Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De jaren veertig begonnen met de Blitzkrieg en eindigden met de Koude Oorlog. Daartussen lagen de Holocaust, de bevrijding, de atoombom en de geboorte van de Verenigde Naties, de Benelux en het Marshallplan. Deze quiz loopt langs de grote wereldgebeurtenissen, maar ook langs Nederland en België in oorlogstijd: de hongerwinter, de Koningskwestie, de troonsafstand van Wilhelmina en de wederopbouw. Van de oorlogshits op de radio tot de geheimen van het Manhattanproject: ontdek hoe goed jij het decennium kent.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke twee Japanse steden werden in augustus 1945 met een kernwapen getroffen?
Hiroshima en Nagasaki
Napalm werd in 1945 eveneens op grote schaal tegen Japanse steden ingezet, waaronder Tokio.
Q 02Welke stad werd na een Russische blokkade via een luchtbrug bevoorraad?
Berlijn
In de Griekse Burgeroorlog onthield Stalin zich intussen, conform de afspraken van Jalta, van steun aan de communisten.
Q 03Hoe heette de Amerikaanse steun waarmee de Europese economieën na de oorlog werden opgebouwd?
Marshallhulp
De OESO hield toezicht op de besteding; de landen in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie weigerden het geld.
Q 04Ten gunste van wie deed koningin Wilhelmina na de oorlog troonsafstand?
Juliana
Haar teleurstelling gold de mislukte doorbraak in de Nederlandse politiek: de vooroorlogse zuilen richtten zich weer op.
Q 05Hoeveel Europese Joden werden volgens schattingen tijdens de Holocaust vermoord?
Tussen de vijf en zes miljoen
De Porajmos, de vervolging van zigeuners, had hetzelfde doel en gebruikte dezelfde middelen, maar werd nauwelijks geregistreerd.
Q 06Welk soldatenliedje werd aan beide kanten van het front dé oorlogshit?
Lili Marlene
De Duitse versie van Lale Andersen werd in het Duits en Engels gecoverd door Marlene Dietrich; Russische soldaten hadden hun eigen lied.
Q 07Onder welke naam viel Hitler in 1941 de Sovjet-Unie aan?
Operatie Barbarossa
Het plan om de communistische elite te vervangen door Duitse kolonisten mislukte grotendeels doordat de Wehrmacht vlak voor Moskou werd gestopt.
Q 08Wie proclameerde de staat Israël, waarna de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 uitbrak?
David Ben-Goerion
Tussen 1945 en 1948 waren al zo'n 21.000 Joden in 35 schepen vanuit La Spezia naar Palestina gevaren, veelal georganiseerd door de Mossad Le'Aliyah Bet.
Q 09In welk jaar werd de Benelux opgericht?
1948
De basis was een monetaire overeenkomst die de drie regeringen in ballingschap op 21 oktober 1943 in Londen ondertekenden.
Q 10Welk bestrijdingsmiddel tegen de coloradokever kwam in 1942 in Amerika op de markt?
DDT
Het onmatige gebruik door boeren veroorzaakte grote schade aan bodem, planten en dieren.
Q 11Welke doctrine probeerde in 1947 de wereld te mobiliseren tegen het oprukkende communisme?
Trumandoctrine
In hetzelfde jaar moest het Verenigd Koninkrijk zijn status van wereldmacht opgeven en vroeg het de VS zijn verplichtingen jegens Griekenland en Turkije over te nemen.
Q 12Welke twee instellingen werden tijdens de Conferentie van Bretton Woods opgericht?
Het IMF en de Wereldbank
In dezelfde jaren namen de Verenigde Naties de plaats in van de Volkenbond en werd de Raad van Europa opgericht om de mensenrechten te bevorderen.
Q 13Naar welk eiland werd de nationalistische Kwomintang-regering in 1949 verdreven?
Formosa
Q 21Welke Poolse jurist formuleerde in 1944 het begrip genocide?
Raphael Lemkin
In 1948 erkende de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties genocide als misdrijf tegen de mensheid.
Q 22Dankzij wie werd het jodelen populair in Nederland?
Olga Lowina
In België zorgde Bobbejaan Schoepen voor de populariteit; hij introduceerde daar ook de Amerikaanse volksmuziek.
Q 23Hoe heetten de miljoenen dwangarbeiders die de Japanners in Nederlands-Indië ronselden?
Romusha's
Minstens honderdduizend van hen kwamen om door ontberingen en geweld; Soekarno had met de bezetter een akkoord gesloten.
Daarna werd de Volksrepubliek China uitgeroepen; de Chinese burgeroorlog was na de Japanse nederlaag hervat.
Q 14Tot welke staking riep de Nederlandse regering in Londen op toen het zuiden werd bevrijd?
Algemene spoorwegstaking
De bezetter grendelde daarop het westen af van voedsel en kolen; de hongerwinter die volgde kostte duizenden het leven.
Q 15Welke Joegoslavische premier onttrok zich aan Stalins gelijkschakeling van Oost-Europa?
Tito
Na de breuk begonnen nieuwe zuiveringen: de partijleiders van Polen en Hongarije werden op beschuldiging van titoïsme weggezuiverd.
Q 16Wanneer droeg Nederland de soevereiniteit over Indonesië over?
December 1949
Nederland had eerst troepen gestuurd om de orde te herstellen, maar onderhandelde ook in Linggadjati.
Q 17Welke prins werd regent van België toen Leopold III na de bevrijding niet kon terugkeren?
Karel
De Koningskwestie verscheurde het land na de bevrijding; de regent was de broer van de koning.
Q 18Hoe heette de Nederlandse geldhervorming van na de bevrijding in de volksmond?
Het tientje van Lieftinck
In België kreeg de geldsanering de naam Operatie Gutt; ook jaren na de oorlog bleef distributie van consumptiegoederen nodig.
Q 19Welke organisatie richtte de Sovjet-Unie in 1949 op als antwoord op het Marshallplan?
Comecon
De Amerikaanse steun werd door de landen in de Sovjetinvloedssfeer geweigerd; in 1948 nam de Koude Oorlog een aanvang met de machtsovername in Tsjecho-Slowakije.
Q 20Hoe vaak werd in de jaren veertig een Elfstedentocht verreden?
Viermaal
Voor het eerst deden er vrouwen mee, maar Wopkje Kooistra, Sjoerdtsje Faber en Antje Schaap mochten alleen als toerrijders starten.
Q 24Welke NSB'er haalde Anton Mussert rechts in en wilde Nederland in het Derde Rijk laten opgaan?
Meinoud Rost van Tonningen
De NSB probeerde tevergeefs aan de macht te komen; de Duitsers namen ook het driemanschap van de Nederlandse Unie niet serieus.
Q 25Het noorden van welk land weigerde de Sovjet-Unie na de oorlog te ontruimen?
Iran
De Amerikanen dreigden in 1946 met geweld en Stalin bond in; de crisis geldt als een voorbode van de Koude Oorlog.
Q 26Welke speciale VN-gezant werd in Jeruzalem vermoord door een joodse extremist?
Folke Bernadotte
Een verdelingsplan voor Palestina werd door de Veiligheidsraad goedgekeurd, maar zowel Joden als Palestijnen verwierpen het.
Q 27Welk schip voer vanaf 1946 jaarlijks uit voor de herstarte Nederlandse walvisvaart?
Willem Barendsz
Nederland hervatte de walvisvaart na een eeuw om een nijpend tekort aan vet op te vangen.
Q 28Onder welke naam werden na de oorlog Rijksduitsers uit Nederland uitgezet?
Operatie Black Tulip
In totaal werden na de oorlog 3.691 Rijksduitsers uit Nederland gedeporteerd, via kampen bij Nijmegen en Ellecom.
Q 29Welk kerkgenootschap ontstond uit de kerkscheuring rond dominee Klaas Schilder?
Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt
Schilder was als hoogleraar in Kampen afgezet; de scheuring voltrok zich binnen de Gereformeerde Kerken in Nederland.
Q 30Welk Nederlands vrouwenkorps werd in 1944 gevormd na een petitie van Francien de Zeeuw?
MARVA
De petitie werd vanuit het bevrijde zuiden van Nederland aan de regering in Londen gericht, naar het voorbeeld van het Amerikaanse vrouwencorps bij de marine.