Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De dodo is een van de bekendste uitgestorven vogels ter wereld. Het dier leefde op Mauritius, kon niet vliegen en verdween in de zeventiende eeuw, kort nadat Nederlandse zeelieden het eiland hadden aangedaan. Deze quiz gaat over de herkomst van de naam, de verwantschap met de duiven, het uiterlijk en de leefwijze, de ontdekking en het uitsterven, en over de botten en afbeeldingen die bewaard zijn gebleven. Ook de dodo in boeken, strips en musea komt aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waarvan leefde de dodo vermoedelijk vooral?
Zaden en vruchten
De dodo was een herbivoor. Doordat de twee snaveldelen los van elkaar konden bewegen, kon de snavel ver open en was hij geschikt om hard voedsel te kraken.
Q 02Waardoor verloor de dodo geleidelijk het vermogen om te vliegen?
Er waren geen natuurlijke vijanden
De vleugelbotten werden klein en rudimentair, terwijl het bekken en de beenderen van de poten juist goed ontwikkeld en sterk waren.
Q 03Welke Engelse wiskundige liet in 1865 een dodo optreden in een sprookje?
Lewis Carroll
Carroll heette eigenlijk Charles Lutwidge Dodgson en stotterde zelf ook; de dodo in het verhaal geldt als een karikatuur van de auteur.
Q 04Ten oosten van welk groot eiland ligt Mauritius, het leefgebied van de dodo?
Madagaskar
De afstand is ongeveer 830 kilometer. Mauritius vormt met Réunion, Rodrigues en een aantal atollen een geïsoleerde eilandengroep.
Q 05Hoe hoog was een dodo ongeveer?
een meter
Qua omvang was de vogel vergelijkbaar met een zwaan, al had hij eerder de bouw van een kalkoen.
Q 06Welke kleur had het verenkleed van de dodo overwegend?
Grijs
De veren op de staart en de poten waren lichter tot wit, en ook de buikzijde was lichter van kleur. Het verenkleed bestond vooral uit donzige veren.
Q 07Welk museum in Leiden toont een dodomodel naar de huidige wetenschappelijke inzichten?
Naturalis
Het model is duidelijk slanker dan veel tekeningen uit de zeventiende eeuw. Moderne reconstructies pleiten voor een slanke dodo die bovendien hard kon lopen.
Q 08Welke dieren richtten een ware slachting aan onder de eieren en jongen van de dodo?
Ratten en varkens
Niet de kolonisten zelf, maar vooral de dieren die zij meenamen hadden een desastreus effect op de vogel.
Q 09Wat slikte de dodo regelmatig in om de vertering te bespoedigen?
Stenen
Destijds begreep men dit gedrag niet. Er werd zelfs beweerd dat vogels als de dodo en de struisvogel ijzer verteerden en gloeiend hete kolen aten.
Q 10Waarom kreeg de dodo ook de naam walgvogel?
Het vlees smaakte niet lekker
Reisverslagen wekken de indruk dat dodovlees eerder taai dan vies was. Het werd vaak eerst gepekeld, zodat het langer houdbaar bleef.
Q 11Welke Nederlandse schrijver was naar eigen zeggen gefascineerd door de dodo?
Boudewijn Büch
Hij legde een verzameling aan van wat volgens hem alle boeken waren die ooit over de dodo zijn geschreven, en maakte er een uitgebreide tv-reportage over.
Q 12Tussen welke jaren is de dodo waarschijnlijk uitgestorven?
1680 en 1690
De vogel staat symbool voor het verdwijnen van diersoorten door menselijk handelen en is daardoor een van de bekendste vogels ter wereld.
Q 13In welk jaar bezochten de Nederlanders het eiland Mauritius voor het eerst?
1598
Het eiland was toen nog onbewoond: de Portugezen hadden het na hun bezoek in 1507 niet gekoloniseerd. De schepen zochten er vers water en voedsel.
Q 21Aan welke heerser werd een dodo samen met een hert cadeau gedaan?
Japanse shogun
De dodo stond vermeld in de dagregisters van het schip en overleefde de zeereis vanaf Mauritius. Na aankomst is er niets meer van het dier vernomen.
Q 22In welk moerasgebied op Mauritius werden in 1865 opgravingen gedaan?
Mare aux Songes
Onder een veenlaag kwamen veel dierlijke resten tevoorschijn. Aanvankelijk werden de botten vermalen tot mest, tot bleek dat er dodobotten tussen zaten.
Q 23Wat betekent de soortaanduiding cucullatus in de wetenschappelijke naam van de dodo?
Gekapt
De naam slaat op de capuchon-achtige overgang van de kale huid aan de voorzijde van de kop naar de bevederde boven- en achterzijde.
Q 14Hoeveel eieren legde een dodovrouwtje per keer in haar nest van takjes?
Eén ei
Het ei werd vermoedelijk door de ouderdieren bewaakt. Een museum in Zuid-Afrika bewaart in zijn archief nog een origineel dodo-ei.
Q 15Aan welke nog levende vogel uit Zuidoost-Azië is de dodo het meest verwant?
manenduif
Bijna net zo nauw verwant zijn de kroonduiven uit Nieuw-Guinea. In 1957 werden al deze vogels zelfs eens in één aparte familie geplaatst.
Q 16Welke kleur hadden de korte, dikke poten van de dodo?
Geel
Elke poot had drie tenen aan de voorzijde en een opponeerbare teen die naar achteren wees, allemaal met stevige, zwarte klauwen.
Q 17In welke stad was in 1638 een levende dodo voor het publiek te bezichtigen?
Londen
Schrijver en theoloog Hamon L'Estrange zag het dier en deed er verslag van. Het is de enige dodo waarvan vaststaat dat hij levend Europa bereikte.
Q 18Op welk gewicht komen analyses van de beenderen van de dodo uit?
9,5 tot 18 kilogram
Oudere schattingen kwamen uit boven de 20 kilogram. De dodo was dus lichter dan veel illustraties van het dier doen vermoeden.
Q 19Welke Zuid-Nederlandse kunstenaar schilderde rond 1610 een dodo?
Roelant Savery
Ook het schilderij 'Een dodo met enkele andere vogels' van rond 1630 wordt aan hem toegeschreven.
Q 20Wat betekent de Portugese naam doudo of doido, die wel met de dodo in verband is gebracht?
Onnozele
Er zijn geen verslagen uit die tijd bekend waarin deze naam voorkomt. Waarschijnlijker is dat de huidige naam is afgeleid van het woord dodaars.
Q 24Welke andere vogel op Mauritius kon in de zeventiende eeuw evenmin vliegen?
rode ral
Ook deze soort verdween door de dieren die de mens had ingevoerd, maar kreeg nooit de bekendheid die de dodo geniet.
Q 25Welke admiraal gaf het eiland Mauritius zijn naam?
Wybrand van Warwijck
Hij vernoemde het eiland naar de toenmalige legerleider Maurits graaf van Nassau, de zoon van Willem van Oranje.
Q 26Wat betekent het Middelnederlandse woord 'dronten', de bron van de dodonaam dronte?
Opgezwollen
De naam dook voor het eerst op in een scheepsjournaal uit 1601. Een Deense herkomst is onwaarschijnlijk, want de Denen bezochten het eiland pas veel later.
Q 27Hoeveel van de oorspronkelijke 45 vogelsoorten op Mauritius zijn uiteindelijk verdwenen?
24
Tot de verdwenen soorten horen behalve de dodo ook de mauritiuseend, de mauritiusgans en de mauritiuskwak.
Q 28Welk kenmerk van het dodoskelet ondersteunt de theorie dat de vogel erg hard kon lopen?
Verbeende knieschijven
Het skelet lijkt sterk op dat van een duif en wijst op een opgerichte lichaamshouding. De botten van de vleugels zijn erg klein en rudimentair.
Q 29Van welk gezonken schip was Volkert Evertsz, die in 1662 een dodo zag, een schipbreukeling?
Arnhem
Evertsz zag de vogel op een eilandje bij Mauritius. De dodo moet toen al erg zeldzaam zijn geweest, want de vorige waarneming was ruim twee decennia ouder.
Q 30Wie gebruikte in 1628 als eerste daadwerkelijk de naam 'dodo'?
Emanuell Altham
In boeken dook de naam pas zes jaar later op. Tegenwoordig is het de standaardnaam in onder meer het Nederlands, Duits, Engels, Frans en Spaans.