Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Nazi-Duitsland, ook wel het Derde Rijk genoemd, is het Duitsland van 1933 tot 1945: een totalitaire dictatuur onder Adolf Hitler en de NSDAP. Deze quizvragen gaan over de weg naar de macht, de machtsstrijd binnen het regime, het rassenbeleid en de buitenlandse politiek die tot de Tweede Wereldoorlog leidde. Ook de ondergang in mei 1945 en de naoorlogse afspraken van de geallieerden in Potsdam komen aan bod. De vragen lopen op van makkelijk naar pittig.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01De Duitse aanval op welk land was in 1939 de directe aanleiding voor de Tweede Wereldoorlog?
Polen
Groot-Brittannië en Frankrijk reageerden in september van dat jaar met een oorlogsverklaring; bij de eerdere overval op Tsjecho-Slowakije hadden ze nog niet ingegrepen.
Q 02Welke titel, die gids, leider of aanvoerder betekent, liet Adolf Hitler zich geven?
Führer
Officieel berustte alle macht bij hem, maar in de praktijk liet hij veel over aan ondergeschikten met onduidelijke, overlappende bevoegdheden.
Q 03Welk land annexeerde het Derde Rijk in 1938 in de operatie die als de Anschluss bekend werd?
Oostenrijk
Economische afhankelijkheid van Duitsland had het buurland al grotendeels rijp gemaakt voor de inlijving.
Q 04Welke beruchte dienst moest in nazi-Duitsland binnenlandse tegenstand opsporen en smoren?
Gestapo
De dienst hoorde bij een rigide controlesysteem dat werd opgezet terwijl nieuwe wetten een eind maakten aan de mensenrechten en de scheiding der machten.
Q 05Onder wiens leiding breidde de SS haar macht uit ten koste van andere instellingen?
Heinrich Himmler
De organisatie kreeg zoveel te zeggen dat bijna iedere bestuurder van het Derde Rijk haar op zijn eigen terrein tegenkwam.
Q 06Onder welke naam staat de poging tot staatsgreep van Adolf Hitler in 1923 bekend?
Bierkellerputsch
De aanstichters van zulke rechtse coups werden door het gerecht opvallend mild behandeld, zeker in vergelijking met extreemlinkse revolutionairen.
Q 07Welke rijkspresident vroeg de NSDAP in januari 1933 tot een nieuw kabinet toe te treden?
Paul von Hindenburg
Een half jaar eerder had hij dat nog afgehouden. Uit angst voor een communistische coup gaf hij toe, hoewel hij Hitler niet vertrouwde.
Q 08Naar welke stad zijn de rassenwetten van 15 september 1935 genoemd?
Neurenberg
De wetten regulariseerden de systematische discriminatie van burgers met Joodse voorouders, die meteen na de machtsovername van staatswege was begonnen.
Q 09Welke republiek kwam op 30 januari 1933 ten einde toen de naziheerschappij begon?
Weimarrepubliek
De naziheerschappij hield stand tot 23 mei 1945, toen de kopstukken van de laatste Duitse regering werden gearresteerd.
Q 10Met welk land sloot Duitsland vlak voor de oorlog tot ieders verbazing een niet-aanvalsverdrag?
Sovjet-Unie
Het verdrag gaf Hitler de handen vrij tegen de geallieerden en hielp bij de Duitse economische penetratie in Centraal- en Zuidoost-Europa.
Q 11Hoe noemde de nazipropaganda de Duitse staat ook wel?
Duizendjarig Rijk
Aanhangers van het rijksidee verwachtten dat de nieuwe staat net zo lang zou bestaan als het middeleeuwse 'eerste rijk'. Het werden uiteindelijk twaalf jaar.
Q 12Welke groep kreeg van de nazipropaganda de schuld van de Rijksdagbrand?
communisten
De brand gaf Hitler de gedroomde aanleiding: hij kreeg van de rijkspresident speciale bevoegdheden om de orde te herstellen.
Q 13Welk rijk gold in het begrip Derde Rijk als het eerste rijk?
Heilige Roomse Rijk
Als tweede rijk gold het Duitse Keizerrijk, dat tot 1918 bestond. De nationaalsocialisten gebruikten de term zelf overigens niet.
Q 21Welk plan moest de Duitse economie vanaf 1936 onder Göring zelfbedruipend maken?
vierjarenplan
Het plan gold als onrealistisch, maar maakte van de gevolmachtigd beheerder in feite een economische dictator.
Q 22Welk gebied keerde na een volksstemming terug bij Duitsland, tot triomf van de nazi's?
Saarland
De volksstemming was al vastgelegd in het Verdrag van Versailles, en het gebied was van tevoren grondig genazificeerd.
Q 23Welke acteur speelt de hoofdrol van SS-inspecteur in de film "Fatherland" (1994)?
Rutger Hauer
De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van de Engelse schrijver Robert Harris over een wereld waarin de nazi's hebben gewonnen.
Q 14Op welke conferentie van 20 januari 1942 werd het plan voor de Joodse genocide opgevat?
Wannseeconferentie
In de Holocaust die volgde vielen de meeste slachtoffers in vernietigingskampen en bij massa-executies door Einsatzgruppen.
Q 15Over welk gebied kreeg Hitler op de Conferentie van München zijn zin?
Sudetenland
De aanspraken hadden bijna tot oorlog geleid. Een half jaar later brak Hitler het verdrag al door heel Tsjechië in te nemen.
Q 16Hoeveel Europese Joden werden in de Holocaust vermoord?
5,1 tot 6 miljoen
Eerst werden Joden gedeporteerd naar stedelijke getto's; daarna begon de internering in kampen, officieel in afwachting van deportatie naar Oost-Europa.
Q 17Wie werd in overeenstemming met Hitlers testament tot zijn opvolger benoemd?
Karl Dönitz
Hitler dicteerde dat testament vlak voor zijn zelfmoord; de opvolger restte weinig meer dan het tekenen van de totale overgave.
Q 18Hoe heet de geallieerde politiek om Hitler zijn zin te geven om zo de vrede te bewaren?
appeasement
De geallieerden beseften dat die koers Hitler niet tegenhield toen hij na een half jaar het verdrag van München brak en heel Tsjechië innam.
Q 19Welke revolutie ging na de Eerste Wereldoorlog vooraf aan de vorming van de Duitse republiek?
Novemberrevolutie
De oude macht van de Pruisische aristocratie en de militairen maakte plaats voor een democratisch gekozen kabinet.
Q 20Hoe werd de nieuwe Duits-Poolse grens in het akkoord van Potsdam voorlopig aangeduid?
Oder-Neissegrens
Onduidelijk bleef welke van de twee rivieren met de naam Neisse bedoeld was; de Sovjet-autoriteiten stelden de westelijke in als voldongen feit.
Q 24Welke minister van Economische Zaken kwam in nazi-Duitsland vaak in conflict met Göring?
Hjalmar Schacht
Hij bekostigde de herbewapening vindingrijk, onder meer met de gelddrukpers, maar vreesde tegen 1936 een bankroet en bood in augustus 1937 zijn ontslag aan.
Q 25Wie verving Winston Churchill als Brits premier tijdens de Conferentie van Potsdam?
Clement Attlee
De wissel volgde op de verkiezingszege van de Labour-partij; met Stalin en Truman besliste de nieuwe premier hoe Duitsland geregeerd moest worden.
Q 26Naar welke stad is de laatste regering van nazi-Duitsland in mei 1945 genoemd?
Flensburg
De regering ontstond nadat ook Goebbels en andere kopstukken zelfmoord hadden gepleegd, en bleef aan tot de arrestatie van haar leden op 23 mei.
Q 27Op welke locatie in Potsdam vond de geallieerde conferentie van juli en augustus 1945 plaats?
Cecilienhof
De conferentie duurde van 17 juli tot 2 augustus; de drie machtigste geallieerde landen bespraken er de toekomst van Duitsland.
Q 28In welk jaar werd Göring plaatsvervanger voor alle aangelegenheden van het landsbestuur?
1934
Daarmee zou hij Hitler in feite als leider opvolgen. Hij bleef dat tot 23 april 1945, toen Hitler hem uit al zijn functies onthief.
Q 29Wat eiste Hitler ook op toen hij het ambt van rijkspresident met het zijne verenigde?
salaris
Dat gebeurde na de dood van de hoogbejaarde president op 2 augustus; daarna was Hitler tot 1945 ook staatshoofd.
Q 30Welke Duitse skiester won het alpineskiën bij de vrouwen toen dat voor het eerst olympisch was?
Christl Cranz
Dat was op de Winterspelen van 1936 in Garmisch-Partenkirchen; bij de mannen won Franz Pfnür, eveneens een Duitser.