Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De eenhoorn wordt al sinds de Oudheid beschreven: een wit, paardachtig dier met één kaarsrechte, spiraalvormige hoorn midden op het voorhoofd. Griekse schrijvers plaatsten het in Indië, de Bijbel noemde het door een vertaalfout, en middeleeuwse kunstenaars maakten er een symbool van zuiverheid van. Deze quiz volgt het fabeldier van de Indusbeschaving tot de heraldiek, van geneeskrachtige hoornpoeders tot Harry Potter en de animatiefilm ‘De laatste eenhoorn’. Weet jij welk echt dier zijn tand leende voor valse eenhoornhoorns?
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Door wie alleen kon de eenhoorn volgens de middeleeuwse overlevering worden gevangen?
maagd
Het dier gold in de Middeleeuwen en Renaissance als een zeer wild bosdier dat symbool stond voor zuiverheid en genade.
Q 02Welk kenmerk heeft de kaarsrechte hoorn van de eenhoorn volgens de klassieke beschrijving?
spiraalvormige groef
In de Europese volkscultuur kreeg het witte, paard- of geitachtige dier vaak gekloofde hoeven en soms zelfs een geitensik.
Q 03De tand van welk dier werd in de Middeleeuwen en Renaissance soms als eenhoornhoorn verkocht?
narwal
De hoorn zou vergiftigd water kunnen zuiveren en ziekten kunnen genezen, wat zulke tanden kostbaar maakte.
Q 04Welk land stelt de eenhoorn voor als schildhouder in het wapen van het Verenigd Koninkrijk?
Schotland
In het wapen van Hoorn in Noord-Holland komt het dier voor als zittende schilddrager.
Q 05Welk dier geldt in de overlevering als de enige vijand van de eenhoorn in de dierenwereld?
leeuw
Beide dieren staan samen als schildhouders in het wapen van het Verenigd Koninkrijk.
Q 06Waarvoor staat de eenhoorn in de heraldiek?
strijdlust en dapperheid
Het dier siert onder meer de gemeentewapens van Perg in Noord-Oostenrijk, Menaldumadeel in Friesland en Kruibeke in Vlaanderen.
Q 07Waarin spietste de eenhoorn zichzelf vast toen zijn vijand hem met een list misleidde?
boom
De vijand ging ervoor staan en sprong plots weg toen de eenhoorn aanviel, zodat die met zijn hoorn vast kwam te zitten.
Q 08Welke reiziger gebruikte rond 1300 de naam eenhoorn voor een dier dat volgens hem niet op de Europese eenhoorn leek?
Marco Polo
Hij deed precies het omgekeerde van Isidorus van Sevilla, die eeuwen eerder de eenhoorn met een bestaand dier had vereenzelvigd.
Q 09Waartegen zou het van de eenhoornhoorn geschraapte stof volgens Ctesias een middel zijn?
vergiftigingen
Wie uit de hoorn dronk, zou bovendien beschermd zijn tegen krampen.
Q 10Welke werking zou het poeder van de fijngemalen eenhoornhoorn óók hebben?
afrodisiacum
Het poeder zou de geslachtsdrift prikkelen; de hoorn in de schoot van een jonge vrouw kreeg in de kunst sowieso een erotische connotatie.
Q 11Wat was de re'em uit de Bijbel, die soms ten onrechte als ‘eenhoorn’ werd vertaald, waarschijnlijk?
wilde stier
Nieuwere Bijbelvertalingen geven het Hebreeuwse woord weer als oeros, woudos of buffel.
Q 12Tot in welke eeuw werd er sterk geloof gehecht aan het bestaan van de eenhoorn?
19e eeuw
De redenering was simpel: het dier stond in de Bijbel, en wat in de Bijbel stond, moest wel waar zijn.
Q 13Van welk museum maakt The Cloisters, met zijn zaal vol eenhoorntapijten, deel uit?
Metropolitan Museum of Art
De ietwat mysterieuze zaal in New York is behangen met middeleeuwse tapijten die taferelen uit de eenhoornlegende tonen.
Q 21Op hoeveel plaatsen wordt de eenhoorn in de Bijbel genoemd?
negen
Al die vermeldingen gaan terug op een, misschien opzettelijke, onjuiste vertaling van het Hebreeuwse woord re'em.
Q 22In welk Bijbelboek wordt gevraagd wie de eenhoorn zijn vrijheid heeft gegeven?
Job
In dezelfde passage krijgt het dier de wildernis als woonplaats en de zoutvlakte als domein.
Q 23Welke middeleeuwse Vlaamse dichter identificeerde Jezus expliciet met de eenhoorn?
Jacob van Maerlant
Dezelfde gelijkstelling blijkt uit het Geraardsbergense handschrift van het Mariagebed ‘Bedinghe van onser vrouwen’.
Q 14Op antieke zegels van welke beschaving stond de eenhoorn al afgebeeld?
Indusbeschaving
Ook Griekse auteurs als Strabo, Plinius de Jongere en Claudius Aelianus noemden het dier.
Q 15Aan het hof van de koning van welk rijk hoorde Ctesias de reizigersverhalen over de eenhoorn?
Perzië
De Griekse arts en historicus schreef zijn beschrijving in 398 v.Chr.; in Indië en China was het dier toen al bekend.
Q 16Welk Latijns woord uit de Vulgaat werd in de Bijbel als ‘eenhoorn’ vertaald?
unicornis
In de Griekse Septuagint staat op dezelfde plaatsen het woord monokeros.
Q 17Uit welk jaar dateert de Statenvertaling, waarin het woord ‘eenhoorn’ nog voorkomt?
1637
Het woord staat ook in oudere Nederlandse vertalingen, zoals de Bijbel van 1360 en de Delftse Bijbel van 1477.
Q 18Door welke engel wordt de eenhoorn in de christelijke iconografie opgejaagd?
Gabriël
Het tafereel waarin het dier zijn hoorn in de schoot van Maria legt, verbeeldt de Annunciatie, de aankondiging van de menswording van God de Zoon.
Q 19In welk Parijs museum hangt de middeleeuwse tapijtreeks ‘La dame à la licorne’?
Musée de Cluny
De tapijten gelden als uitingen van Vlaams kunstambacht.
Q 20Welke kleur hadden de ogen van de eenhoornige dieren uit Indië die Ctesias in Indika beschreef?
blauw
Volgens Ctesias waren die dieren zo groot als paarden of nog groter, met een wit lichaam en een paars hoofd.
Q 24Welke dichter schreef een sonnet over het tapijt waarop een vrouw de eenhoorn een spiegel voorhoudt?
Rainer Maria Rilke
Ook de Amerikaanse dichteres Anne Morrow Lindbergh raakte door het fabeldier in vervoering.
Q 25Welke zieken zou een zalf van eidooier en eenhoornleverpoeder volgens Hildegard van Bingen verlichten?
leprozen
Hildegard voegde er een voorbehoud aan toe: de zalf hielp niet als de dood de zieke al had uitverkoren of als het Gods wil was dat hij niet genas.
Q 26Welke kleur had het midden van de hoorn volgens Ctesias' beschrijving?
zwart
Ctesias noemde de dieren Indiase ezels; hun scherpe hoorn stond midden op het voorhoofd.
Q 27Hoe heette het geneeskrachtige poeder van eenhoornhoorn dat nog in de 18e eeuw op een Engelse geneesmiddelenlijst stond?
alicorn
De lijst werd uitgegeven door de English Royal Society of Physicians.
Q 28In welke stad ligt de Abdij van Herkenrode, die de eenhoorn in haar wapenschild draagt?
Hasselt
Bij vrouwenabdijen verwijst het dier naar de kuisheid en zuiverheid uit de christelijke iconografie.
Q 29Bij de genezing van welke ziekte zou de poreuze hoorn helpen volgens Lennertus, professor te Wittenberg?
epilepsie
Lennertus was in 1630 professor in de medicijnen.
Q 30In de kerk van welke plaats wordt een 12e-eeuwse ‘eenhoorntand’ uit een adellijk stift bewaard?
Munsterbilzen
De plaats ligt in de gemeente Bilzen; het stift waaruit de tand afkomstig is, was een adellijke instelling.