Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een natuurbrand heeft maar vier dingen nodig om te ontstaan, en toch is zo'n brand bijna niet te stoppen zodra hij in de boomkronen zit. Sommige vuren smeulen zelfs een hele winter onder de grond door. Deze quiz gaat over hoe natuurbranden ontstaan en zich verspreiden, over de verschillende vormen van brand en over preventie en bestrijding. Ook de natuur zelf komt aan bod: bomen en planten die vuur nodig hebben om zich voort te planten, en een kever die brand van ver ruikt.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat is naast brandstof, hitte en een ontstekingsbron de vierde voorwaarde voor een natuurbrand?
Zuurstof
In een bos is die voorwaarde snel vervuld, omdat de brandstof niet opeengepakt zit en er voldoende ruimte is voor toevoer van lucht.
Q 02In welk land zijn sommige eucalyptussoorten voor hun voortplanting aangewezen op bosbranden?
Australië
De vruchten van die bomen openen zich pas na de grote hitte van vuur en laten dan hun zaden vallen.
Q 03Welk weggegooid voorwerp kan door lenswerking zonlicht bundelen en zo een bosbrand veroorzaken?
Glazen fles
Andere oorzaken zijn vonkenregens van treinwielen op spoorrails en hete uitlaatdelen van een motorkettingzaag of voertuig.
Q 04Wat kan, net als preventief branden, de verspreiding van een natuurbrand indijken?
Brandgangen vrijmaken
Op plekken waar veel gebarbecued wordt, staan bakken van steen of ander onbrandbaar materiaal voor kolen en wegwerpbarbecues.
Q 05Via wat keren de voedingsstoffen uit dood hout na een bosbrand terug in de bodem?
As
Op de vrijgekomen open plek schieten al snel nieuwe planten en bomen op.
Q 06In welk land overleefde na de enorme bosbranden van 2023 veel vuur ondergronds de winter?
Canada
Begin 2024 doken die vuren op onvoorspelbare momenten en plaatsen weer op; mildere winters vergroten die kans.
Q 07Hoe worden natuurbranden genoemd die ondergronds overwinteren en in het voorjaar weer oplaaien?
Zombie-branden
In het Engels heten ze ook holdover fires of overwintering fires; door mildere winters neemt hun kans op overleven toe.
Q 08Welk instituut waarschuwde dat bosbranden in Nederland onbeheersbaar kunnen worden?
KNMI
Zulke branden zouden pas doven als de brandstof volledig is opgebruikt; evacuaties zouden vaker nodig zijn en vitale infrastructuur kan worden aangetast.
Q 09Bij welk type bomen komt kroonvuur voornamelijk voor?
Naaldbomen
Kroonvuur is vanwege de hevigheid van de verbranding nauwelijks te blussen.
Q 10Hoe heet de index waarmee landen het risico op natuurbranden inschatten?
Natuurbrandindex
De berekening is gebaseerd op een aantal gegevens, en wordt in verschillende landen toegepast.
Q 11Welke laag vertakkende boomsoort vergroot het risico op bosbranden?
Eucalyptus
Een andere belangrijke factor bij preventie is droog onderhout, waarvan het verwijderen in de VS omstreden is.
Q 12In welk seizoen komen in de Benelux de meeste natuurbranden voor?
Lente
Organisch materiaal is dan nog heel droog omdat het nog geen vocht heeft opgenomen, en de Benelux kent geen extreem warme zomers.
Q 13Waar leidde het al dan niet preventief verwijderen van droge ondergroei tot felle polemieken?
Californië
Droog onderhout is een belangrijke factor bij bosbrandpreventie, net als laag vertakkende bomen.
Q 21In welke laag woedt een grondvuur grotendeels?
Humuslaag
Zo'n brand verplaatst zich traag, maar is zeer moeilijk te bestrijden omdat de vuurhaard slecht bereikbaar is; ook heidegebieden kennen dit vuur.
Q 22Welke specialisten voorspellen het verloop van natuurbranden met weer- en bodemgegevens?
Vuurgedragsanalisten
Zulke specialisten werken vooral in landen die vaak met grote natuurbranden te kampen hebben.
Q 23Welke snelheid kan kroonvuur bereiken bij wind of wanneer het een heuvel op trekt?
60 km/u
Zelfs ervaren brandweerlieden kunnen daardoor door een bosbrand worden verrast of zelfs worden ingesloten.
Q 14Hoe sterk is de wind die een grote natuurbrand door het aanzuigen van lucht zelf opwekt?
Stormkracht
Het effect ontstaat doordat hete verbrandingsgassen opstijgen en koudere lucht uit de omgeving wordt aangezogen.
Q 15Welke sterke wind in Zuid-Frankrijk wordt genoemd als aanwakkeraar van natuurbranden?
Mistral
Een sterke wind voert extra lucht aan; bij een heftige brand zuigt het opstijgen van hete gassen bovendien zelf koude lucht uit de omgeving aan.
Q 16Hoe heet een brand in de laag dood materiaal, gras en dunne takken laag boven de bosgrond?
Loopvuur
Zo'n brand verspreidt zich vooral met de wind mee en is met een redelijke kans van slagen te bestrijden voordat hij de boomkronen bereikt.
Q 17Waardoor is de eucalyptusboom zelf licht ontvlambaar?
Etherische oliën
Zelfs als de boom afbrandt, overleven zijn wortels meestal de hitte; koala's en parasieten zijn daarbij in het nadeel.
Q 18Welk militair oefenmiddel kan op droge zandgrond een heel stuk bos of heide in brand zetten?
Rookgranaten
Het gevaar ligt vooral bij langdurige droogte op de loer, omdat militaire oefeningen vaak op droge zandgrond plaatsvinden.
Q 19Op welke afstand kan de stralingswarmte van een heftige bosbrand al nieuwe bomen ontsteken?
Tientallen meters
Zo kan een brand grote greppels oversteken die juist zijn gegraven om het vuur te stuiten.
Q 20Welke boom heeft het nodig dat zijn zaden deels verbranden om zich voort te planten?
Mammoetboom
De boom heeft een zeer dikke bast en een hoge kruin, zodat het vuur de belangrijkste delen niet kan aantasten.
Q 24In welke Amerikaanse staat trof de vuurstorm Marshall Fire eind 2021 twee stadjes?
Colorado
De vuurstorm brak uit op 30 december 2021 en trof Louisville en Superior in Boulder County.
Q 25Welk land meldde voor 2016 officieel maar half zoveel afgebrande oppervlakte als Noord-Amerika?
Rusland
Het land telt nochtans tweemaal zoveel bosgebied; lokale overheden zijn om politieke redenen soms geneigd branden te minimaliseren.
Q 26Welke extreem soortenrijke ecoregio komt uitsluitend voor in de Zuid-Afrikaanse Kaapprovincies?
Fynbos
Veel planten daar bewaren hun zaden tientallen jaren in verhoutte bloeiwijzen, die pas opengaan onder invloed van grote hitte.
Q 27Hoe heet het eetbare aanhangsel waardoor mieren Leucospermum-zaden naar hun nest dragen?
Mierenbroodje
Na een brand kiemen de begraven zaden door het grotere verschil tussen dag- en nachttemperatuur en door stoffen die met regenwater binnenkomen.
Q 28Hoelang na de bloei vallen de vruchten van Leucospermum-soorten op de grond?
Twee maanden
Mieren slepen die vruchten naar hun nest; het zaad dat overblijft is te glad en hard om te eten en blijft begraven tot een brand het laat kiemen.
Q 29Hoeveel CO2 stootten de bosbranden van 2021 volgens het EU-programma CAMS uit?
1.760 megaton
Bij te hevige of te frequente branden kan het voortbestaan van een heel ecosysteem in gevaar komen.