Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De dierenriem is de gordel aan de hemel waarbinnen zon, maan en planeten zich schijnbaar voortbewegen. De twaalf tekens behoren tot de oudst bekende sterrenbeelden en gaan terug op de Babylonische astronomie. Deze quiz vraagt naar de astronomie achter de tekens, zoals de precessie van het lentepunt en de helling van de zonnebaan, en naar de geschiedenis van Babylon tot India en China. Ook de astrologie komt aan bod: het teken Ram, zijn heerser, decanaten, elementen en compatibele tekens.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke ster staat op het noordelijk halfrond op minder dan één graad van de hemelpool?
Poolster
De sterren eromheen beschrijven concentrische cirkels, zodat aan de oostelijke horizon steeds nieuwe sterrenbeelden opduiken die in het westen weer ondergaan.
Q 02Tussen welke data is iemand geboren die het astrologische teken Ram heeft?
21 maart – 20 april
Wie naar je 'zonneteken' of 'sterrenbeeld' vraagt, bedoelt in de astrologie de plaats van de zon op het moment van je geboorte.
Q 03Hoe heten de twee dagen per jaar waarop dag en nacht even lang zijn?
Equinoxen
Ze vallen rond 21 maart, bij het begin van de lente, en rond 23 september, bij het begin van de herfst.
Q 04Welk teken is het enige niet-levende wezen in de dierenriem?
Weegschaal
Dit teken werd pas in latere tijden toegevoegd; aanvankelijk zag men de schalen als de klauwen van de Schorpioen.
Q 05Hoe heet de schijnbare jaarlijkse baan van de zon langs de sterrenhemel?
Ecliptica
In werkelijkheid is het de baan die de aarde om de zon beschrijft; de twaalf tekens vormden het decor waartegen zon, maan en planeten leken te bewegen.
Q 06Aan het begin van welk astrologisch tijdperk bevinden we ons nu volgens astrologen?
Waterman
Het precieze moment waarop dit tijdperk begint, valt niet vast te stellen: het kan al gebeurd zijn of pas over honderd jaar of meer.
Q 07Welk volk verdeelde de zonnebaan waarschijnlijk al in de 7e eeuw v.Chr. in zodiakale tekens?
Babyloniërs
Hun kalender kende aan elke maand een bepaalde constellatie toe, te beginnen bij de positie van de zon in het lentepunt.
Q 08Hoeveel graden breed is ongeveer de zone aan de hemelbol die de dierenriem vormt?
20
Binnen die gordel verlopen de schijnbare banen van zon, maan en planeten; als decor van hun bewegingen kregen de tekens een bijzondere betekenis.
Q 09In welk land verschenen onder de Ptolemaeën de eerste astrologische horoscopen?
Egypte
Dat gebeurde vanaf de 4e eeuw v.Chr.; bij Grieken en Romeinen gold de astrologie als divinatie door middel van planeten en sterren.
Q 10Hoeveel kan het tijdstip waarop de zon een nieuw teken binnentreedt van jaar tot jaar verschillen?
1 dag
De sterrenbeelden zijn niet allemaal even groot, terwijl de astrologie ervan uitgaat dat elk teken 30 graden van de dierenriem beslaat.
Q 11Hoeveel graden bedraagt de helling van de zonnebaan ten opzichte van de hemelevenaar?
23,5
Door die scheve stand zijn dag en nacht slechts op twee dagen per jaar even lang: bij het begin van de lente en bij het begin van de herfst.
Q 12Wat betekent het Griekse woord 'zooion', waarvan de naam zodiak is afgeleid?
levend wezen
De Nederlandse naam dierenriem verwijst naar hetzelfde: de tekens stellen hoofdzakelijk dieren voor.
Q 13Hoeveel sterrenbeelden telt de siderische dierenriem waarmee de vedische astrologie werkt?
13
De westerse astrologie werkt daarentegen met sectoren van 30 graden, ongeacht welke sterrenbeelden er nu werkelijk staan.
Q 21Rond welk jaar werd het lentepunt op 0 graden Ram als startpunt van de dierenriem gekozen?
300 v.Chr.
Wie zegt 'ik ben een Ram' is dus geboren in de maand na 21 maart, wanneer de zon het snijpunt van dierenriem en hemelevenaar passeert.
Q 22Hoe noemden de Grieken en Romeinen de astrologie?
Chaldeeuwse wijsheid
De naam verwijst naar de Chaldeeuwse, oftewel Babylonische, astronomie waaruit de verdeling van de hemel in zodiakale tekens stamt.
Q 23Per hoeveel jaar verschuift het lentepunt ongeveer 1 graad langs de zonnebaan?
72
De aardas staat scheef op de omloopbaan en wiebelt als een tol, waardoor het lentepunt achterwaarts langs de zonnebaan kruipt.
Q 14Welke Griekse astronoom merkte in de 2e eeuw v.Chr. op dat het lentepunt langzaam verschuift?
Hipparchus
Pas veel later konden natuurkundigen die precessie verklaren uit een beweging van de aarde zelf: de scheve aardas beschrijft een soort kegelmantel.
Q 15In welk sterrenbeeld lag het lentepunt in de tijd van de Babylonische kalender?
Aries
Door de precessie is het lentepunt sindsdien een heel teken opgeschoven; de tekens dragen nog altijd de namen van de sterrenbeelden van toen.
Q 16Welk sterrenbeeld wordt door de zonnebaan doorkruist, maar hoort niet bij de tropische dierenriem?
Slangendrager
De Latijnse naam luidt Ophiuchus; in de vedische astrologie, die met de werkelijke sterrenbeelden werkt, hoort het er wél bij.
Q 17Hoeveel jaar duurt één volledige precessiebeweging van de aardas?
25.800
Voor de astronomie is deze precessie van groot belang, maar voor de astrologie telt ze minder: die kijkt vooral naar de planeten langs de zonnebaan.
Q 18Van welke twee tradities was de hellenistische astrologie een samensmelting?
Babylonische en Egyptische
De vroegst bekende uitbeelding van de klassieke dierenriem met twaalf tekens is een reliëf uit ongeveer 50 v.Chr.
Q 19Welk oud-Indisch geschrift spreekt over het 'twaalfspakig wiel' van de hemel?
Rig-Veda
De Indische dierenriem werd overgenomen tijdens een periode van intense culturele contacten met Griekenland, in de 2e tot 1e eeuw v.Chr.
Q 20Met welke kalender vallen de periodes van de westerse sterrenbeelden vrijwel samen?
Indiase kalender
Het verschil bedraagt hooguit één dag, hoewel het Indische systeem met de siderische dierenriem werkt.
Q 24Hoe heten de tekens van de dierenriem in de hindoe-astrologie?
rāshi
Het Indische systeem werkt met de siderische dierenriem, maar deelt zijn wortels met het Europese systeem.
Q 25Hoe heette de onafhankelijk ontstane Chinese dierenriem die met een rat begon?
Gele Weg
De Chinese reeks nummerde de twaalf constellaties in tegengestelde richting ten opzichte van de Babylonische, en de rat is te vergelijken met Aquarius.
Q 26In welk werk koos Claudius Ptolemaeus ervoor de traditie met twaalf tekens voort te zetten?
Tetrabiblos
Hij benoemde de twaalf sectoren van 30 graden vanaf het lentepunt, dat in zijn tijd nog in het astronomische sterrenbeeld Ram lag.
Q 27Wat betekent 'kumbha', de Sanskrietnaam van het teken dat in het Westen de waterdrager is?
waterkan
De Sanskrietnamen zijn op kleine verschillen na trouwe vertalingen van de Griekse namen; 'dhanus' betekent bijvoorbeeld boog.
Q 28Per hoeveel jaar schuift het lentepunt door de precessie 30 graden op?
2148
Zo'n 2000 jaar geleden stond de zon rond 21 maart echt in de Ram; begin 21e eeuw staat ze bij het begin van de lente in Vissen.
Q 29Onder het bewind van welke dynastie nam India de dierenriem uit Griekenland over?
Seleuciden
De Indische namen van de tekens zijn nog altijd vrijwel letterlijke vertalingen van de Griekse, op kleine verschillen na.
Q 30Onder welke Unicode-codes zijn de twaalf dierenriemsymbolen opgenomen?
U+2648 t/m U+2653
De westerse astrologie houdt vast aan de oorspronkelijke indeling, waarbij de zon aan het begin van de lente astrologisch in Ram staat.