Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Orang-oetans zijn de enige mensapen van Azië. Ze leven alleen nog in de regenwouden van Borneo en Sumatra, waar drie soorten voorkomen: de Borneose, de Sumatraanse en de pas in 2017 beschreven Tapanuli-orang-oetan. Het zijn de meest boombewonende en meest solitaire grote apen. Ze bouwen elke nacht een nieuw nest, gebruiken gereedschap en verzorgen zelfs hun wonden met medicinale planten. Deze quiz gaat over hun bouw, gedrag, dieet, naam en de bedreigingen die hun voortbestaan in gevaar brengen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welke twee eilanden leven orang-oetans tegenwoordig nog in het wild?
Borneo en Sumatra
Ze leven er uitsluitend in regenwouden; het geslacht Pongo behoort tot de mensapen.
Q 02Welk lichaamsdeel ontbreekt bij een orang-oetan?
Staart
Het dier combineert een omvangrijk lichaam en zeer lange, sterke armen met korte, gebogen benen.
Q 03Hoeveel soorten telt het geslacht Pongo, de orang-oetans?
Drie
De jongste soort, Pongo tapanuliensis, werd pas in 2017 beschreven; de twee andere golden lang als ondersoorten van één soort.
Q 04Welke roofdieren vormen de grootste natuurlijke bedreiging voor orang-oetans?
Tijgers
Andere vijanden zijn nevelpanters, wilde honden en krokodillen, al blijven de apen meestal veilig hoog in de bomen.
Q 05Waarmee tonen volwassen mannelijke orang-oetans hun dominantie aan rivalen?
Wangplaten
Jongere mannetjes missen dit kenmerk nog en lijken daardoor sterk op volwassen vrouwtjes.
Q 06Hoe vaak bouwen orang-oetans een nieuw slaapnest van takken en gebladerte?
Elke nacht
Ze gelden als een van de intelligentste primaten en gebruiken uiteenlopende, geavanceerde gereedschappen.
Q 07Welke vruchten eten orang-oetans vaak omdat ze makkelijk te plukken en te verteren zijn?
Vijgen
Orang-oetans zijn opportunistische eters die ook bladeren, scheuten en zelfs vogeleieren niet versmaden.
Q 08Welke teen van de orang-oetan is opponeerbaar?
Grote teen
Daardoor kan het dier voorwerpen even veilig vastpakken met zijn voeten als met zijn handen.
Q 09Welke gezichtsbeharing kunnen mannelijke orang-oetans ontwikkelen?
Snor
Het gezicht van een orang-oetan is verder grotendeels haarloos, met een groot hoofd en een prominent mondgebied.
Q 10Welk deel van de orang-oetanhand is opvallend korter dan bij de mens?
Duim
De vier lange vingers en de korte, opponeerbare duim geven een sterke greep bij het bewegen hoog in de bomen.
Q 11Ouder dan hoeveel jaar kunnen orang-oetans worden, zowel in het wild als in gevangenschap?
30 jaar
Een lange lactatieperiode en een lang geboorte-interval horen bij die trage levensloop.
Q 12Welke Canadese primatologe geldt als dé deskundige op het gebied van orang-oetans?
Birutė Galdikas
Zij ontwikkelde de veldstudies van de apen en schreef onder meer ‘The Neglected Ape’ (1996) en ‘Orangutan Odyssey’ (1999).
Q 13Met welk orgaan produceren oudere mannelijke orang-oetans hun luide roep?
Keelzakjes
De roep dient om vrouwtjes aan te trekken en rivalen te intimideren.
Q 21Welke Sumatraanse orang-oetan verzorgde in 2022 zijn eigen wond met een medicinale plant?
Rakus
Zo'n echte medische behandeling van een wond was nog nooit eerder in het wild bij een mensaap waargenomen.
Q 22Welk aandeel van het dieet van een orang-oetan bestaat uit fruit?
65-90%
Vruchten met suikerachtige of vette pulp hebben de voorkeur; het menu wisselt sterk van maand tot maand.
Q 23Hoe verschilt de vacht van de Sumatraanse orang-oetan van die van zijn Borneose verwant?
Dunner en lichter
Het typische haar van een orang-oetan is lang en roodbruin, boven een grijszwarte huid.
Q 14Hoe groot is de spanwijdte van een mannelijke orang-oetan ongeveer?
2 m
Die lange armen horen bij een leven hoog in de bomen, waar de dieren zich hangend verplaatsen.
Q 15Wie publiceerde in 1760 de wetenschappelijke naam Simia pygmaeus voor de orang-oetan?
Carl Linnaeus
Twee jaar eerder had hij al de naam Simia satyrus gegeven aan wat nu als een mengeling van chimpansee en orang-oetan geldt.
Q 16Hoeveel jaar blijven jonge orang-oetans bij hun moeder?
Acht
Orang-oetans zijn de meest solitaire grote apen; de band tussen moeder en jong is vrijwel hun enige sociale band.
Q 17Hoe bewegen orang-oetans zich over de grond, anders dan gorilla's en chimpansees?
Vuistwandelaars
Daarbij raken de vingersegmenten het dichtst bij de hand de grond, met een stevig gebalde vuist.
Q 18Hoeveel weegt een volwassen mannelijke orang-oetan ongeveer?
75 kg
Vrouwtjes blijven met zo'n 37 kg en 115 cm veel kleiner: de soort vertoont een sterke seksuele dimorfie.
Q 19Welke giftige alkaloïde bevat de klimplant Strychnos ignatii, die orang-oetans verspreiden?
Strychnine
Orang-oetans zijn vermoedelijk de enige fruitverspreider van die plant; het gif bezorgt hen slechts overmatige speekselproductie.
Q 20Op welk continent ontstond de voorouderlijn van de orang-oetans, ruim 14 miljoen jaar geleden?
Afrika
Na die afsplitsing van de belangrijkste aaplijn verspreidden ze zich naar Azië, waar ze tot op heden leven.
Q 24Waaruit bestaan de platen op de wangen van mannelijke orang-oetans meestal?
Vetweefsel
De platen worden ondersteund door de spieren van het gezicht en groeien pas bij volwassen, dominante mannetjes.
Q 25Tot op welke hoogte leven Sumatraanse orang-oetans?
1500 m
Hun Borneose verwanten blijven lager en komen niet boven de 1000 m voor.
Q 26Hoeveel calorieën per dag kunnen orang-oetans in het hoogfruitseizoen binnenkrijgen?
11.000
Een tien jaar durende studie in West-Kalimantan toonde aan dat de apen tijdens en na dat seizoen ook bevallen.
Q 27Van welke subfamilie zijn de orang-oetans de enige nog levende vertegenwoordigers?
Ponginae
Tot dezelfde subfamilie behoorde ook Gigantopithecus blacki, de grootste bekende primaat, die is uitgestorven.
Q 28Welk zoogdier eten orang-oetans op Sumatra af en toe?
Plompe lori
Hun Borneose verwanten consumeren minstens 317 verschillende voedselproducten, waaronder schors, insecten en honing.
Q 29Hoeveel jaar geleden gingen de Borneose en de Sumatraanse orang-oetan volgens DNA uiteen?
400.000
Tot het begin van de 21e eeuw werden beide nog als ondersoorten van dezelfde soort beschouwd.
Q 30Hoeveel jaar geleden scheidde de Tapanuli-orang-oetan zich af van de Borneose orang-oetan?
670.000
Die afsplitsing kwam veel later dan de scheiding tussen de Borneose en de Sumatraanse lijn.