Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Libellen zijn de grootste insecten van Europa en ware vliegkunstenaars: ze halen 50 kilometer per uur, vliegen achteruit en zien met duizenden deeloogjes de wereld in 360 graden. Hun larven leven jarenlang onder water voordat ze uitsluipen. Deze quiz behandelt de bouw en het vlieggedrag van de echte libellen, hun voortplanting en ontwikkeling, reuzen uit de oertijd en de rol van libellen in de cultuur van Japan tot Delfts blauw. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welk continent komen libellen niet voor?
Antarctica
Omdat de larven in het water leven, ontbreken libellen ook in wateren die geheel bevriezen of lang droogstaan.
Q 02Hoe houden echte libellen hun vleugels in rust?
Gespreid
Juffers vouwen hun vleugels in rust juist tegen elkaar achter het lichaam.
Q 03Hoe worden de larven van libellen genoemd?
Nimfen
Ook de naam naiaden wordt gebruikt, naar de mythische waternimfen uit de Griekse mythologie.
Q 04Welke zichthoek heeft een libel dankzij zijn grote facetogen?
360 graden
Het bovenste deel van de facetogen dient om ver weg te zien, het onderste deel voor objecten dichtbij.
Q 05Welke vliegbeweging beheersen libellen die van weinig andere insecten bekend is?
Achteruit vliegen
Libellen kunnen bovendien in de lucht blijven hangen en haarspeldachtige bochten maken op volle snelheid.
Q 06Welke vlinder was recordhouder in trekafstand voordat een libel het record brak?
Monarchvlinder
Deze vlinder kan tot 4500 kilometer van zijn geboortegrond trekken.
Q 07Tot welke orde van insecten behoren de echte libellen?
Odonata
Tot dezelfde orde behoren ook de juffers, die slanker zijn gebouwd en trager vliegen.
Q 08Welke snelheid halen libellen over korte afstand?
50 km/u
Dat komt neer op ongeveer 100 keer de eigen lichaamslengte per seconde.
Q 09Hoe lang leeft de nimf van de meeste libellen onder water?
2 tot 3 jaar
Van sommige soorten is zelfs een ontwikkelingsduur van zes jaar bekend.
Q 10Wat betekent de wetenschappelijke naam van de echte libellen letterlijk?
Ongelijkvleugeligen
De naam komt uit het Grieks: anisos betekent 'ongelijk' en pteron betekent 'vleugel'.
Q 11Hoe heet de laatste vervelling, waarbij een libel volwassen wordt?
Uitsluipen
Het gebeurt meestal 's nachts of in de vroege ochtend, omdat het dier dan kwetsbaar is voor vogels.
Q 12Welke libel kan een afstand van zo'n 7000 kilometer afleggen?
Wereldzwerver
Van deze soort wordt zelfs vermoed dat hij van India naar zuidelijk Afrika vliegt en weer terug.
Q 13Tot in welk land kunnen Afrikaanse libellen door sterke wind worden meegevoerd?
IJsland
Soorten die ver buiten hun voortplantingsgebied opduiken, worden zwervers genoemd.
Hoe heet de sluimerstand waarin libelleneieren overwinteren?
Q 21Hoe vaak per seconde bewegen de vleugels van een libel op en neer?
20 tot 40
Ter vergelijking: een honingbij haalt zo'n 250 vleugelslagen per seconde en een fruitvliegje ongeveer 300.
Q 22Welke uitgestorven libel geldt als het grootste insect dat ooit heeft geleefd?
Meganeuropsis permiana
Deze reus leefde in het vroege Perm, ongeveer 283 tot 290 miljoen jaar geleden.
Q 23Hoe vaak vervelt een libellenlarve in totaal?
9 tot 17 keer
Dat is veel: de meeste insectenlarven, zoals die van kevers en vlinders, vervellen drie tot vijf keer.
Diapauze
Veel heidelibellen overwinteren als ei en hebben een niet-permeabele eierschaal tegen uitdroging.
Q 15Welke vleugelspanwijdte bereikte het grootste insect aller tijden?
71 centimeter
Het lichaam van deze oerlibel werd naar schatting tot 43 centimeter lang.
Q 16Hoe heet de houding waarbij een libel het achterlijf opricht om oververhitting te voorkomen?
Obeliskhouding
Door het achterlijf omhoog te steken valt er minder zonnestraling op het lichaam.
Q 17Tot hoeveel deeloogjes kan een libellenoog tellen?
30.000
Van alle insecten zijn libellen voor hun waarneming het meest afhankelijk van hun gezichtsvermogen.
Q 18Hoe wordt het afzetten van eieren met een legbuis in planten genoemd?
Endofytisch
Soorten die hun eieren buiten de plant afzetten, produceren doorgaans veel grotere legsels.
Q 19Hoeveel soorten echte libellen zijn wereldwijd beschreven?
3130
In Europa komen ongeveer 90 soorten voor, in Suriname zo'n 200.
Q 20Uit hoeveel segmenten bestaat het achterlijf van een libel altijd?
10
De segmenten drie tot en met zeven zijn duidelijk langer dan de overige.
Q 24Aan welke g-kracht worden libellen blootgesteld bij het maken van bochten?
9 g
Tijdens gewoon vliegen weerstaat het lichaam van een libel al een kracht van 4 g.
Q 25Welke functie heeft het pterostigma, de donkere cel aan de voorrand van de vleugel?
Ballast voor stabiliteit
De cel is meestal zwart, maar kan ook rood tot geel of juist ongekleurd zijn.
Q 26Waar maakt de libel die van India naar zuidelijk Afrika trekt tussenstops?
Seychellen en Malediven
De heen- en terugreis beslaat 14.000 tot 18.000 kilometer, ongekend voor een insect.
Q 27Hoe heten de lege larvenhuidjes die achterblijven als een libel volwassen wordt?
Exuviae
Een jonge libel moet daarna eerst urenlang de vleugels laten 'drogen' voordat ze kan vliegen.
Q 28Hoeveel eieren telde een beschreven legsel van de Afrikaanse libel Gomphus externus?
5200
Heidelibellen zetten ongeveer 200 eieren af, korenbouten 500 tot 600 en glanslibellen tot 1000.
Q 29In hoeveel dagen ontwikkelen sommige Pantala-libellen zich van ei tot imago?
36 dagen
De meeste soorten hebben juist meerdere jaren nodig om zich te ontwikkelen.