Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Czym właściwie jest wyraz i czym różni się od słowa? Językoznawcy spierają się o to od lat, a polszczyzna z jej ruchomymi końcówkami i akcentem na przedostatniej sylabie dostarcza wyjątkowo ciekawych przykładów. Druga część quizu poświęcona jest grze Scrabble: jej historii od projektu bezrobotnego architekta po ponad 100 milionów sprzedanych egzemplarzy, polskiemu zestawowi liter, premiom na planszy i turniejowym zwyczajom. Sprawdź, czy wiesz, ile warta jest litera Ź, czym jest belgijka i jak potocznie nazywa się blanki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Iloma płytkami z literami dysponuje jednocześnie gracz w Scrabble?
Siedmioma
Płytki stoją na stojaku niewidocznym dla innych graczy, a ten, kto nie może ułożyć słowa, pasuje lub wymienia litery.
Q 02Dla ilu osób jest przeznaczona gra w Scrabble?
Dwóch do czterech
Partię wygrywa ten, kto łącznie we wszystkich swoich ruchach zdobędzie więcej punktów niż każdy z przeciwników.
Q 03Ile blanków zawiera polski zestaw do gry w Scrabble?
Dwa
Na pozostałych 98 płytkach wydrukowane są litery; blank jest wart 0 punktów, ale pozwala zastąpić dowolną brakującą literę.
Q 04Iloma płytkami gra się w polskiej wersji Scrabble?
100
Inne wersje językowe używają innych rozkładów liter; pierwotne wartości w wydaniu amerykańskim wynikały z częstotliwości liter w gazecie.
Q 05Jakie wymiary ma plansza do gry w Scrabble?
15 × 15
Słowa układa się na niej na podobieństwo krzyżówki, a każdy nowy wyraz musi wykorzystać co najmniej jedną literę leżącą już na planszy.
Q 06Która litera jest najwyżej punktowana w polskiej wersji Scrabble?
Ź
W zestawie występuje tylko raz, podobnie jak Ć, Ń i wszystkie litery za 5 punktów; na turniejach PFS w latach 1993–2000 wyceniano ją niżej.
Q 07Ile punktów premii daje wykorzystanie w jednym ruchu wszystkich siedmiu liter ze stojaka?
50 punktów
Premia ta dolicza się do zwykłej punktacji za słowo, w której każda litera ma stałą wartość, a pola specjalne mogą ją mnożyć.
Q 08Przez które pole planszy musi przechodzić pierwsze słowo ułożone w Scrabble?
H8
Jest to pole leżące dokładnie na środku planszy; kolejne wyrazy muszą się krzyżować z już ułożonymi lub je przedłużać.
Q 09Kim z zawodu był Alfred Butts, gdy wymyślał swoją grę słowną?
Architektem
W chwili powstania gry jej twórca pozostawał bez pracy i dopiero po latach dorobił się na niej stałego dochodu z tantiem.
Q 10Ile egzemplarzy Scrabble sprzedano na świecie do śmierci jej twórcy?
100 mln
Alfred Butts zmarł w 1993 roku, czyli w tym samym, w którym Polska Federacja Scrabble zorganizowała pierwsze mistrzostwa Polski.
Q 11Na jakiej podstawie Butts ustalił wartości punktowe liter w swojej grze?
Strony tytułowej „The New York Timesa”
Ustalone w ten sposób wartości nigdy nie uległy zmianie, nie licząc wydań gry w innych językach, które mają własne rozkłady liter.
Q 12Jakiego koloru są na planszy Scrabble pola premii literowej?
Niebieskie
Jaśniejszy odcień podwaja wartość litery, ciemniejszy ją potraja; premie słowne mają z kolei barwę czerwoną.
Q 13Z jakiego słownika korzysta się na turniejach PFS przy sprawdzaniu dopuszczalności słów?
Oficjalnego słownika polskiego scrabblisty
Q 21Która firma nabyła w 1948 roku prawa do gry i nadała jej nazwę Scrabble?
Selchow & Righter
Dziś prawa do nazwy Scrabble należą do koncernów Mattel oraz Hasbro, przy czym ten drugi ma je w USA i Kanadzie.
Q 22Ile centów tantiem otrzymywał Butts od każdego sprzedanego egzemplarza Scrabble?
5 centów
Dawało to twórcy gry około 50 tys. dolarów rocznie, aż do wygaśnięcia jego praw autorskich w połowie lat 70.
Q 23Kim był James Brunot, z którym Butts założył spółkę sprzedającą jego grę?
Emerytowanym urzędnikiem państwowym
Zanim doszło do tej spółki, Butts bezskutecznie próbował zainteresować grą kilka najsłynniejszych wytwórni gier planszowych.
Jego baza danych zawiera wszystkie dopuszczalne słowa, co oszczędza sprawdzania każdego wyrazu w wielu różnych słownikach.
Q 14W którym roku Alfred Butts wymyślił grę znaną dziś jako Scrabble?
1931
Na sklepowe półki gra trafiła dopiero po piętnastu latach, a masową produkcję pod dzisiejszą nazwą uruchomiono jeszcze dwa lata później.
Q 15Przez ile mnożona jest wartość słowa przechodzącego przez ciemnoczerwone pole?
×3
Premię słowną stosuje się dopiero po zsumowaniu wartości liter, czyli już po uwzględnieniu ewentualnych premii literowych.
Q 16Ile punktów warta jest litera Ń w polskiej wersji Scrabble?
7 punktów
Więcej daje tylko Ź, a liter Ć, Ń i Ź jest w zestawie po jednej sztuce, więc na stojaku trafiają się rzadko.
Q 17Ile czasu na całą partię ma zawodnik w turniejowej grze w scrabble?
20 minut
W grze przez Internet obowiązują szybsze tempa: 15, 10, a nawet 5 minut na partię, a łącznego czasu ruchów pilnują zegary.
Q 18Jaką nazwę nadał pierwotnie Alfred Butts swojej grze w układanie słów?
Criss-Cross
Projekt bezrobotnego wówczas Buttsa odrzuciły wszystkie najsłynniejsze wytwórnie gier planszowych, uznając go za zbyt nudny.
Q 19Ile płytek z literą A znajduje się w polskim zestawie Scrabble?
9
A jest najliczniejszą literą zestawu, tuż za nią jest I z ośmioma płytkami; każda z nich warta jest zaledwie 1 punkt.
Q 20Jaki najwyższy łączny mnożnik wartości słowa można uzyskać w jednym ruchu w Scrabble?
×27
Taki wynik wymaga ułożenia długiego słowa, którego nowe litery trafią na więcej niż jedno pole premii słownej jednocześnie.
Q 24Jak polscy scrabbliści potocznie nazywają blanki?
Mydła
Inna potoczna nazwa to „masła”. Blank zastępuje dowolną literę, ale w ciągu partii do jednego blanka można przypisać tylko jedną literę.
Q 25Pod jaką nazwą grę Buttsa zaczęto po raz pierwszy sprzedawać w 1946 roku?
Lexiko
Produkt wypuściła spółka założona specjalnie w tym celu przez Buttsa i jego wspólnika, a zestawy powstawały ręcznie w garażu.
Q 26Ile egzemplarzy gry tygodniowo produkował własnoręcznie James Brunot?
200
Chałupnicza produkcja skończyła się w 1948 roku, gdy prawa do gry kupiła duża wytwórnia i uruchomiła produkcję masową.
Q 27W którym roku wygasły prawa autorskie Buttsa do Scrabble?
1974
Do tego momentu twórca gry dostawał 5 centów od każdego sprzedanego egzemplarza, co dawało mu około 50 tys. dolarów rocznie.
Q 28Z jakiej miejscowości w stanie Nowy Jork pochodził twórca Scrabble?
Rhinebeck
Pierwsze zestawy gry nie powstawały jednak w rodzinnym stanie jej twórcy, lecz w przydomowym garażu jego wspólnika w Connecticut.
Q 29W garażu w którym mieście w Connecticut powstawały pierwsze zestawy gry Buttsa?
Danbury
Wspólnikiem Buttsa w tym przedsięwzięciu był emerytowany urzędnik państwowy, a tygodniowo z garażu wychodziło 200 zestawów.
Q 30Ile punktów warta była litera F w zestawach turniejowych PFS z lat 1993–2000?
4 punkty
Ówczesne zestawy miały też dwie litery F zamiast jednej oraz 8 liter A; dzisiejsze F jest wyceniane na 5 punktów.