Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Mozes is volgens de Tenach de grootste profeet: de leider die de Israëlieten uit Egypte voerde, veertig jaar door de woestijn trok en op de Neboberg stierf zonder het Beloofde Land binnen te gaan. Deze quiz volgt zijn hele levensverhaal, van het mandje van papyrus tot de afscheidsrede bij Jericho, en kijkt ook naar wat historici, Griekse en Romeinse schrijvers en Sigmund Freud over hem beweerden. Tot slot komt Mozes in de kunst aan bod, met het beroemde marmeren beeld van Michelangelo in Rome.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk beeld aanbad het volk terwijl Mozes op de berg bij God was?
Gouden kalf
De bekendmaking van de heiligdomswetten werd door deze gebeurtenis onderbroken; het volk overtrad het verbod op het aanbidden van vreemde goden en beelden.
Q 02Hoeveel jaar moesten Mozes en de Israëlieten in totaal door de woestijn dolen?
40
De tocht eindigde in het gebied van de Moabieten, waar de Israëlieten aan de Jordaan hun kampen opsloegen.
Q 03Bij welk verschijnsel ontving Mozes zijn roeping om de Israëlieten te bevrijden?
Brandende doornstruik
Hier openbaarde een tot dan toe anonieme godheid zich als JHWH, die het geweeklaag van zijn volk had gehoord.
Q 04Wat deed Mozes met de stenen tabletten toen hij het volk rond het beeld zag dansen?
Aan stukken smijten
Het was het lawaai van de dansende mensen dat Mozes van de berg deed afdalen; op de tabletten stonden de tien geboden van JHWH.
Q 05Welke tiende plaag bracht de farao eindelijk op de knieën om de Israëlieten te laten gaan?
Dood van de eerstgeborenen
Deze plaag trof Egypte in de Pesachnacht, maar de farao bedacht zich daarna en zette alsnog de achtervolging in.
Q 06Tot aan de grenzen van welk land leidde Mozes de Israëlieten door de woestijn?
Kanaän
Mozes zelf kwam het land nooit binnen: hij stierf op de berg vanwaar JHWH hem het Beloofde Land toonde.
Q 07Hoeveel Bijbelboeken worden traditioneel aan Mozes toegeschreven?
vijf
Samen heten deze boeken de Thora; door de toeschrijving aan Mozes werd de hele wetgeving van Israël door zijn autoriteit geschraagd.
Q 08Welke zuster van Mozes stond toevallig in de buurt toen de prinses het mandje vond?
Mirjam
Op haar advies bracht de prinses het kind onder bij een voedster, die niemand anders was dan de eigen moeder van het kind.
Q 09Wat deed de Egyptenaar die Mozes doodde voordat hij uit Egypte vluchtte?
Een Hebreeër slaan
Toen de farao van de doodslag hoorde, wilde hij Mozes laten doden; daarom vluchtte Mozes het land uit.
Q 10Wie werd als "mond" aan Mozes toegevoegd omdat hij zichzelf een slechte woordvoerder vond?
Aäron
Mozes aarzelde vooral met het oog op de onderhandelingen met de farao, waarvoor hij zijn spreektalent te zwak achtte.
Q 11Van welk materiaal was het mandje waarin de moeder van Mozes hem tussen het riet legde?
papyrus
Het mandje staat ook bekend als de ark van Mozes; het werd gevonden door de dochter van de farao die juist de kindermoord had bevolen.
Q 12Waar groeide Mozes op nadat hij was gespeend?
Aan het Egyptische hof
Pas nadat hij gespeend was, kreeg het kind zijn naam Mozes, wat de Egyptische herkomst van die naam verklaart.
Q 13Welke berg kreeg Mozes na zijn afscheidsrede van JHWH de opdracht te beklimmen?
Neboberg
Mozes werd na zijn dood door JHWH zelf begraven, op een plaats die volgens Deuteronomium tot op de dag van vandaag niemand kent.
Q 21Welk strijdbaar woestijnvolk werd door Jozua verslagen terwijl Mozes bad?
Amalekieten
Deze strijd vond plaats na de overwinning aan de zee en vóór de aankomst bij de berg van de openbaring.
Q 22De naam Mozes is een verkorte vorm van Egyptische namen zoals die van welke farao?
Toetmosis
In zulke namen is het element dat de god benoemt weggevallen, zodat Mozes letterlijk "geboren uit een naamloze god" betekent.
Q 23Welke twee voorraadsteden moesten de Israëlieten in herendienst voor de farao bouwen?
Pitom en Raämses
Deze verplichte herendienst vormt het begin van de biografie van Mozes in het boek Exodus.
Q 14Met welk voedsel, naast manna, voedde JHWH de Israëlieten in de woestijn?
kwartels
Het voedsel kwam er nadat Mozes op verzoek van zijn volk had gebeden; proviand en drinkwater ontbraken in de woestijn.
Q 15In welk gebied kwam Mozes terecht toen hij voor de farao vluchtte?
Midjan
Dit gebied, het noordelijke deel van het Arabische schiereiland, werd ook het vertrekpunt van de roeping van Mozes.
Q 16Hoe heette de vrouw van Mozes, een dochter van de priester Reüel?
Sippora
Dit huwelijk met de dochter van een buitenlandse priester was in strijd met latere godsdienstige zeden, wat historici als een teken van ouderdom zien.
Q 17Welk beroep hadden Sifra en Pua, die het doodsbevel van de farao negeerden?
vroedvrouwen
Na hun weigering gaf de farao zijn hele volk bevel om alle pasgeboren Hebreeuwse jongens in de rivier te gooien.
Q 18Bij welke stad hield Mozes zijn afscheidsrede?
Jericho
Na de rede kreeg Mozes van JHWH de opdracht een berg te beklimmen, vanwaar hij het Beloofde Land te zien kreeg.
Q 19Bij welke zee haalden de Egyptische achtervolgers de vluchtende Israëlieten in?
Schelfzee
Deze zee staat ook bekend als de Rode Zee; door een wonder spleet JHWH het water, zodat het volk over de droge bodem kon lopen.
Q 20Waarmee weerhield Mozes JHWH ervan het verbond met Zijn volk op te geven?
Smeekbede
De toorn van JHWH was nog groter dan die van Mozes zelf, die kort daarvoor de stenen tabletten had stukgegooid.
Q 24Hoe heette de vader van Mozes, een man uit de stam Levi?
Amram
De ouders van Mozes blijven in Exodus 2 anoniem; pas in Exodus 6:20 krijgen zij namen, en de moeder blijkt de tante van de vader te zijn.
Q 25Wat betekent het Egyptische werkwoord waarvan de naam Mozes is afgeleid?
dragen
De Hebreeuwse Bijbel legt de naam uit via de stam mšh ("uittrekken"): "ik heb hem uit het water gehaald", een verklaring die waarschijnlijk op een legende berust.
Q 26Wat beloofde JHWH dat Israël zou worden zolang het zich aan Zijn verbond hield?
Koninkrijk van priesters
Deze belofte opent de Sinaïperikoop; daarna volgden de Tien Geboden, het verbondsboek en de heiligdomswetten.
Q 27Wat was volgens Numeri 31 de laatste daad van Mozes?
Oorlog tegen de Midjanieten
Volgens het verhaal werd dat volk geheel van de kaart geveegd: alle mannen gedood, alle steden verwoest en vrouwen, kinderen en vee meegenomen.
Q 28Hoe heetten de twee zonen van Mozes?
Gersom en Eliëzer
De namen van de zonen worden in Exodus op twee verschillende plaatsen genoemd: de ene in hoofdstuk 2, de andere pas in hoofdstuk 18.
Q 29Welk nummer draagt de psalm die, net als het boek Job, traditioneel aan Mozes wordt toegeschreven?
90
Het auteurschap van Mozes wordt door historici sterk betwist; zelfs zijn bestaan als historisch personage staat ter discussie.
Q 30Via welke oase leidde Mozes het volk naar de grens van het Beloofde Land?
Kadesh Barnea
Vanwege de zonden van het volk mochten de Israëlieten die grens niet direct overschrijden en moesten zij nog lang door de woestijn dolen.