Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Dinosauriërs heersten 140 miljoen jaar lang over het land, en ze zijn nooit helemaal verdwenen: de vogels in je tuin zijn hun levende nazaten. Ondertussen is het beeld van trage, domme moerasmonsters volledig op de schop gegaan. Deze quiz volgt het verhaal van de eerste vondsten in Engeland, de naamgeving door Richard Owen en de Bone Wars in Amerika, tot de meteoriet bij Chicxulub en de Nederlandse Tyrannosaurus Trix in Naturalis. Van instapvragen over het Trias tot kenniswerk voor echte fossielenjagers.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke film van Steven Spielberg bracht de dinosauriërs in 1993 bij het grote publiek?
Jurassic Park
De film leidde tot een golf aan populair-wetenschappelijke publicaties en de nieuwe inzichten bereikten zelfs de kinderboeken.
Q 02Welke groep dinosauriërs overleefde de massa-extinctie aan het eind van het Krijt?
Vogels
Er leven tegenwoordig ongeveer tweemaal zoveel vogelsoorten als zoogdiersoorten, waarmee de dinosauriërs nog altijd floreren.
Q 03Hoeveel miljoen jaar geleden stierven de meeste dinosauriërs uit?
66
Het uitsterven viel samen met het einde van het Krijt en wordt meestal toegeschreven aan een meteorietinslag.
Q 04Hoe heette het supercontinent waarin alle landmassa lag toen de eerste dinosauriërs ontstonden?
Pangea
Pas in het Jura begon het supercontinent uit elkaar te vallen, wat op elk werelddeel een unieke fauna opleverde.
Q 05Hoeveel vingers droeg de hand van Tyrannosaurus?
2
Osborn kon eerst niet geloven dat de arm zo kort was en wees aanvankelijk de voorpoot van een plantenetende ornithopode aan het dier toe.
Q 06In welk geologisch tijdperk ontstonden de eerste dinosauriërs, zo'n 230 miljoen jaar geleden?
Trias
De allereerste dinosauriër was een kleine tweevoetige vleeseter en de voorouder van alle latere soorten.
Q 07Tot welke groep behoren de grootste landdieren die ooit bestaan hebben?
Sauropoda
Deze viervoeters met heel lange nekken ontstonden in het vroege Jura en kwamen daarna tot grote bloei.
Q 08Bij welke plaats in Yucatán ligt de inslagkrater die in 1978 al was ontdekt?
Chicxulub
Pas in 1990 werd het verband met het uitsterven duidelijk; rond de krater zijn afzettingen van enorme tsunami's gevonden.
Q 09Welke Britse anatoom gaf de dinosauriërs hun wetenschappelijke groepsnaam?
Richard Owen
Hij bracht daarbij slechts drie geslachten onder in de nieuwe groep en zag dinosauriërs als hoogontwikkelde reptielen met poten recht onder het lichaam.
Q 10Waar in België werden in 1878 in een kolenmijn vele complete iguanodonskeletten gevonden?
Bernissart
De skeletten zijn tegenwoordig te bewonderen in de dinosauriërzaal van het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel.
Q 11Welke dinosauriër benoemde Gideon Mantell in 1825?
Iguanodon
Mantell offerde zijn carrière, vermogen, huwelijk en gezondheid op aan de paleontologie en richtte zelfs een eigen museum op.
Q 12Van welk zeldzaam metaal vond Walter Alvarez in 1979 een piek op de grens van het Krijt?
Iridium
Het metaal is zeldzaam in de aardkorst maar typerend voor een bepaalde klasse meteorieten, wat Alvarez tot zijn inslagtheorie bracht.
Q 13Welke twee hoofdgroepen vormen samen de Dinosauria?
Saurischia en Ornithischia
Ondanks de naamgeving behoren de vogels vrijwel zeker tot de eerste van die twee groepen, de 'hagedisheupigen'.
Q 21Naar welk lichaamsdeel vernoemde Harry Seeley in 1887 de twee hoofdgroepen van dinosauriërs?
Het bekken
Seeley meende dat de dinosauriërs een kunstmatige samenvoeging van niet-verwante groepen waren, een opvatting die pas na 1974 werd weerlegd.
Q 22Welk fossiel in het Teylers Museum inspireerde John Ostrom tot zijn vogeltheorie van 1973?
Archaeopteryx
Ostroms theorie dat vogels binnen de dinosauriërs hun oorsprong hebben, werd al snel algemeen aanvaard.
Q 23Aan welk dier schreef Georges Cuvier de tand toe die Mantells vrouw in 1821 vond?
Neushoorn
Mantell concludeerde op grond van diezelfde ene tand dat het om een reusachtig plantenetend landreptiel moest gaan.
Q 14Welke twee rivaliserende Amerikanen streden vanaf 1871 in de zogeheten Bone Wars?
Edward Drinker Cope en Othniel Charles Marsh
In die wedloop kregen beroemdheden als Allosaurus, Diplodocus, Stegosaurus en Triceratops hun naam.
Q 15Welke vleesetende dinosauriër benoemde dominee William Buckland in 1824?
Megalosaurus
De benoeming was gebaseerd op een kaakfragment, wat wervels en een dijbeen die rond 1815 waren ontdekt.
Q 16Wie kwam in 1869 als eerste met de hypothese dat vogels van dinosauriërs afstammen?
Thomas Huxley
Volgens hem vormden de Oervogel en de kleine Compsognathus de ontbrekende schakels tussen beide groepen.
Q 17Welke twee diergroepen zijn tegenwoordig de enige nog levende Archosauria?
Krokodillen en de vogels
Uit reptielen van deze groep ontstonden de eerste dinosauriërs, vermoedelijk kleine jagers op vier poten.
Q 18Welke Amerikaanse paleontoloog geldt als de belangrijkste aanjager van de dinosauriërrenaissance?
Bob Bakker
Hij betoogde in 1968 dat dinosauriërs warmbloedig en actief waren, en schreef in 1986 voor een groot publiek het boek The Dinosaur Heresies.
Q 19Welke vulkanische uitstoot zou het ecosysteem aan het eind van het Krijt al hebben ontwricht?
Deccan Traps
De meeste wetenschappers denken nu dat de meteorietinslag juist zo vernietigend was doordat het ecosysteem al verzwakt was.
Q 20Welke dinosauriër, in 1964 door John Ostrom gevonden, paste slecht in de heersende opvattingen?
Deinonychus
Het dier was zo duidelijk aangepast aan een zeer actieve levenswijze dat de gangbare ideeën over trage dinosauriërs herzien moesten worden.
Q 24Boven welk gewicht overleefde geen enkel echt landdier de K-T-massa-extinctie?
5 kilo
Ongeveer de helft tot driekwart van alle toen levende diersoorten verdween, waaronder ook de ammonieten en de pterosauriërs.
Q 25Waarvan dacht Robert Plot in 1676 eerst dat het door hem beschreven dijbeen afkomstig was?
Romeinse krijgsolifant
Later stelde Plot zijn mening bij en concludeerde hij dat het bot van een reus was; het ging vermoedelijk om een theropode.
Q 26Welke paleontoloog beschreef van 1882 tot 1923 de iguanodonvondsten uit België?
Louis Dollo
Hij maakte de opvatting populair dat veel dinosauriërs tweevoeters waren die zich in een sterk opgerichte houding voortbewogen.
Q 27Op hoeveel meter schatte Gideon Mantell aanvankelijk de lengte van zijn eerste dinosauriër?
60 meter
Mantell ging ervan uit dat het dier de verhoudingen van een typische hagedis had; latere vondsten toonden dat de poten recht onder het lichaam stonden.
Q 28Wie ontwierp de levensgrote betonnen dinosauriërbeelden bij het Crystal Palace in Sydenham?
Benjamin Waterhouse Hawkins
De beelden uit 1854 toonden de dieren volgens de ideeën van Owen, met de poten onder het lichaam, en maakten het begrip dinosaur gemeengoed.
Q 29Welke dinosauriër werd in Nederland gevonden?
Betasuchus
Engeland gold als bakermat van het onderzoek, maar in de negentiende eeuw werden dinosauriërs steeds vaker ook elders in Europa opgegraven.