Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Haaien zwemmen al meer dan 400 miljoen jaar door de oceanen. Met hun kraakbeenskelet, huid van tandjes en zintuigen voor elektrische velden zijn het jagers zonder weerga, al zijn maar een handvol van de zo'n 400 soorten gevaarlijk voor de mens. Deze quiz test wat je weet over hun anatomie, voortplanting, zintuigen en levensverwachting, en over de mythes rond haaienaanvallen. Ook de walvishaai, de grootste vis ter wereld, krijgt ruim aandacht: van zijn unieke strepenpatroon tot de plekken waar toeristen met hem kunnen zwemmen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Uit welk materiaal bestaat het skelet van een haai?
Kraakbeen
Beenvissen hebben een skelet van bot dat grote spierkrachten aankan; de flexibele bouw van haaien en roggen vraagt om een aangepaste manier van zwemmen.
Q 02Waarvoor ziet een haai een zwemmende mens vaak per vergissing aan?
Zeehond
Het gevaar is het grootst tijdens de schemering, wanneer haaien op zoek gaan naar voedsel, of als de geur van bloed ze prikkelt.
Q 03Hoeveel kieuwspleten hebben de meeste haaien aan elke kant van de kop?
5
Veel haaien moeten blijven zwemmen om genoeg zuurstof op te nemen, maar sommige soorten pompen water langs de kieuwen door de bek open en dicht te doen.
Q 04Welk zintuig gebruiken haaien vooral om prooien op grote afstand te lokaliseren?
Reuk
Sommige soorten ruiken een miljoenste deel bloed opgelost in zeewater en worden daarom wel „zwemmende neuzen” genoemd.
Q 05Hoeveel haaiensoorten zijn er ongeveer beschreven?
400
Een exact aantal is lastig te geven, omdat het afhangt van het soortbegrip van de auteur en er jaarlijks nieuwe soorten worden gevonden.
Q 06Welke haai is, na de walvishaai, de grootste haaiensoort?
Reuzenhaai
Hij is aan zijn torpedovormige neus goed te herkennen en is geen nauwe verwant van de walvishaai, maar familie van de makreelhaaien.
Q 07Hoeveel haaiensoorten gelden als gevaarlijk voor de mens?
Vier of vijf
De witte haai, de tijgerhaai, de stierhaai en de zandtijgerhaai zijn samen goed voor 69% van alle aanvallen door haaien.
Q 08Waaruit bestaat de huid van een haai, waardoor die op schuurpapier lijkt?
Huidtanden
De vele kleine harde insluitingen werken als een pantser bij gevechten met prooidieren en maken de huid moeilijk doordringbaar voor parasieten.
Q 09In welke filmreeks maakt een witte haai een strand onveilig?
Jaws
In „Deep Blue Sea” worden reuzenhaaien gekweekt door genetische manipulatie om stoffen uit hun hersenen te winnen.
Q 10Welke haaiensoorten zijn eierleggend en verpakken hun eieren in leerachtige zakjes?
Kathaai en hondshaai
De draadvormige aanhangsels van die zakjes omstrengelen zeewier of stenen; de meeste haaien zijn echter eierlevendbarend.
Q 11Welke olieachtige stof in de lever geeft een haai zijn drijfvermogen?
Squaleen
Haaien hebben geen zwemblaas; de stof is lichter dan water en wordt ook gewonnen voor de farmaceutische industrie om de vermeende verjongende werking.
Q 12Hoe heten de zintuigporiën in de kop waarmee haaien elektrische velden waarnemen?
Ampullen van Lorenzini
Het aantal van deze elektroreceptoren varieert van enkele honderden tot enkele duizenden, en ze sporen ook prooien op die onder het zand verborgen liggen.
Q 13Welke haai komt voor in de Stille, Atlantische en Indische Oceaan én in de Middellandse Zee?
Voshaai
Haaien ontbreken vrijwel alleen in de zeer koude wateren rond de noord- en de zuidpool; de meeste soorten hebben juist een klein verspreidingsgebied.
Q 21Van hoeveel miljoen jaar geleden dateren de oudste bekende haaienfossielen?
425 tot 455
Haaien zijn waarschijnlijk een zustergroep van de placodermen, een groep die zich tijdens het Laat-Siluur ontwikkelde.
Q 22Welk weefsel achter het netvlies verscherpt het zicht van haaien in donker water?
Tapetum lucidum
Haaienogen hebben oogleden maar knipperen niet, omdat het water ze schoonhoudt; een knipvlies bedekt de ogen tijdens een aanval.
Q 23Hoe heet het verschijnsel waarbij haaienembryo's de onbevruchte eieren in de baarmoeder opeten?
Oöfagie
Doordat de sterkste embryo's de eieren opeten, worden minder jongen geboren, maar de overlevers zijn direct na de geboorte geduchte jagers.
Q 14Hoe heet de kleinste haaiensoort?
Etmopterus perryi
Dit dwerghaaitje wordt ongeveer 17 centimeter lang, terwijl de meeste haaien een lengte van rond de 1 à 2 meter bereiken.
Q 15Hoe heten de geslachtsorganen van mannelijke haaien, die tussen de buikvinnen liggen?
Klaspers
Tijdens de paring klappen deze organen naar voren uit en bijten mannetjes zich soms vast in de borstvin van het vrouwtje.
Q 16Wat is de wetenschappelijke naam van de walvishaai?
Rhincodon typus
Het is de grootste bestaande kraakbeenvis; wereldwijd zijn er slechts zo'n duizend geregistreerde exemplaren en de soort is bedreigd.
Q 17Hoe heet de ongeslachtelijke voortplanting waarbij een haaienvrouwtje zonder mannetje jongt?
Parthenogenese
Haaien zijn draagkrachtstrategen met betrekkelijk weinig nakomelingen, terwijl beenvissen meestal enorme hoeveelheden viskuit produceren.
Q 18Welke haaiensoort komt uitsluitend voor rond Japan?
Witvinlantaarnhaai
De langsnuitzwelghaai is net zo'n beperkt verspreide soort: die leeft alleen langs de oostkust van Australië en rond Nieuw-Caledonië.
Q 19Hoe lang waren de tanden van de gigantische uitgestorven haai megalodon?
15 centimeter
In het Devoon, het tijdvak na het Laat-Siluur, kwamen wereldwijd al verschillende haaiensoorten voor, waaronder de doliodus.
Q 20Hoeveel druk kan een grote haai per vierkante centimeter met zijn bek uitoefenen?
3 ton
Dat komt overeen met een olifant die op een plek ter grootte van een postzegel staat; vorm en aantal van de tanden verschillen sterk per soort.
Q 24Hoe oud was het oudste gevonden vrouwtje van de Groenlandse haai?
400 jaar
Deze langstlevende gewervelde op aarde groeit extreem langzaam en is pas na zo'n 150 jaar geslachtsrijp.
Q 25Uit hoeveel opeenvolgende kamers bestaat het hart van een haai?
4 kamers
Anders dan zoogdieren hebben haaien, zoals alle vissen, een enkelvoudige bloedsomloop; drie sinusholten dienen als bloedreserve bij zware inspanning.
Q 26Welke twee families haaien zijn regionaal endotherm en dus warmbloedig?
Haringhaaien en voshaaien
Bij de Lamnidae werkt een warmtewisselaar: bloed dat van de kieuwen komt, wordt opgewarmd door bloed dat naar de kieuwen stroomt.
Q 27Welke haaien zwemmen tot 90% van de tijd zijdelings, onder hoeken van 50 tot 75 graden?
Grote hamerhaaien
Hun voorste rugvin is groter dan de borstvinnen en levert zo liftkracht; de weerstand daalt zo'n 10% en het energieverbruik zo'n 8%.
Q 28Trillingen van welke frequenties nemen haaien via hun zijlijn vooral waar?
25-50 Hz
Zo registreren haaien ook de veranderende waterdruk van een naderende orkaan en vluchten ze naar dieper water lang voordat die schade aanricht.
Q 29Hoeveel niet-uitgelokte haaienaanvallen registreerde het ISAF van 2010 tot en met 2019?
779
Daarvan liepen er 54, oftewel 6,8%, dodelijk af; baders lopen meer risico door een dooskwal, steenvis of zeekrokodil dan door een haai.
Q 30Tot welke hydrostatische druk loopt de huid van een snel zwemmende haai op?
200 kPa
De stijvere huid slaat meer elastische energie op; collageenvezels in het stratum compactum fungeren daarbij als pezen.