Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Bibliotheek van Alexandrië was in haar glorietijd de grootste bibliotheek van het Middellandse Zeegebied en lange tijd het centrum van de westerse kennis in de klassieke oudheid. Deze quiz gaat over de stichters en bibliothecarissen, de jacht op boekrollen, de rivaliteit met Pergamon en de vele verhalen over de ondergang. Ook de moderne opvolger in het huidige Alexandrië komt aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Met de dood van welke vorstin hield de dynastie van de Ptolemaeën op te bestaan?
Cleopatra
Omstreeks 30 v.Chr. werd Egypte bij het Romeinse Rijk ingelijfd; daarmee verdween de belangrijkste geldbron van de bibliotheek.
Q 02Onder welke veldheer veroverden de Macedonische Grieken Egypte in de 4e eeuw v.Chr.?
Alexander de Grote
Sindsdien was Egypte een kerngebied van de hellenistische wereld; Alexandrië werd de hoofdstad van het Grieks-Egyptische Rijk.
Q 03Van welk schrijfmateriaal verbood Ptolemeus de uitvoer toen Pergamon een bibliotheek bouwde?
Papyrus
Egypte had het monopolie op de productie ervan, zodat de koning van Pergamon een ander materiaal voor zijn boeken moest zoeken.
Q 04Welke Romeinse veldheer wordt verbonden met de brand van 48 v.Chr. in Alexandrië?
Julius Caesar
De brand brak uit tijdens een beleg van de stad en geldt als de eerste vermeende verwoesting van de bibliotheek, al wordt daaraan getwijfeld.
Q 05Welk schrijfmateriaal dankt zijn naam waarschijnlijk aan de stad Pergamon?
Perkament
Het gaat om geprepareerd vel van runderen en schapen, waarop de koning van Pergamon zijn boeken liet schrijven.
Q 06Van welke cultuurperiode geldt de Bibliotheek van Alexandrië als een icoon?
Hellenisme
Haar groei en verval staan model voor alle vormen van het ordenen van kennis uit boeken, tot aan het aanleggen van een privébibliotheek toe.
Q 07Welke internationale organisatie steunde de bouw van de moderne bibliotheek in Alexandrië?
UNESCO
Daarnaast kwamen er schenkingen uit grote bibliotheken in Amerika en Europa en grote donaties aan geld en zeldzame manuscripten uit de Arabische wereld.
Q 08Welke koning stichtte begin 3e eeuw v.Chr. de Bibliotheek van Alexandrië?
Ptolemaeus II Philadelphus
De verzameling moest de meest complete van de hellenistische wereld worden en groeide uit tot het centrum van de westerse kennis in de klassieke oudheid.
Q 09Aan welke godinnen was het Mouseion in Alexandrië als tempel gewijd?
Muzen
Zij golden als de godinnen van de wetenschappen en schone kunsten. Ptolemaeus I Soter, een voormalig generaal, had hun tempel al opgericht voordat zijn zoon er een boekenverzameling aan toevoegde.
Q 10Naar welke stad stuurde Ptolemeus volgens een anekdote kopieerders voor de Griekse tragedies?
Athene
De kopieerders namen de originelen mee naar Egypte en lieten hun afschriften achter; de bedrogen stad kreeg haar boeken voor zover bekend nooit terug.
Q 11In welke stad stond het Huis der Wijsheid, waar veel antieke kennis bewaard bleef?
Bagdad
Vooral dankzij middeleeuwse islamitische geleerden is opmerkelijk veel van de kennis uit Alexandrië toch overgeleverd.
Q 12Welke Romein schonk zijn geliefde de bibliotheek van Pergamon met 200.000 boekrollen?
Marcus Antonius
Het geschenk moest eventuele verliezen in Alexandrië goedmaken. Wat de inwoners van Pergamon ervan vonden, wordt nergens vermeld.
Q 13Onder welke naam werd de Griekse vertaling van de Tenach uit Alexandrië bekend?
Septuagint
Ook geschriften van het zoroastrisme, het nog jonge boeddhisme en het al oude hindoeïsme werden in Alexandrië vertaald.
Q 21Welke discipline stamt net als de grammatica uit Alexandrië?
Tekstkritiek
Ook deelgebieden van de natuurkunde, zoals astronomie, mechanica, pneumatica en optica, werden in deze stad begonnen.
Q 22Welke keizer zou net als Augustus boeken en geld voor renovatie hebben gegeven in Alexandrië?
Claudius
Zulke gulle keizers waren uitzonderingen: de Romeinse gouverneurs van Egypte lieten de financiële steun doorgaans aan rijke bibliofielen over.
Q 23Welke bibliothecaris stelde als eerste een canon van Griekse schrijvers samen?
Aristophanes van Byzantium
Deze Alexandrijnse canon somde de auteurs op die het waard waren om te worden gekopieerd. Dezelfde geleerde reviseerde ook de Pinakes.
Q 14Hoeveel boekrollen telde de Bibliotheek van Alexandrië hoogstens in de 1e eeuw v.Chr.?
700.000
De laagste schatting voor die bloeitijd is 400.000 rollen. Om zo veel te verzamelen trokken opkopers naar alle windstreken, van Spanje tot India.
Q 15Waar zouden de boekrollen van Alexandrië volgens de legende van Al-Qifti zijn opgestookt?
Badhuizen
Volgens hetzelfde verhaal bleven alleen de werken van één Griekse filosoof gespaard.
Q 16Welke keizer verklaarde in 391 per edict de Romeinse tempels tot verboden terrein?
Theodosius I
Enkele maanden later herhaalde hij het edict speciaal voor Egypte. Toestemming om de oude tempels af te breken had hij daarmee niet gegeven.
Q 17In welk jaar veroverden de Arabieren Egypte, het decor van een legende over de bibliotheek?
642
Dat de veroveraars toen de boekrollen van Alexandrië vernietigden is ronduit een legende: het verhaal dook pas eeuwen later op.
Q 18In welke tempel had de Bibliotheek van Alexandrië naast het Mouseion een kleinere afdeling?
Serapeion
Ook in het koninklijke paleis zelf lag een deel van de collectie, die inmiddels over verschillende gebouwen in de stad verspreid was.
Q 19Welke schrijver beweerde later dat de Bibliotheek van Alexandrië in 48 v.Chr. afbrandde?
Plutarchus
Aan zijn bewering wordt getwijfeld: hij kwam er pas later mee en er zijn maar weinig andere bronnen die haar steunen.
Q 20Waarnaar verwees het begrip bibliothekai in de Bibliotheek van Alexandrië?
Nissen met boekrollen
Volgens een reconstructie liepen ze langs de wanden van een erg lange, hoge zaal of gang; daarachter lagen ruimtes om te werken, elkaar te ontmoeten en samen te eten.
Q 24Hoeveel rollen besloeg de Pinakes, de eerste onderwerpscatalogus van Alexandrië?
120
De indeling telde twaalf hoofdrubrieken, van epiek, lyriek en filosofie tot natuurwetenschappen, met een restrubriek voor al het overige.
Q 25In welk koninklijk kwartier van het antieke Alexandrië was de bibliotheek gevestigd?
Brucheion
Een Pools-Egyptisch team zou daar in 2004 bij opgravingen restanten van collegezalen van het Mouseion hebben gevonden.
Q 26Welke heerser kreeg veel kritiek voor het verwoesten van de bibliotheek van de Fatimiden?
Saladin
Mogelijk is de legende over de verbranding van de boeken van Alexandrië door de Arabieren verzonnen om hem uit de wind te zetten.
Q 27Welke patriarch leidde in Alexandrië de monniken die een tempel met bibliotheek vernietigden?
Theophilus
De boekencollectie van de bibliotheek die bij deze tempel hoorde, is bij de aanval waarschijnlijk ook verbrand.
Q 28In welke eeuw lanceerde Ibn al-Qifti het verhaal dat Arabieren de bibliotheek vernietigden?
13e eeuw
Waarom het verhaal werd verzonnen is minder duidelijk; er zijn in elk geval meer dan genoeg gronden om het als ongeloofwaardig af te wijzen.
Q 29Welke papyri zijn een bron voor de lijst van bibliothecarissen van Alexandrië?
Oxyrhynchus
De lijst steunt daarnaast op het werk van Johannes Tzetzes en loopt van de 3e eeuw v.Chr. tot Theon van Alexandrië in de 4e eeuw.
Q 30In welk woestijngebied woonden monniken die Alexandriës bibliotheek zouden hebben verwoest?
Wadi Natroen
Deze verklaring plaatst het einde van de bibliotheek tegen het eind van de 4e eeuw; de christelijke monniken woonden buiten de stad.