Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Bijen zijn veel meer dan de honingbij uit de korf van de imker. Wereldwijd zijn er tienduizenden soorten beschreven, van solitaire zandbijen tot dik behaarde hommels, en samen bestuiven ze een flink deel van ons voedsel. Deze quiz gaat over de bouw van de honingbij, het leven in het volk met moer, werksters en darren, de oorzaken van bijensterfte en de verrassende manieren waarop bijen zich verdedigen. Van makkelijke instapvragen tot kennis voor de doorgewinterde imker.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welk continent komen bijen van nature niet voor?
Antarctica
Bijen leven in alle ecosystemen waarin tweezaadlobbige planten groeien, van de tropen tot ver in het noorden.
Q 02Hoeveel vleugels heeft een honingbij in totaal?
vier
Aan dat aantal is de honingbij te onderscheiden van sterk gelijkende vliegen zoals de blinde bij uit de familie Syrphidae.
Q 03Wat geven imkers hun bijen als voedsel in ruil voor de weggenomen honing?
suikerwater
Honing is de overwinteringsvoeding van het volk; larven krijgen voedersap, een eiwitrijk mengsel van kliersap, nectar en stuifmeel.
Q 04Tegen welke vijand gebruiken honingbijen warmte als verdedigingsmiddel?
hoornaars
De bijen bespringen de indringer met een groep, bedekken hem en laten hun vliegspieren razendsnel trillen tot hij bezwijkt aan de hitte.
Q 05Welke kleur valt buiten het waarnemingsvermogen van een honingbij?
rood
Een bij kan wel kleuren zien, maar ziet andere kleuren dan het menselijk oog en koppelt zo vormen en kleuren aan een voedselbron.
Q 06Welke zoete afscheiding eten bijen naast nectar en stuifmeel?
honingdauw
Voedersappen voor de larven worden door voedsterbijen gemaakt uit lichaamseigen kliersappen, nectar en stuifmeel.
Q 07Hoeveel eitjes kan een honingbijkoningin maximaal per dag leggen?
2.000
De koningin of moer is de zeldzaamste van de drie kasten in het volk; de werksters zijn net als zij vrouwelijk.
Q 08Hoeveel bijensoorten zijn er wereldwijd ongeveer beschreven?
20.000
Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk nog hoger; slechts enkele soorten leven in volken, de meeste bijen zijn solitair.
Q 09Hoe heet het houden van honingbijen door imkers?
apicultuur
Naast honing leveren de volken in de fruitteelt een belangrijke dienst: de bevruchting van de bloesem.
Q 10Welke kaste ontbreekt in de winter volledig in een honingbijennest?
darren
In de zomer verschijnen enkele honderden mannetjes, die behalve bij de paring ook meehelpen met de temperatuurregeling in de kolonie.
Q 11In welk Europees land is de bijensterfte het grootst?
Nederland
Imkers geven sinds de massale sterfte vaker les over de bij op basisscholen, waar ‘de bloemetjes en de bijtjes’ ook een andere betekenis heeft.
Q 12Waardoor kunnen hommels in koelere streken overleven dan de meeste andere bijen?
Langere beharing
Taxonomisch zijn hommels gewoon sterk behaarde bijen en ze worden tot dezelfde familie Apidae gerekend.
Q 13Welke parasiet veroorzaakt acariose, een besmetting waaraan een bij kan sterven?
Varroamijt
Onverklaarde bijensterfte geldt sinds het begin van de 21e eeuw als een serieuze bedreiging voor het milieu.
Q 21Waaraan kunnen hommels zien of een bloem vers is of net bezocht?
Elektrostatische lading
Daarom vermoeden sommigen dat ook elektromagnetische velden van mobiele telefonie het oriëntatievermogen van bijen beïnvloeden.
Q 22Van welk oud woord voor een bijenzwerm is het woord ‘imker’ afgeleid?
imme
De naam honingbij verwijst naar het vermogen om nectar met enzymen om te zetten in honing, die daardoor langer houdbaar blijft.
Q 23Vanaf hoeveel tegelijk trillende honingbijen stijgt de omgevingstemperatuur significant?
12
Een honingbij laat haar borststuk warmte uitstralen door de vliegspieren heel snel te laten trillen; bijen in het hart van zo'n warmteval offeren zich soms op.
Q 14Tot hoeveel procent bijensterfte in een kolonie kan een strenge winter leiden?
40%
Naast kou gelden mijten, pesticiden en een eenzijdig voedselaanbod door grote akkers met hetzelfde gewas als oorzaken van de sterfte.
Q 15Hoeveel ocelli, enkelvoudige oogjes, heeft een honingbij boven op de kop?
drie
De facetogen doen het echte kijkwerk; de ocelli nemen alleen grove lichtverschuivingen waar en zijn door de lange beharing vaak lastig te zien.
Q 16Wat betekent Anthophila, de wetenschappelijke naam voor de groep van alle bijen?
bloemenliefhebber
Anthophila heeft geen formele rang en staat onder de superfamilie Apoidea, waartoe ook alle graafwespen worden gerekend.
Q 17In welke twee landen nemen vogels, vliegen en vleermuizen de rol van bestuiver over?
Australië en Nieuw-Zeeland
Bijen spelen via bestuiving indirect een rol van ongeveer dertig procent in de keten van al het menselijk voedsel.
Q 18Wat betekent de wetenschappelijke naam Apis mellifera letterlijk?
bij die honing draagt
Vele bijensoorten verzamelen honing, maar de westerse honingbij is daarvan verreweg de bekendste.
Q 19Sinds welk jaar geldt in de EU een volledig verbod op drie pesticiden met neonicotinoïden?
2018
Zaden worden in deze middelen gedompeld tegen insectenvraat, maar resten komen in bodem en grondwater terecht en doden ook vlinders en bijen.
Q 20Welke twee vormen kan een honingbij niet van elkaar onderscheiden?
Vierkant en een cirkel
Het zicht van een bij is beperkt, maar ze leert wel bepaalde vormen te koppelen aan een plek waar voedsel te halen is.
Q 24Welke ondersoort van de honingbij heeft de grootste verspreiding binnen Europa?
Apis mellifera mellifera
Deze Europese zwarte bij gedijt het best in het noorden van Europa en komt voor van de Pyreneeën tot in de Oeral en zuidelijk Scandinavië.
Q 25In welk jaar werd het Middelnederlandse woord ‘bie’ voor het eerst gebruikt?
1240
Van dat oude woord is de huidige naam bij afgeleid; de herkomst van bie zelf is onzeker.
Q 26Welke lijn vormt ongeveer de noordgrens van het natuurlijke leefgebied van honingbijen?
Oslo - Sint-Petersburg
Die grens ligt op ongeveer 60 graden noorderbreedte; de soort komt oorspronkelijk uit Afrika en Europa.
Q 27Welke toxicoloog schreef in 2010 het boek ‘A disaster in the making’ over bijensterfte?
Henk Tennekes
Tennekes toonde met statistieken aan dat vogelsoorten die voor hun voedsel van bijen afhankelijk zijn, in Nederland aan het verdwijnen zijn.
Q 28Welke wespenfamilie legt net als bijen honingvoorraden aan?
Masaridae
Deze honingwespen zijn verwant aan de papierwespen; hun honingvoorraad geldt als een vorm van convergente evolutie.
Q 29Welke universiteit onderzocht de invloed van elektromagnetische velden op bijensterfte?
Wageningen Universiteit
In de kleine steekproef was de wintersterfte bij blootgestelde volken groter, maar het onderzoek was te klein voor conclusies.
Q 30Hoe heet de bijenfamilie Megachilidae in het Nederlands?
Buikschuierbijen
Deze familie werd in 1802 beschreven door Latreille, die in datzelfde jaar ook de langtongbijen (Apidae) benoemde.