Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De komodovaraan is de grootste nog levende hagedis ter wereld. Het dier leeft op een handvol eilanden in het zuidoosten van de Indonesische archipel en staat daar aan de top van de voedselketen. Deze quiz gaat over zijn ontdekking in de koloniale tijd, zijn zintuigen, gif en jachttechniek, de voortplanting en zijn plek in dierentuinen en films. De vragen lopen op van makkelijk tot pittig, dus ook kenners van reptielen komen aan hun trekken.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk land leeft de komodovaraan in het wild?
Indonesië
Het dier komt alleen voor op een paar eilanden in het zuidoosten van de archipel, waaronder het grotere Flores.
Q 02De tanden van de komodovaraan hebben dezelfde vorm als die van welk roofdier?
Witte haai
Nog een overeenkomst: de tanden worden vele malen vervangen, waardoor ze altijd scherp blijven.
Q 03Waarvan leven jonge komodovaranen voornamelijk?
Insecten
Sprinkhanen en kevers vormen de hoofdmoot, aangevuld met gekko's, vogels, kleine zoogdieren en eieren.
Q 04Welke eigenschap van zijn tong laat de komodovaraan ‘in stereo’ ruiken?
Gespleten vorm
Met de twee punten bepaalt de varaan aan welke kant een geur het sterkst is, en dus uit welke richting die komt.
Q 05Welke klassieke film uit 1933 is geïnspireerd op een expeditie naar Komodo?
King Kong
Producent Merian C. Cooper schreef het script met de reiservaringen van de expeditieleider in gedachten, maar verving de reuzenhagedis door een reuzenaap.
Q 06Welk lichaamsdeel gebruiken vechtende mannetjes van de komodovaraan als contragewicht?
Staart
Het gevecht om een vrouwtje lijkt op worstelen: de dieren proberen elkaar omver te gooien, wat bloedige wonden kan opleveren.
Q 07Welk dier is een van de voornaamste prooien van de volwassen komodovaraan?
Javaans hert
Grotere varanen pakken ook wilde zwijnen, waterbuffels, geiten en zelfs paarden.
Q 08In welke James Bondfilm is een komodovaraan een attractie in een casino op Macau?
Skyfall
Tijdens een gevecht belanden Bond en zijn tegenstander in de varanenkuil, waarna het dier de tegenstander van achteren grijpt.
Q 09Waarmee verteert een varaan harde delen als botten en hoeven?
Sterk maagzuur
Die eigenschap deelt de varaan met krokodilachtigen; alleen de darminhoud van een prooi wordt niet opgegeten.
Q 10Waar rollen jonge komodovaranen zich doorheen om oudere soortgenoten af te schrikken?
Uitwerpselen
Volwassen varanen eten geen ontlasting en laten de stinkende jongen daarom met rust.
Q 11Welke klieren van de komodovaraan werden in 2009 wetenschappelijk beschreven?
Gifklieren
Tot dan toe dacht men dat vooral bacteriën in het speeksel een gebeten prooi fataal werden.
Q 12In welk jaar ontdekte KNIL-luitenant Van Steyn van Hensbroek de komodovaraan?
1910
Verhalen van eilandbewoners over reusachtige draken waren door de Nederlandse kolonisten eerst als fabeltjes afgedaan.
Q 13Naar wie is het orgaan in het gehemelte genoemd waarmee een varaan ruikt?
Jacobson
De tong vangt geurdeeltjes op uit de lucht en strijkt ze in de bek langs dit zeer gevoelige weefsel.
Hoe lang waren de draken van Komodo volgens verhalen van de lokale bevolking?
Q 21Welk geslacht hebben jongen van de komodovaraan die uit maagdelijke voortplanting ontstaan?
Alleen mannetjes
Bij parthenogenese verdubbelt het geslachtschromosoom zich. Dat levert ZZ of WW op, en alleen de eerste combinatie is levensvatbaar.
Q 22In welke dierentuin werden eind maart 2009 drie jonge komodovaranen aangetroffen?
Diergaarde Blijdorp
Ze lagen in het verblijf van een broer en zus van drie jaar oud, terwijl men dacht dat varanen pas op hun vijfde geslachtsrijp zijn.
Q 23In welke maanden wordt paargedrag bij de komodovaraan vooral waargenomen?
Juli en augustus
Zes tot zeven meter
In werkelijkheid wordt de varaan ruim drie meter; ook in serieuze bronnen worden lengte en gewicht vaak overdreven.
Q 15Tot welke stripreeks behoort het verhaal ‘De nare varaan’, waarin een komodovaraan meespeelt?
Suske en Wiske
Het dier lijkt eerst een betoverde prins, maar wil eigenlijk zijn kinderen opzoeken in de Antwerpse dierentuin.
Q 16Met welke actrice was Phil Bronstein getrouwd toen een komodovaraan hem in 2001 beet?
Sharon Stone
Hij betrad het verblijf op uitnodiging van de verzorger en werd in zijn voet gebeten; doorgaans zijn de dieren in dierentuinen betrekkelijk tam.
Q 17Wat betekent ‘buaja darat’, een lokale naam voor de komodovaraan?
Landkrokodil
De naam is wat misleidend, want varanen behoren niet tot de krokodilachtigen.
Q 18In welke stad bewaart het Nationaal Natuurhistorisch Museum een geprepareerde komodovaraan?
Leiden
Ook het American Museum of Natural History toont opgezette exemplaren, meegebracht van een expeditie uit 1926.
Q 19Uit hoeveel eieren bestaat het legsel van een komodovaraan maximaal?
30
De eieren worden rond september gelegd; hoe groter het vrouwtje, hoe meer het er zijn.
Q 20Hoeveel naar achteren gekromde tanden heeft een komodovaraan ongeveer?
60
Door hun kromming snijden de tanden als een zaag door vlees en scheuren ze grote stukken van de prooi.
Voortplanten kan vrijwel het hele jaar; vruchtbare vrouwtjes verspreiden via hun ontlasting geurstoffen die de mannetjes oppikken.
Q 24In welk jaar is het Nationaal Park Komodo gesticht?
1980
Het doel was eerst alleen de bescherming van de komodovaraan en zijn leefomgeving; later kwam de overige flora en fauna erbij.
Q 25Wie stelde in 1912 de wetenschappelijke naam Varanus komodoensis voor?
Pieter Anthonis Ouwens
Sindsdien is de soort nooit anders gaan heten en zijn er geen ondersoorten onderscheiden.
Q 26Hoeveel gehoorbeentjes heeft een varaan?
Eén
Het botje heet de stapes. Doof zijn varanen niet, maar hoge en lage tonen kunnen ze niet horen.
Q 27Welke combinatie van geslachtschromosomen heeft een vrouwelijke varaan altijd?
WZ
Bij varanen is het dus het vrouwtje dat twee verschillende geslachtschromosomen heeft, anders dan bij de mens.
Q 28Op hoeveel volwassen komodovaranen in het wild kwam de IUCN-schatting van 2019 uit?
1383
Het leefgebied wordt geschat op 809 vierkante kilometer, waarvan het grootste deel op Flores ligt.
Q 29In welk tijdvak ontstonden de varanen van het geslacht Varanus?
Eoceen
Dat gebeurde in zuidelijk Azië en Europa; pas veel later, toen twee continenten op elkaar botsten, verspreidden de dieren zich verder.
Q 30De bijtkracht van de komodovaraan blijft net onder hoeveel newton?
40
Krokodilachtigen bijten ruim zes keer zo hard; de varaan vertrouwt op gif en snijdende tanden en hoeft zijn prooi maar kort te raken.