis wspomina o 16. dniu przed kalendami listopadowymi, czyli o 17 października, kiedy miasto wciąż istniało.
Q 21Z którą miejscowością miała połączyć obserwatorium na Wezuwiuszu droga budowana od 1841 roku?
Resina
Drogę zaczęto budować razem z samą placówką, wznoszoną na zboczach wulkanu.
Q 22W którym roku Macedonio Melloni otrzymał od króla tytuł dyrektora obserwatorium na Wezuwiuszu?
1839
Nominację wręczono 10 lipca, zanim jeszcze ruszyła budowa samej placówki.
Q 23Gdzie Macedonio Melloni początkowo chciał zbudować obserwatorium wulkanologiczne?
Riviera di Chiaia
Propozycję odrzucono i placówka stanęła ostatecznie na zboczach wulkanu.
Profesorem jakich nauk na uniwersytecie w Neapolu był w 1852 roku Luigi Palmieri?
Q 14Od którego roku stoki masywu Wezuwiusza są chronione jako park narodowy?
1995
Ochrona, wprowadzona 5 czerwca, obejmuje także stanowiska archeologiczne i tradycyjne sposoby gospodarowania na stokach.
Q 15O co oskarżano Macedonio Melloniego, zanim w 1849 roku stracił stanowisko dyrektora?
sympatie liberalne
Uczony stracił poparcie króla i 6 listopada został usunięty z funkcji, niedługo po tym, jak placówka zaczęła w pełni działać.
Q 16Powtórzenie wybuchu Wezuwiusza z którego roku uznano w 2017 roku za najbardziej prawdopodobne?
1631
Była to ostatnia erupcja pliniańska w dziejach tego wulkanu.
Q 17Który dyrektor obserwatorium przepowiedział wybuch Wezuwiusza w 1944 roku?
Giuseppe Imbó
Geofizyk rozbudował też placówkę, kupując nowoczesny sprzęt do pomiarów geofizycznych.
Q 18Jaki periodyk naukowy ufundował i redagował do śmierci Luigi Palmieri?
„Annali dell'Osservatorio Vesuviano”
Na jego łamach uczony z dużą dokładnością opisywał wybuchy z lat 1855–1872.
Q 19W jakich latach obserwatorium na Wezuwiuszu kierował Giuseppe Mercalli?
1911–1914
Urodzony w 1850 roku uczony jest twórcą klasyfikacji znanej jako skala Mercallego.
Q 20W którym roku Luigi Palmieri został profesorem fizyki i meteorologii w Neapolu?
1860
Dzięki temu zrodziła się bardzo bliska współpraca obserwatorium z uniwersytetem.
logicznych i metafizyki
W tym samym roku uczony dostał pozwolenie na wykorzystywanie obserwatorium na wulkanie do swoich badań.
Q 25Do jakiej teorii była zbliżona koncepcja Melloniego o głębokim zbiorniku magmowym wulkanów?
plutonicznej
Uczony zaprezentował ją publicznie, gdy obserwatorium dopiero rozpoczynało pracę.